Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Boletus


Borowik
Ilustracja
Borowik szlachetny (Boletus edulis)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

borowikowce

Rodzina

borowikowate

Rodzaj

borowik

Nazwa systematyczna
Boletus L.
Sp. pl.: 117 (1753)
Typ nomenklatoryczny

Boletus edulis Bull.

Boletus L. (borowik) – rodzaj grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Charakterystyka

Grzyby kapeluszowe naziemne o zazwyczaj dość dużym owocniku. Kapelusz półkulisty, u starszych okazów poduchowaty, mięsisty, o suchej powierzchni (tylko u niektórych gatunków mazistej). Hymenofor rurkowaty, rurki i pory u młodych okazów białe, żółte lub pomarańczowe, u niektórych gatunków na starość stają się żółtozielone. Trzon zazwyczaj masywny i często zgrubiały u podstawy, zawsze bez pierścienia. Wysyp zarodników oliwkowobrązowy, zarodniki o kształcie od elipsoidalnego do wrzecionowatego[2].

Grzyby mykoryzowe[3]. Żyją w symbiozie z różnymi gatunkami drzew, głównie liściastych. Większość gatunków to smaczne grzyby jadalne. Wiele gatunków wskutek zmian środowiska stało się rzadkich i są prawnie chronione[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Naukową nazwę rodzajowi nadał Karol Linneusz w 1753 r. Gatunkiem typowym jest Boletus edulis Bull.[1] Polską nazwę do literatury mykologicznej wprowadziła Alina Skirgiełło i in. w 1939 roku, wcześniej rodzaj ten opisywany był pod nazwami huba lub grzyb[3]. Synonimy nazwy naukowej:

  • Ceriomyces Murrill,
  • Dictyopus Quél.,
  • Oedipus Bataille,
  • Suillus P. Micheli ex Adans.,
  • Suillus Haller ex Kuntze,
  • Suillus P. Micheli
  • Tubiporus P. Karst.,
  • Xerocomopsis Reichert[4].

W wyniku najnowszych badań filogenetycznych nastąpiły duże zmiany w taksonomii zaliczanych do niego gatunków[5].

Gatunki występujące w Polsce
Gatunki występujące w Polsce, dawniej zaliczane do rodzaju borowik

W ostatnich latach przeprowadzono badania genetyczne w zakresie licznych gatunków rodzaju Boletus. Skutkuje to dużymi zmianami w systematyce tego rodzaju: wiele gatunków dawniej zaliczanych do rodzaju Boletus zostało przeniesione do innych rodzajów, ich nazwa polska stała się więc niespójna z nową nazwą naukową. Wśród gatunków występujących w Polsce są to:

Niektóre inne
  • Boletus aurantiosplendens T.J. Baroni 1998
  • Boletus barrowsii Thiers & A.H. Sm. 1976
  • Boletus fibrillosus Thiers 1975
  • Boletus hiratsukae Nagas. 1994
  • Boletus nobilissimus Both & R. Riedel 2000
  • Boletus nobilis Peck 1905
  • Boletus putidus E. Horak 1977
  • Boletus quercophilus Halling & G.M. Muell. 1999
  • Boletus reticuloceps (M. Zang, M.S. Yuan & M.Q. Gong) Q.B. Wang & Y.J. Yao 2005
  • Boletus regineus D. Arora & Simonini 2008
  • Boletus rubriceps D. Arora & J.L. Frank 2014
  • Boletus rex-veris D. Arora & Simonini 2008
  • Boletus semigastroideus Nuhn, Manfr. Binder, A.F.S. Taylor, Halling & Hibbett 2013
  • Boletus subalpinus (Trappe & Thiers) Nuhn, Manfr. Binder, A.F.S. Taylor, Halling & Hibbett 2013
  • Boletus subcaerulescens (E.A. Dick & Snell) Both, Bessette & A.R. Bessette 2000
  • Boletus variipes Peck 1888
  • Boletus violaceofuscus W.F. Chiu 1948

Przypisy

  1. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2021-09-03].
  2. ↑ a b Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 42–49, ISBN 978-83-258-0588-3.
  3. ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 75–81, ISBN 83-89648-09-1.
  4. ↑ Species Fungorum (synonimy) [online] [dostęp 2021-09-03].
  5. ↑ Species Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2021-09-03].