Bernhard Rust
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1918 |
| Formacja | |
| Stanowiska |
Gauleiter Hanoweru i Brunszwiku Południowego, |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
Bernhard Rust (ur. 30 września 1883 w Hanowerze, zm. 8 maja 1945 w Berend k. Nübel) – niemiecki polityk nazistowski.
Życiorys
Uzyskał stopień doktora w dziedzinie filologii germańskiej oraz filozofii. Po zdaniu państwowego egzaminu nauczycielskiego z oceną dobrą[1] w 1908 roku, podjął pracę jako nauczyciel w hanowerskim Ratsgymnasium, a następnie służył w armii niemieckiej podczas I wojny światowej. Osiągnął stopień porucznika, pełnił funkcję dowódcy kompanii i został odznaczony Krzyżem Żelaznym I oraz II klasy za męstwo. Został ranny w walce i doznał poważnego urazu głowy, który skutkował trwałymi upośledzeniami psychicznymi i fizycznymi. W grudniu 1918 roku został zwolniony ze służby i powrócił do Hanoweru[2].
Na miejscu założył oddział Einwohnerwehr (milicji obywatelskiej) i nim dowodził; brał również udział w puczu Kappa-Lüttwitza – nieudanej próbie obalenia nowo powstałej Republiki Weimarskiej. Został aktywnym członkiem Völkische Wehrbewegung Hannover (lokalnej formacji obronnej), a także wstąpił do Der Stahlhelm – bojowo nastawionego stowarzyszenia weteranów wojennych[2]. Ponadto został członkiem Deutschvölkischer Schutz- und Trutzbund, największej i najbardziej aktywnej organizacji antysemickiej w ówczesnych Niemczech[3].
Wstąpił do NSDAP w 1921 roku i był współzałożycielem lokalnej komórki partyjnej (Ortsgruppe) w Hanowerze. Gdy po puczu monachijskim partię zdelegalizowano, a Rust przystąpił do Niemieckiej Völkischowskiej Partii Wolności (Deutschvölkische Freiheitspartei), pełniąc funkcję kierownika lokalnej grupy (Ortsgruppenleiter), a później gauleitera Hanoweru. Po zniesieniu zakazu działalności NSDAP ponownie wstąpił w jej szeregi (numer członkowski 3390). 22 marca 1925 roku mianowano go gauleiterem okręgu (gau) Hanower-Północ. 10 września 1925 roku dołączył do Narodowosocjalistycznego Stowarzyszenia Pracowniczego (Nationalsozialistische Arbeitsgemeinschaft) pod kierownictwem Gregora Strassera. Było to zrzeszenie gauleiterów z północnych i zachodnich okręgów, popierające „socjalistyczne” skrzydło partii; stowarzyszenie rozwiązano w 1926 roku po konferencji w Bambergu[4].
Od 1928 pełnił funkcję gauleitera Brunszwiku Południowego[5]. W 1933 został komisarzem Rzeszy w pruskim Ministerstwie Kultury, a od 1934 ministrem Rzeszy (i zarazem Prus) ds. Nauki, Wychowania i Oświaty. Z powodu swojego chaotycznego sposobu kierowania urzędem często krytykowany, stał się także przedmiotem żartów społeczeństwa. Jedną z jego głośnych decyzji była zmiana tradycyjnego sześciodniowego tygodnia nauki systemem pięciodniowym w 1935 roku, przy jednoczesnym ustanowieniu soboty „Dniem Młodzieży Rzeszy” (Reichsjugendtag); w tym dniu członkowie Hitlerjugend i Związku Niemieckich Dziewcząt byli zwolnieni z zajęć szkolnych na rzecz szkoleń i sprawdzianów w swoich organizacjach. Następnie zarządził wprowadzenie tzw. tygodnia ruchomego, obejmującego sześć dni nauki, po których następowały „dzień młodzieży” oraz dzień odpoczynku, tworząc cykl ośmiodniowy. Tym samym tydzień ruchomy rozpoczynający się w poniedziałek kończył się dniem wolnym w kolejny poniedziałek. Kolejny cykl zaczynał się we wtorek i kończył osiem dni później – również we wtorek. Gdy system ośmiodniowego tygodnia okazał się niepraktyczny, Rust powrócił do poprzednich rozwiązań[6].
Był zwolennikiem podporządkowania całego niemieckiego szkolnictwa hitlerowskiej ideologii. W 1933 roku wprowadził nakaz, by uczniowie i nauczyciele pozdrawiali się nazistowskim salutem „jako symbolem nowych Niemiec”. Podkreślał przy tym, że postawa taka jest „oczekiwana od każdego Niemca”, niezależnie od jego przynależności partyjnej[7]. Odegrał kluczową rolę w usuwaniu z niemieckich uczelni Żydów oraz osób uznawanych za wrogów państwa. Bez ogródek oznajmił nauczycielom, że ich celem jest kształcenie świadomych etnicznie Niemców[8]. Rust uważał również, że nauka niearyjska (taka jak „żydowska fizyka” Alberta Einsteina) jest wadliwa, i – w jego przekonaniu – miał na to racjonalne uzasadnienie. W przemówieniu do naukowców stwierdził: „Problemy nauki nie jawią się wszystkim ludziom w ten sam sposób. Murzyn czy Żyd postrzega ten sam świat w innym świetle niż niemiecki badacz”[9].
W maju 1945 na wieść o niemieckiej kapitulacji popełnił samobójstwo[10].
Przypisy
- ↑ Anne C. Nagel: Hitlers Bildungsreformer: Das Reichsministerium für Wissenschaft, Erziehung und Volksbildung 1934–1945. Fischer publishing house, 2012. ISBN 978-3596194254. (niem.).
- ↑ a b Miller i Schulz 2017 ↓, s. 415.
- ↑ Uwe Lohalm: Völkischer Radikalismus: die Geschichte des Deutschvölkischen Schutz- und Trutz-Bundes, 1919-1923. Hamburg: Leibniz-Verlag, 1970, s. 327. ISBN 978-3-874-73000-6. (niem.).
- ↑ Miller i Schulz 2017 ↓, s. 415–416.
- ↑ Rozmowy przy stole, Wyd. Charyzma 1996, s. 384, ISBN 83-85820-02-7.
- ↑ Current Biography 1942 ↓, s. 725.
- ↑ Sub-Dictator. „Time”, 21.08.1933. (ang.).
- ↑ Claudia Koonz: The Nazi Conscience. s. 134. ISBN 0-674-01172-4. (ang.).
- ↑ Current Biography 1942 ↓, s. 727.
- ↑ Christian Goeschel: Suicide in Nazi Germany. OUP Oxford, 2009, s. 152. ISBN 978-0191567568. (ang.).
Bibliografia
- Michael D. Miller, Andreas Schulz: Gauleiter: The Regional Leaders of the Nazi Party and Their Deputies, 1925–1945, Volume II. R. James Bender Publishing, 2017. ISBN 1-932970-32-0. (ang.).
- Current Biography: Who's News and Why, 1942. Maxine Block, E. Mary Trow (red.). H. W. Wilson. ISBN 978-0824204792. (ang.).