Internetowa Encyklopedia „Wiki”

COL11A2


COL11A2 (gen kodujący łańcuch alfa-2 kolagenu typu XI) – ludzki gen odpowiedzialny za produkcję jednego z dwóch łańcuchów alfa kolagenu typu XI, który jest mniej licznym, ale istotnym kolagenem fibrylarnym[1]. Kolagen typu XI odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu struktury i wytrzymałości tkankom łącznym, wspierającym mięśnie, stawy, narządy i skórę. Występuje głównie w chrząstce, ciele szklistym oka, uchu wewnętrznym oraz w jądrach miażdżystych krążków międzykręgowych. Gen COL11A2 zlokalizowany jest na krótkim ramieniu chromosomu 6 w pozycji 21.3[1].

Funkcja

Białko kodowane przez gen COL11A2, znane jako pro-alfa2(XI), łączy się z innymi łańcuchami kolagenu, tworząc potrójną helisę prokolagenu. Po odpowiedniej obróbce enzymatycznej prokolagen przekształca się w dojrzały kolagen, który organizuje się w długie, cienkie włókna[2]. Te włókna tworzą stabilne połączenia krzyżowe w macierzy zewnątrzkomórkowej, zapewniając wytrzymałość tkankom łącznym. Kolagen typu XI pomaga również w utrzymaniu odpowiedniego rozstawienia i średnicy włókien kolagenu typu II, co jest kluczowe dla prawidłowej struktury chrząstki i innych tkanek[potrzebny przypis].

Znaczenie kliniczne

Mutacje w genie COL11A2 są związane z kilkoma schorzeniami genetycznymi:

  • Niesyndromiczna utrata słuchu: Mutacje w COL11A2 mogą prowadzić do autosomalnej dominującej (DFNA13) lub autosomalnej recesywnej (DFNB53) formy niesyndromicznej utraty słuchu, charakteryzującej się utratą słuchu bez innych towarzyszących objawów[2][3].
  • Dysplazja kręgosłupowo-nasadowa: Choroba ta charakteryzuje się nieprawidłowościami szkieletowymi, charakterystycznymi cechami twarzy oraz ciężką utratą słuchu[2][4]. Mutacje w COL11A2 prowadzą do produkcji nieprawidłowego kolagenu typu XI, co zaburza rozwój kości i ucha wewnętrznego[potrzebny przypis].
  • Zespół Sticklera typu III: Mutacje w COL11A2 powodują formę zespołu Sticklera, która nie wpływa na wzrok, ale prowadzi do problemów ze szkieletem i słuchem[2][5].
  • Zespół Weissenbachera-Zweymüllera: Charakteryzuje się nieprawidłowościami w rozwoju kości, utratą słuchu i charakterystycznymi cechami twarzy[2]. Mutacje w COL11A2 prowadzą do produkcji nieprawidłowego kolagenu typu XI, co zaburza prawidłowy rozwój tkanek[potrzebny przypis].

Alternatywne nazwy

Gen COL11A2 jest również znany pod innymi nazwami, takimi jak HKE5, PARP, STL3, FBCG2, DFNA13, DFNB53, OSMEDA i OSMEDB[1]. Zrozumienie funkcji i mutacji genu COL11A2 ma kluczowe znaczenie dla diagnozowania i leczenia powyższych schorzeń genetycznych[potrzebny przypis].

Przypisy

  1. ↑ a b c COL11A2 collagen type XI alpha 2 chain [Homo sapiens (human)] – Gene – NCBI [online], www.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp 2025-02-16].
  2. ↑ a b c d e COL11A2 gene: MedlinePlus Genetics [online], medlineplus.gov [dostęp 2025-02-16] (ang.).
  3. ↑ Wyman T. McGuirt i inni, Mutations in COL11A2 cause non-syndromic hearing loss (DFNA13), „Nature Genetics”, 23 (4), 1999, s. 413–419, DOI: 10.1038/70516, ISSN 1061-4036 [dostęp 2025-02-16] (ang.).
  4. ↑ Chris A. Peach, Andrew J. Carr, John Loughlin, Recent advances in the genetic investigation of osteoarthritis, „Trends in Molecular Medicine”, 11 (4), 2005, s. 186–191, DOI: 10.1016/j.molmed.2005.02.005 [dostęp 2025-02-16] (ang.).
  5. ↑ Shibo Tang, Xiaoyan Ding, Yan Luo, Hereditary Vitreoretinal Degenerations, Elsevier, 2013, s. 836–851, DOI: 10.1016/b978-1-4557-0737-9.00041-2, ISBN 978-1-4557-0737-9 [dostęp 2025-02-16] (ang.).