Anne Bonny

Anne Bonny (spotykane także formy Anne Bonney, Ann Bonny i Ann Fulford alias Bonny; ur. ok. 1700 w Irlandii, dalsze losy po 1721 nieznane) – irlandzka piratka działająca na Karaibach, członkini załogi Johna „Calico Jacka” Rackhama. Należy do najlepiej znanych kobiet związanych ze złotą erą piractwa.
Znaczna część informacji o jej młodości pochodzi z wydanej w 1724 roku książki A General History of the Robberies and Murders of the Most Notorious Pyrates, opublikowanej pod nazwiskiem kapitana Charlesa Johnsona. Wiarygodność tego dzieła jest częściowo kwestionowana, ponieważ łączy ono informacje historyczne z elementami o charakterze literackim[1].
Wczesne życie
Według Dictionary of Irish Biography Anne Bonny urodziła się prawdopodobnie około 1700 roku w Cork w Irlandii. Jej ojcem miał być prawnik William Cormac, a matką jego służąca. Brakuje jednak dokumentów potwierdzających zarówno ich tożsamość, jak i część szczegółów dotyczących dzieciństwa Bonny[1].
Według relacji Charlesa Johnsona ojciec miał początkowo przebierać Anne za chłopca, a następnie przenieść się wraz z nią i jej matką do Karoliny Południowej. Współcześni badacze zwracają uwagę, że nie znaleziono dokumentów potwierdzających opisane przez Johnsona posiadanie przez Cormaca znacznego majątku ziemskiego w Karolinie[1].
Johnson twierdził również, że Bonny poślubiła marynarza Jamesa Bonny'ego. Małżonkowie mieli następnie przenieść się na New Providence na Bahamach. Późniejsze źródła wiążą Bonny z działającym tam piratem Johnem Rackhamem[1][2].
Piractwo
Istnienie Bonny w załodze Rackhama jest poświadczone w dokumentach z epoki. W proklamacji wydanej przez gubernatora Woodesa Rogersa 5 września 1720 roku wymieniono ją jako „Ann Fulford alias Bonny”, obok Rackhama, Mary Read i pozostałych członków załogi[1].
Według tej proklamacji 22 sierpnia 1720 roku grupa Rackhama przejęła w porcie w New Providence około dwunastotonowy slup William, należący do kapitana Johna Hama, a następnie rozpoczęła działalność piracką[3].
Bonny i Mary Read uczestniczyły w działaniach załogi Rackhama. Zeznania przedstawione podczas ich późniejszego procesu wskazywały, że obie aktywnie brały udział w piractwie, nosiły męskie ubrania i były uzbrojone. Świadkowie zeznali również, że działały z własnej woli, a nie jako osoby przetrzymywane przez załogę pod przymusem[1][4].
W październiku 1720 roku załoga Rackhama została schwytana w pobliżu Jamajki. Rackham i jego towarzysze zostali osądzeni w St Jago de la Vega 16 listopada, a Rackham został stracony dwa dni później[1].
Proces i dalsze losy
Bonny i Mary Read stanęły przed sądem osobno od męskiej części załogi. Ich proces odbył się 28 listopada 1720 roku w St Jago de la Vega. Obie nie przyznały się do winy, lecz zostały jednogłośnie uznane za winne piractwa i skazane na śmierć[4].
Po ogłoszeniu wyroku obie poinformowały sąd, że są w ciąży. Wykonanie kary zostało w związku z tym odroczone[1][5]. Mary Read zmarła w więzieniu i została pochowana 28 kwietnia 1721 roku. Los Anne Bonny po procesie nie jest pewny[1].
Charles Johnson, pisząc kilka lat po procesie, stwierdził jedynie, że Bonny nie została stracona. Współczesna wersja Dictionary of Irish Biography również uznaje jej dalsze losy za nieznane[1].
W późniejszych opracowaniach pojawiła się hipoteza, według której wpływowy ojciec Bonny miał doprowadzić do jej uwolnienia i powrotu do Charles Town w Karolinie Południowej. Według jednej z takich rekonstrukcji miała następnie poślubić Josepha Burleigha, założyć rodzinę i umrzeć w 1782 roku. Brakuje jednak dokumentów pozwalających uznać ten przebieg wydarzeń za pewny[1][5].
W kulturze
Postać Anne Bonny była wielokrotnie wykorzystywana w filmie, teatrze, muzyce, telewizji i grach komputerowych.
- Postać kapitan Anne Providence, grana przez Jean Peters w filmie Anne of the Indies z 1951 roku, została luźno oparta na Anne Bonny[1][6].
- Bonny i Mary Read są bohaterkami sztuki Steve’a Goocha The Women-Pirates Anne Bonney and Mary Read, wystawionej w 1978 roku przez Royal Shakespeare Company[1].
- Bonny i Mary Read zostały wymienione w utworze „Five Guns West” zespołu Adam and the Ants z albumu Prince Charming z 1981 roku[1].
- „Anne Bonny” jest tytułem utworu grupy Death Grips z albumu Government Plates z 2013 roku[7].
- Anne Bonny jest jedną z postaci historycznych w grze Assassin’s Creed IV: Black Flag z 2013 roku; głosu udzieliła jej irlandzka aktorka Sarah Greene[8]. Postać pojawia się również w remake'u Assassin’s Creed Black Flag Resynced wydanym w 2026 roku[9].
- W serialu Black Sails z lat 2014–2017 Anne Bonny zagrała Clara Paget[1][10].
- Bonny jest jedną z postaci serialu dokumentalno-fabularyzowanego Netflixa Zaginione królestwo piratów z 2021 roku, w którym zagrała ją Mia Tomlinson[11][12].
- W drugim sezonie serialu Our Flag Means Death Anne Bonny została sportretowana przez Minnie Driver[13].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Frances Clarke, Niav Gallagher, Bonney (Bonny), Anne, Royal Irish Academy, DOI: 10.3318/dib.000779.v2 [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ Anne Bonny, Pirate [online], National Park Service [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ The Legend of Anne Bonny and Mary Read (1720) [online], History 21 [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ a b Enemies of All Mankind: Gender, Violence and the Queering of Anne Bonny and Mary Read [online], Australian Feminist Law Journal [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ a b Esther Markov, The Life and Trial of Anne Bonny [online], In Custodia Legis – Law Library of Congress, 26 lipca 2024 [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ Anne of the Indies (1951) [online], British Film Institute [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ Government Plates [online], MusicBrainz [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ Assassin’s Creed: The Rebel Collection – wywiad z Jeanem Guesdonem, Ashrafem Ismailem i Darbym McDevittem [online], Ubisoft [dostęp 2026-09-27].
- ↑ Assassin's Creed Black Flag Resynced Sells Over 3 Million Copies in a Week [online], Ubisoft, 17 lipca 2026 [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ Black Sails – XXV. [online], Apple TV [dostęp 2026-09-27].
- ↑ The Lost Pirate Kingdom [online], Netflix [dostęp 2026-09-27] (ang.).
- ↑ Zaginione królestwo piratów [online], Filmweb [dostęp 2026-09-27].
- ↑ Our Flag Means Death Creator On Season 2's Guest Stars, Practical Sets, And More [online], SlashFilm [dostęp 2026-09-27] (ang.).
Bibliografia
- Captain Charles Johnson: A General History of the Robberies and Murders of the Most Notorious Pyrates. 1724. (ang.).
- Frances Clarke, Niav Gallagher, Bonney (Bonny), Anne, Royal Irish Academy, DOI: 10.3318/dib.000779.v2 [dostęp 2026-09-27] (ang.).