Spółgłoska zwarta zębowa dźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [].

Artykulacja

Opis

W czasie artykulacji tej spółgłoski:

  • modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna;
  • prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka – spółgłoska środkowa;
  • język styka się z zębami – jest to zatem spółgłoska zębowa;
  • tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to spółgłoska ustna;
  • dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową, a następnie do przerwania utworzonej blokady i wybuchu (plozji) – jest to spółgłoska zwarta.
  • wiązadła głosowe drgają periodycznie, spółgłoska ta jest więc dźwięczna[1].

Warianty

Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo:

  • wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [ʲ]
  • wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [ˠ]
  • przewężenie w gardle, mówimy spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [ˤ]
  • zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce [ʷ][1]

Spółgłoska może być wymówiona:

Przykłady

Przykłady w wybranych językach:

Wariant dziąsłowy

Język Słowo IPA Znaczenie Uwagi
angielski duck [dɑk] 'kaczka' Głoska może być wymawiana inaczej, zależnie od miejscowej odmiany języka[2][3]. niderlandzki[4] dak [dɑk] 'dach'
indonezyjski[5] dacing [ˈdäɪŋ] 'waga odważnikowa'
luksemburski[6] brudder [ˈbʀudɐ] 'brat'
niemiecki[7] Dach [dax] 'dach' Głoska pośrednia pomiędzy zębową i zębodołową.
japoński[8] 男性的 (danseiteki) [dãnsːtki] 'męski'

Wariant zębowy

Język Słowo IPA Znaczenie Uwagi
białoruski[9] падарожжа [pääˈroʐʐä] 'podróż'
francuski[10] dais [ɛ] 'baldachim' Zobacz też artykuł: Wymowa i transkrypcja języka francuskiego.
polski[11][1] droga [droga] -
portugalski[12] dar [ˈaɾ] 'dawać'
rosyjski[13] дышать [ɨ̞ˈʂatʲ] 'oddychać'
słoweński[14] danes [ˈàːnə] 'dzisiaj'
włoski[15] dare [ˈäːre] 'dawać'

Przypisy

  1. a b c d Magdalena Derwojedowa: Zamiast korepetycji Język polski Kompendium. Świat książki, 2005.
  2. Beverley Collins, Inger M. Mees. The Phonetics of English and Dutch. , 2003. Brill Publishers (ang.). 
  3. James M Scobbie, Olga B. Gordeeva, Benjamin Matthews. Acquisition of Scottish English Phonology: an overview. , 2006. QMU Speech Science Research Centre Working Papers (ang.). 
  4. Carlos Gussenhoven. Dutch. „Journal of the International Phonetic Association”. 22 (2), s. 45–47, 1992. DOI: 10.1017/S002510030000459X (ang.).  Data dostępu: 17 września 2018
  5. Craig D. Soderberg, Kenneth S. Olson. Indonesian. „Journal of the International Phonetic Association”. 38 (2), s. 209–213, 2008. DOI: 10.1017/s0025100308003320 (ang.). 
  6. Peter Gilles, Jürgen Trouvain. Luxembourgish. „Journal of the International Phonetic Association”. 43 (1), s. 67–74, 2013. DOI: 10.1017/S0025100312000278 (ang.).  Data dostępu: 17 września 2018
  7. Max Mangold. Das Aussprachewörterbuch. , 2005. Dudenverlag (ang.). 
  8. Hideo Okada. Phonetic Representation:Japanese. „Journal of the International Phonetic Association”. 21 (2), s. 94–97, 1991. DOI: 10.1017/S002510030000445X (ang.). 
  9. Ped Padluzhny. Fanetyka belaruskai litaraturnai movy. , s. 13, 1989 (ang.). 
  10. Cecile Fougeron, Caroline L Smith. Illustrations of the IPA:French. „Journal of the International Phonetic Association”. 23 (2), s. 73, 1993. DOI: 10.1017/S0025100300004874 (ang.). 
  11. Wiktor Jassem. Polish. „Journal of the International Phonetic Association”. 33 (1), s. 103–107, 2003. DOI: 10.1017/S0025100303001191 (ang.). 
  12. Madalena Cruz-Ferreira. European Portuguese. „Journal of the International Phonetic Association”. 25 (2), s. 90–94, 1995. DOI: 10.1017/S0025100300005223 (ang.). 
  13. Daniel Jones, Dennis Ward. The Phonetics of Russian. , 1969. Cambridge University Press (ang.). 
  14. Tone Pretnar, Emil Tokarz. Slovenščina za Poljake: Kurs podstawowy języka słoweńskiego. , 1980. Katowice: Uniwersytet Śląski (pol.). 
  15. Derek Rogers, Luciana d'Arcangeli. Italian. „Journal of the International Phonetic Association”. 34 (1), s. 117–121, 2004. DOI: 10.1017/S0025100304001628 (ang.). 



Witaj

Uczę się języka hebrajskiego. Tutaj go sobie utrwalam.

Źródło

Zawartość tej strony pochodzi stąd.

Odsyłacze

Podziel się