Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Col de la Faucille


Col de la Faucille
Budynek dawnego francuskiego urzędu celnego, obecnie punkt „it”
Opustoszały budynek szwajcarskiego urzędu celnego (2020 r.)

Col de la Faucille (1320 m n.p.m.) – przełęcz w południowej części pasma Jury, na terenie Francji. Prowadzi przez nią droga, stanowiąca połączenie francuskiego regionu Franche-Comté z Genewą poprzez Pays de Gex, w przeszłości fragment ważnego międzynarodowego szlaku łączącego Paryż z Rzymem.

Położenie

Przełęcz znajduje się w wewnętrznym, najbardziej ku wschodowi wysuniętym pasmie Jury i w jego najwyższej części: leży ok. 12,5 km na północny wschód od najwyższego szczytu Jury, Crêt de la Neige (1720 m n.p.m.) i ok. 9 km na południowy zachód od La Dôle (1677 m n.p.m.), drugiego co do wysokości szczytu Jury szwajcarskiej. Bezpośrednio od południa góruje nad nią szczyt Petit Montrond (1543 m n.p.m.), zwieńczony wysokim masztem nadajnika telekomunikacyjnego[1].

W kierunku wschodnim stoki przełęczy opadają ku niecce Jeziora Genewskiego, zaś w kierunku zachodnim – ku dolinie zwanej Combe de Mijoux, którą płynie rzeka Valserine[1].

Biegnąca przez nią droga (D 1005) łączy miejscowość Gex w departamencie Ain z miejscowościami Les Rousses (D 1005) i Saint-Claude (D 436) w departamencie Jura[2]. Najwyższy punkt drogi na przełęczy ma kotę 1323 m n.p.m.

Historia

Stara droga z Saint-Claude w kierunku Genewy, przebudowana dla celów komunikacyjnych w XVII wieku, została zmodernizowana w latach 1742-1752 dzięki szeroko zakrojonym pracom, którymi kierował inżynier Jean-Baptiste Niepce[3].

W 1802 roku francuski inżynier Nicolas Céard (1745-1821) otrzymał od Napoleona Bonapartego polecenie budowy nowej strategicznej drogi pomiędzy Col de la Faucille i Les Rousses przez dolinę Dappes, która zapewniałaby najkrótsze bezpośrednie połączenie między północą a południem Europy, omijające terytorium Szwajcarii[3]. Cesarz osobiście był zainteresowany poprawą stanu tej drogi, która otwierała mu dostęp do alpejskich przełęczy i do Włoch – do dziś obmurowane źródło przy zjeździe z przełęczy w kierunku Gex nosi nazwę „Fontaine de Napoléon”[4]. Ukończona w 1804 r., trasa została włączona w 1811 r. w ciąg głównej drogi z Paryża do Rzymu i Neapolu przez przełęcz Simplon i Mediolan. W wyniku zmian granicznych i włączenia doliny Dappes do szwajcarskiego kantonu Vaud (1815) droga ta przestała jednak być utrzymywana, a ruch na niej znacząco spadł. W połowie XIX wieku znaczenie handlowe tego przejścia było mniejsze, niż jego znaczenie militarne[3].

Na początku XX wieku Genewa zainteresowała się połączeniem kolejowym Paryż-Mediolan, chcąc zrekompensować sobie straty spowodowane otwarciem linii kolejowej Collonges-Annemasse-Thonon, biegnącej w całości po terytorium Francji, z pominięciem Szwajcarii. Już w marcu 1899 r. w Genewie założono Stowarzyszenie na rzecz budowy tunelu kolejowego pod przełęczą Faucille, na którego czele stanął, jako sekretarz generalny, Gustave Goegg, we współpracy z międzynarodowym komitetem mającym siedzibę w Paryżu. Projekt, przyjęty przychylnie przez senat Włoch (1901) i parlament francuski (1902), spotkał się jednak ze sprzeciwem kantonu Vaud, wspieranego przez rząd federalny, który bronił linii simplońskiej, biegnącej przez Vallorbe i Lozannę. Pomimo porozumienia francusko-szwajcarskiego, zawartego ostatecznie w 1908 r., projekt został porzucony ze względu na zbyt wysoki koszt wydrążenia 15-kilometrowego tunelu[3].

W 1933 r., po traktacie z Territet, granicę francuskiego wolnego obszaru celnego Pays de Gex, organicznie związanego z Genewą, przeniesiono z doliny Valserine na grzbiet Jury i przełęcz Faucille. Francuski posterunek mieścił się w historycznym budynku, w którym obecnie funkcjonuje punkt informacji turystycznej. Po II wojnie światowej Szwajcarzy wybudowali swój urząd celny. Wielki budynek opustoszał po wejściu Szwajcarii do Strefy Schengen w grudniu 2008 r.[4]

Turystyka i rekreacja

Col de la Faucille, nadal użytkowana jako przejście przez pasmo Jury, obecnie pełni jednak głównie funkcje związane z turystyką. Przy podjeździe od strony Gex (wschodniej) na wysokości 1201 m n.p.m. znajduje się punkt widokowy Belvédère du Pailly, oferujący widok na całą południową część Jeziora Genewskiego, za którym piętrzą się Alpy z masywem Mont Blanc na ostatnim planie[4].

Przełęcz pozostaje punktem wyjścia dla wycieczek pieszych w góry, zarówno w kierunku najwyższego szczytu tego pasma, francuskiego Crêt de la Neige, jak i w kierunku przeciwnym, na szwajcarską La Dôle. Otoczenie przełęczy zostało wyposażone w infrastrukturę turystyczną do uprawiania narciarstwa zjazdowego i biegowego[1]. Istnieje tu zespół kolei linowych i wyciągów narciarskich Mijoux-La Faucille, którego kulminacją jest szczyt Petit Montrond. Droga do ośrodka odgałęzia się na samym siodle przełęczy[4].

Przypisy

  1. ↑ a b c Nyon - Genève - La Dôle. Carte pédestre 1 : 40 000, Schönbühl: Kümmerly+Frey AG, 2023 (38), ISBN 978-3-259-02338-9.
  2. ↑ Mapa geoportalu fr.. [dostęp 2024-07-31].
  3. ↑ a b c d Paul Cattin: Faucille, Col de la [w: Dictionnaire historique de la Suisse]. 07 lipca 2003. [dostęp 2024-07-31]. (niem. • fr. • wł.).
  4. ↑ a b c d Mirosław J. Barański. Na dachu Jury. „Gazeta Górska”. R. XXXI (nr 4 (124)/2023), s. 30-39. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie. ISSN 1231-7101.