Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Coprinopsis fusispora


Czernidłówka wrzecionowatozarodnikowa
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

kruchaweczkowate

Rodzaj

czernidłówka

Gatunek

czernidłówka wrzecionowatozarodnikowa

Nazwa systematyczna
Coprinopsis fusispora L. Nagy, Vágvölgyi & Papp
Mycologia 105(1): 119 (2013)

Czernidłówka wrzecionowatozarodnikowa (Coprinopsis fusispora L. Nagy, Vágvölgyi & Papp) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1].

Systematyka

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Coprinopsis, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisali go w 2013 r. László Nagy, Csaba Vágvölgyi i Tamás Papp na piaszczystej glebie wśród traw w półpustynnym lesie dębowym. Wyznaczyli holotyp[1]. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym dla rodzaju Coprinopsis zarekomendowała polską nazwę „czernidłówka”[2].

Morfologia

Kapelusz

O wymiarach do 15 × 20–30 mm, początkowo elipsoidalny do prawie kulistego, później rozszerzający się i wypukły do płaskowypukłego, w końcu płaski z podwiniętym brzegiem, osiągający szerokość do 45 mm. Powierzchnia u młodych okazów gładka, bladoochrowa, kremowa do beżowej, u starszych promieniście bruzdkowana, ciemniejsza, brązowawa w środku. Pokryta jest białawym, kłaczkowatymi lub nitkowatymi resztkami osłony, szybko zanikającymi i pozostającymi tylko w środku i na brzegu jako brązowawe włókienka[3].

Blaszki

Wolne, gęste, silnie brzuchate, o szerokości do 3(4) mm, początkowo białe, potem szarawe, w końcu czarniawe, silnie rozpływające się[3].

Trzon

Wysokość 35–70 mm, grubość 2–3 mm, smukły, jędrny, pusty. Powierzchnia cała biała, jedwabista, gładka, u nasady młodych okazów z białawymi resztkami osłony[3].

Miąższ

O niewyraźnym zapachu i smaku[3].

Cechy mikroskopowe

Bazydiospory 9,2–12,5 × 5,8–7,3 µm, Q = 1,52–1,71, Qav= 1,58, w widoku z przodu jajowate do elipsoidalnych z wystającym wierzchołkiem, w widoku z boku szeroko wrzecionowate, prawie migdałowate, nie soczewkowate, w KOH średnio ciemnoczerwonobrązowe, nieprzezroczyste, przeważnie z jedna dużą gutulą, małym hilum i centralną porą rostkową 1,4–1,7 µm. Podstawki czterozarodnikowe, maczugowate lub łopatkowate ze środkowym przewężeniem, 20–30 × 8–11 µm. Liczne cheilocystydy 62–120 × 22–46 (60) µm, przeważnie workowate, ale często elipsoidalne do cylindrycznych, z tępym wierzchołkiem. Liczne pleurocystydy, 55–110 × 25–38 µm, głównie workowate, czasami cylindryczne lub elipsoidalne. Osłona zbudowana z łańcuchów wydłużonych do cylindrycznych lub wrzecionowatych komórek o szerokości 13–25 µm; komórki końcowe wrzecionowate do cylindrycznych lub elipsoidalnych. Obecne sprzążki[3].

Występowanie

W Polsce po 2018 roku podano kilka stanowisk, najbardziej aktualne podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[4].

Saprotrof rozwijający się na resztkach drewna i szczątkach roślinnych[4]. Występuje na żyznych pastwiskach i łąkach, rzadziej wśród opadłych liści lub wiórów drzewnych w lasach. Notowany zarówno na gliniastych, jak i piaszczystych, suchych i wilgotnych glebach[3].

Przypisy

  1. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2025-03-03] (ang.).
  2. ↑ Rekomendacja nr 4 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 28 stycznia 2025 (pol.).
  3. ↑ a b c d e f L.G. Nagy, D.E. Desjardin, C. Vágvölgyi, R. Kemp, T. 2013. T. Papp, Phylogenetic analyses of Coprinopsis sections Lanatuli and Atramentarii identify multiple species within morphologically defined taxa, „Mycologia”, 105 (1), Mycobank, 2013, s. 119 [dostęp 2025-03-03] (ang.).
  4. ↑ a b Coprinopsis fusispora (czernidłówka wrzecionowatozarodnikowa) [online] [dostęp 2025-03-03] (pol.).