Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Chodory


Chodory
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

białostocki

Gmina

Turośń Kościelna

Wysokość

137-151 m n.p.m.

Liczba ludności (2011)

137[2][3]

Strefa numeracyjna

85

Kod pocztowy

18-105[4]

Tablice rejestracyjne

BIA

SIMC

0042599[5]

Położenie na mapie gminy Turośń Kościelna
Mapa konturowa gminy Turośń Kościelna, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Chodory”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Chodory”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Chodory”
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa konturowa powiatu białostockiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Chodory”
Ziemia52°57′53″N 23°03′05″E/52,964722 23,051389[1]

Chodory – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Turośń Kościelna[5][6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Stara pompa strażacka przy remizie OSP

Licząca 136 mieszkańców wieś Chodory (stan z dnia 1.01.2013 r.) jest niewielką miejscowością w powiecie białostockim w gminie Turośń Kościelna. Chodory leżą 25 km na południowy zachód od Białegostoku, w kierunku południowym od Turośni Kościelnej (6 km) oraz na północny wschód od Suraża (10 km). Wieś sąsiaduje z miejscowościami: Dołki, Czaczki Wielkie, Czaczki Małe i Rynki (z kościołem NMP Częstochowskiej). Wieś jest minimalnie rozproszona - mniejsza część mieszkańców mieszka w tzw. koloniach. Przez kolonię przebiegają szlaki turystyczne: Podlaski Szlak Bociani i Dolina Narwi. Z tejże miejscowości pochodzi znany malarz, grafik, karykaturzysta Antoni Chodorowski.
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Rynkach.

Nazwa

Nazwa wsi pochodzi od wschodniosłowiańskiego imienia Chodor, które jest odpowiednikiem polskiego imienia Teodor. Jest to toponim bezformantowy, występujący w liczbie mnogiej (plurale tantum)[7].

Historia

Do końca XVIII wieku

Chodory leżały w ziemi bielskiej[8]. W popisie wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1528 roku wieś („Село Ходоры земяне”) wymieniona jest wśród osiadłych ziemian. Zapisano ośmiu mężczyzn, którzy stawili się osobiście: Jana Martinowicza z synem Szczepanem, Wojtka Chodora, Mikołaja Chodora, Paszka Matkowicza, Mateja i Marcina Stecewiczów oraz brata Marcina, Miska; ze wszystkich wystawiono dwa konie[9].

W popisie z 4 października 1567 roku wpis „Дрозды, Ходоры”, ujęty w części poświęconej powiatowi bielskiemu, obejmuje wspólnie Drozdy i Chodory. Spośród mieszkańców Chodór wymieniono kilkanaście osób, zapisywanych głównie z imieniem i nazwiskiem odojcowskim (m.in. Wojtechowicz, Mikołajewicz, Stanisławowicz, Janowicz), a także Bartosza Drozda i Jana Gniewickiego[10].

14 maja 1569 roku, podczas składania przysięgi na unię lubelską przez szlachtę ziemi bielskiej, przysięgali m.in. Tomasz, syn Jana, „de Chodori” oraz Jan Gniewiecki „de Chodori”[11].

W rejestrze poboru powiatu bielskiego z 1580 roku Chodory wpisano przy Jerzym Czaczkowskim, występującym „imieniem” Wojciecha, z 15 włókami szlacheckimi; osobno wymieniono Czaczki i Drozdy tego samego Czaczkowskiego (10 włók), a Marcin Kulikowski miał „z Chodorów” jedną włókę[12]. Rekognicja poborowa z 1581 roku wymienia Jerzego Czaczkowskiego jako dziedzica wsi Chodory i współdziedzica Czaczek i Drozdów w parafii suraskiej („par. Saraska”)[13]. W rejestrze poboru z 1591 roku Chodory wpisano razem z Zimnochami, Okstulami, Czaczkami i Średzińszczami do parafii suraskiej (łącznie 40 włók szlacheckich)[14].

