Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Atrax christenseni


Atrax christenseni – gatunek pająka z infrarzędu ptaszników i rodziny Atracidae. Jest endemitem australijskiej Nowej Południowej Walii.

Taksonomia i ewolucja

Kladogram rodzaju Atrax wg Lorii i innych (2025)[1]


Hadronyche




Atrax sutherlandi




Atrax christenseni




Atrax montanus



Atrax robustus





Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 2025 roku przez Nadine Dupérré i Helen M. Smith w publikacji współautorstwa Stephanie F. Lorii, Svei-Celiny Frank, Braxtona Jonesa, Bruna A. Buzatty i Danila Harmsa na łamach „BMC Ecology and Evolution”[1][2]. Jako lokalizację typową wskazano rejon Newcastle na terenie australijskiej Nowej Południowej Walii. Epitet gatunkowy nadano na cześć Kane’a Christensena, który odłowił większość materiału typowego, w tym holotyp[1].

Wcześniej atraksy z okolic Newcastle włączane były do szeroko rozumianego A. robustus[1], aczkolwiek Michael Roland Gray w rewizji rodzaju Atrax z 2010 roku odnotował, że są one większe i dysponują dłuższymi samczymi narządami kopulacyjnymi[3]. Badania morfologiczne oraz molekularna analiza filogenetyczna przeprowadzone przez Lorię i współpracowników wykazały odrębność gatunkową tej populacji[1]

Według wyników analiz filogenetycznych Lorii i innych z 2025 roku A. christenseni zajmuje pozycję siostrzaną względem kladu obejmującego A. montanus i A. robustus, a linie ewolucyjne tego kladu i omawianego gatunku rozeszły się 17 mln lat temu[1].

Morfologia

Samce osiągają od 20,5 do 24 mm długości ciała przy karapaksie długości od 9,7 do 13 mm, samice zaś osiągają od 11,6 do 13,5 mm długości karapaksu, a długość ciała u samicy allotypowej to 29,3 mm. Prosoma jest w zarysie prostokątna, o słabo wyniesionej części głowowej, rozmieszczonych na planie prostokąta oczach par środkowych oraz poprzecznej i lekko zakrzywionej jamce karapaksu. Szczękoczułki pozbawione są rastellum, u holotypowego samca mają po 11 zębów na przedniej i tylnej krawędzi bruzdy i 14 ząbków na jej dnie, u allotypowej samicy 14 zębów na przedniej krawędzi bruzdy, 13 na jej krawędzi tylnej i 16 ząbków na jej dnie. Sternum jest dłuższe niż szersze, zaopatrzone w trzy pary jajowatych sigilla, z których pierwszej są najmniejsze, a ostatniej największe. Kolejność par odnóży od najdłuższej do najkrótszej to I, IV, II, III. U okazów przechowywanych w alkoholu karapaks i odnóża są rudobrązowe, szczękoczułki ciemnorudobrązowe, warga dolna i szczęki pomarańczowobrązowe z czarnymi kuspulami, a sternum pomarańczowe z ciemniejszymi krawędziami. Opistosoma jest w zarysie jajowata, zaopatrzona w cztery kądziołki przędne, u okazów przechowywanych w alkoholu jasnobrązowa do ciemnoszarej[1].

Nogogłaszczki samca cechują się golenią 3,7 raza dłuższą niż szerszą, zaopatrzoną w cztery szczecinki makroskopowe przednio-boczne. Embolus jest 12 razy dłuższy niż szerszy, najbardziej spośród przedstawicieli rodzaju wydłużony, gładko zakrzywiony, w wierzchołkowej części lekko skręcony, u szczytu zaopatrzony w małą fałdkę i zaostrzony[1].

Genitalia samicy mają dwie długie, dziewięciokrotnie dłuższe niż szersze, wyraźnie, acz niegwałtownie zakrzywione dowewnętrznie spermateki o dużych, owalnych, niemal stykających się otworach[1].

Ekologia i występowanie

Pająk ten jest endemitem australijskiej Nowej Południowej Walii, ograniczonym zasięgiem do promienia 25 km wokół Newcastle. Występuje na pofragmentowanych stanowiskach o charakterze buszu. Konstruowane przez niego lejkowate sieci łowne ukryte są znacznie lepiej niż u A. robustus[1].

Ze względu na niewielki obszar występowania i niską zmienność genetyczną w obrębie populacji gatunek ten może być zagrożony wymarciem. W szczególności zagrażać może mu utrata siedlisk związana z urbanizacją, ale także przełowienie[1].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h i j k Stephanie F. Loria, Svea-Celina Frank, Nadine Dupérré, Helen M. Smith, Braxton Jones, Bruno A. Buzatto, Danilo Harms. The world’s most venomous spider is a species complex: systematics of the Sydney funnel-web spider (Atracidae: Atrax robustus). „BMC Ecology and Evolution”. 25, 2025. 
  2. ↑ Gen. Atrax O. Pickard-Cambridge, 1877. [w:] World Spider Catalog [on-line]. [dostęp 2025-03-23].
  3. ↑ Michael Roland Gray. A revision of the Australian funnel-web spiders (Hexathelidae: Atracinae). „Records of the Australian Museum”. 62, s. 285-392, 2010.