Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Colletes hederae


Lepiarka bluszczówka[2], lepiarka bluszczowa[3] (Colletes hederae) – gatunek pszczoły z rodziny lepiarkowatych. Stwierdzony w Austrii, Belgii, Bośni, Chorwacji, Francji, Niemczech, Grecji, Włoszech, Czarnogórze, Holandii, Serbii, Słowenii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Rosji, na Węgrzech[4] i w Polsce (po raz pierwszy w 2023 roku)[5]. Według czerwonej listy pszczół Europy należy do gatunków najmniejszej troski[6]. Gatunek opisany w 1993 roku, wcześniej błędnie identyfikowany jako Colletes halophilus lub C. succinctus[7].

Wygląd

Pszczoła ta należy do grupy succinctus, która w zachodniej Europie obejmuje trzy bliźniacze gatunki: C. succinctus, C. hederae i C. halophilus[8]. Lepiarka bluszczówka jest spośród nich największa i ma najciemniejsze, u świeżych osobników ochrowe, pasy na odwłoku. Wyróżnia się również drobnymi cechami morfologicznymi, takimi jak zbiegające się do środka zmarszczenia na nadustku samicy[5].

Biologia

Gatunek samotny, gniazdujący kolonijnie w norkach samodzielnie kopanych w ziemi. Osobniki dorosłe pojawiają się jesienią w porze kwitnienia bluszczu, w Wielkiej Brytanii czas ich lotów przypada pomiędzy końcem sierpnia a końcem października, czasami do początku listopada[9]. Gatunek klasyfikowany jest jako polilektyczny, z wyraźną preferencją wobec bluszczu[10]. Fenologia lepiarki bluszczówki jest dopasowana do kwitnienia bluszczu, a jego pyłek może stanowić nawet ponad 98% zbieranego przez samice pokarmu[10]. Lepiarka bluszczówka może jednak korzystać również z pyłku innych roślin zarówno w okresie, kiedy bluszcz nie kwitnie, jak i kiedy jego kwiaty są dostępne[11].

Zachowanie wobec człowieka

Lepiarka bluszczówka nie jest agresywna wobec człowieka. Gatunek ten może tworzyć kolonie gniazdowe na trawnikach, ścieżkach czy w ogrodach, co stwarza potencjał do częstych interakcji z człowiekiem. Ryzyko użądlenia jest jednak bardzo niewielkie - w czasie 10 godzin aktywności w obrębie kolonii odnotowano tylko jedno użądlenie[12]. Żądło lepiarki bluszczówki nie zawsze jest w stanie przebić ludzką skórę. Trzymane w dłoni i zmuszane do żądlenia samice były w stanie przebić skórę na palcu w połowie przypadków, a na przedramieniu - w 75% przypadków. Ból po użądleniu był oceniany na mniejszy niż w przypadku pszczoły miodnej i porównywalny z pokłuciem przez pokrzywę. Ustawał on po ok. 10 minutach, a bąble po użądleniu były mniejsze niż te wywołane zarówno przez pszczołę miodną, jak i pokrzywę[12].

Przypisy

  1. ↑ Colletes hederae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ Colletes hederae – Lepiarka bluszczówka [online], Insektarium, 22 stycznia 2023 [dostęp 2024-02-29] (pol.).
  3. ↑ Wyborcza.pl [online], wyborcza.pl [dostęp 2024-02-29].
  4. ↑ Petr Bogusch, Jozef Lukáš, Martin Šlachta, Jakub Straka, Peter Šima, The spread of Colletes hederae Schmidt & Westrich, 1993 continues – first records of this plasterer bee species from Slovakia and the Czech Republic, „Biodiversity Data Journal”, 9, 2021, e66112, DOI: 10.3897/BDJ.9.e66112, ISSN 1314-2836, PMID: 33948102, PMCID: PMC8087616 [dostęp 2022-09-27].
  5. ↑ a b Justyna Kierat, New records of Colletes hederae Schmidt & Westrich, 1993 (Hymenoptera, Apiformes) in Poland, www.ingentaconnect.com, grudzień 2023, DOI: 10.3409/azc.67.01 [dostęp 2024-02-29] (ang.).
  6. ↑ Denis Michez i inni, Measuring the pulse of European biodiversity using the Red List. European Red List of Bees, Bruksela: Publications Office of the European Union, 2026, s. 129, DOI: 10.2779/521877, ISBN 978-92-68-18372-4.
  7. ↑ Colletes hederae Schmidt & Westrich,1993 | BWARS [online], www.bwars.com [dostęp 2022-09-27].
  8. ↑ M Kuhlmann, G Else, A Dawson, D Quicke, Molecular, biogeographical and phenological evidence for the existence of three western European sibling species in the Colletes succinctus group (Hymenoptera: Apidae), „Organisms Diversity & Evolution”, 7 (2), 2007, s. 155–165, DOI: 10.1016/j.ode.2006.04.001 [dostęp 2024-02-29] (ang.).
  9. ↑ Colletes hederae | BWARS [online], bwars.com [dostęp 2024-02-29].
  10. ↑ a b Georgia Hennessy i inni, Phenology of the specialist bee Colletes hederae and its dependence on Hedera helix L. in comparison to a generalist, Apis mellifera, „Arthropod-Plant Interactions”, 15 (2), 2021, s. 183–195, DOI: 10.1007/s11829-021-09807-7, ISSN 1872-8847 [dostęp 2024-09-23] (ang.).
  11. ↑ H. Teppner, U. Brosch, Pseudo-oligolecty in Colletes hederae (Apidae-Colletinae, Hymenoptera), „Linzer biol. Beitr.”, 47 (1), 2015, s. 301-306.
  12. ↑ a b Georgia Hennessy, Nicholas J. Balfour, Kyle Shackleton, Dave Goulson, Francis L.W. Ratnieks, Stinging risk and sting pain of the ivy bee, Colletes hederae, „Journal of Apicultural Research”, 59 (2), 2020, s. 223–231, DOI: 10.1080/00218839.2019.1686577, ISSN 0021-8839 [dostęp 2024-09-23] (ang.).