W spisie suraskich ksiąg sądowych księga 37. (suraskie ziemskie księgi decretorum i controversiarum), datowana na 22 maja 1623 roku, kończy się wpisem pod tytułem „Chodory libertas”[15]. W 1673 roku Chodory należały do parafii katolickiej w Surażu[16].

Na mapie województwa podlaskiego Karola de Perthées z 1795 roku (Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. AK-98) miejscowość opisana jest jako „Chodory”; leży na wschód od Suraża, w sąsiedztwie Dołek, Czaczek i Drozdów[17].

XIX wiek

W Słowniku geograficznym wieś opisano jako „okolicę” w powiecie białostockim, w gminie Zawyki, 22 wiorsty od Białegostoku, o obszarze 120 dziesięcin[18]. Mieszkańcy należeli do parafii w Turośni Kościelnej; w wykazie z 1849 roku Chodory wymieniono wśród 20 miejscowości tej parafii (2602 wiernych)[19].

W księgach zgonów parafii Turośń Kościelna z lat 1811–1816 jako mieszkańcy Chodór występują m.in. Chodorowscy (wśród nich szlachetny Walenty Chodorowski, wdowiec, pochowany 10 lutego 1816 roku w wieku około 60 lat) oraz rodziny Krynickich, Borowskich, Zimnochów i Średzińskich[20].

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 15880.
  2. ↑ Wieś Chodory w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2020-03-24], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  3. ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  4. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 147 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  5. ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ Małgorzata Magda-Czekaj, Wschodniosłowiańskie imię Chodor i jego polski odpowiednik Teodor jako podstawy toponimów w Polsce, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” 16, 2021, s. 129, 134. online.
  8. ↑ Chodory, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, Warszawa 1880, s. 611: „wś w gub. grodz., w b. ziemi bielskiej” (skan).
  9. ↑ Переписи войска Литовскаго, [w:] Русская историческая библиотека, t. XXXIII (Литовская метрика, кн. 3), Petrograd 1915, kol. 139 (kopia cyfrowa Bayerische Staatsbibliothek); ten sam popis w wydaniu: Jabłonowski, dz. cyt., s. 196.
  10. ↑ Переписи войска Литовскаго, [w:] Русская историческая библиотека, t. XXXIII, Petrograd 1915, kol. 1097–1098; początek sekcji „Повѣтъ Белскій”: kol. 1035 (kopia cyfrowa Bayerische Staatsbibliothek).
  11. ↑ Akta unji Polski z Litwą 1385–1791, Kraków 1932, nr 131, s. 259.
  12. ↑ Aleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. VI: Podlasie, cz. 1 (Źródła dziejowe, t. XVII), Warszawa 1909, s. 113, 117 (skan w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej).
  13. ↑ Franciszek Piekosiński, Wypisy heraldyczne z ksiąg poborowych, Lwów 1911, nr 114 (skan w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej).
  14. ↑ Jabłonowski, dz. cyt., s. 153.
  15. ↑ Jan Soszyński, Spisy suraskich ksiąg sądowych z 1647 roku (suraskie ziemskie inscriptionum i decretorum), „Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi” 21, 2003, s. 343–360, wpis na s. 352.
  16. ↑ Andrzej Laszuk, Zaścianki i królewszczyzny. Struktura własnościowa i społeczna Podlasia w XVII wieku, Warszawa–Białystok 1998, zał. 2, s. 110.
  17. ↑ Karol de Perthées, Mappa szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795, AGAD, sygn. AK-98 (skan).
  18. ↑ Chodory, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XV, cz. 1, Warszawa 1900, s. 314 (skan).
  19. ↑ Adam Szot, Dekanat białostocki w 1849 r., „Studia Teologiczne. Białystok–Drohiczyn–Łomża” 26, 2008, s. 493.
  20. ↑ Księgi metrykalne parafii Turośń Kościelna 1808–1864, akty zgonów 1811–1816, Skanoteka Polskiego Towarzystwa Genealogicznego, zespół 3194.