Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Craterellus


Craterellus
Ilustracja
Młode okazy lejkowca trąbkowego
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieprznikowce

Rodzina

kolczakowate

Rodzaj

lejkowiec

Nazwa systematyczna
Craterellus Pers.
Mycol. eur. 2: 4 (Erlanga, 1825)[1]
Typ nomenklatoryczny

Craterellus cornucopioides (L.) Pers.

Lejkowiec dęty

Craterellus Pers. (lejkowiec) – rodzaj grzybów z rodziny kolczakowatych (Hydnaceae)[2].

Charakterystyka

Grzyby kantarelloidalne charakteryzujące się głównie brakiem ścisłego podziału między kapeluszem i trzonem oraz obecnością „fałszywych blaszek”[3]. Grzyby kapeluszowe o kapeluszu lejkowatym lub trąbkowym. Hymenofor blaszkowy mający postać niskich, zbiegających po trzonie listewek. Trzon zawsze pusty. Wysyp zarodników biały, ochrowy lub żółtawy. Zarodniki bezbarwne i gładkie. Naziemne grzyby mykoryzowe[4].

Monofiletyzm rodzaju został potwierdzony przez molekularne badanie filogenetyczne D. Hibbetta i in. w 2014 r. Gatunki Craterellus to grzyby ektomykoryzowe. Są dość popularnymi grzybami jadalnymi ze względu na swój smak, niektóre gatunki są też grzybami leczniczymi[3].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji: Hydnaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Rodzaj Craterellus utworzył Christiaan Hendrik Persoon w 1825 r. Gatunkiem typowym jest Craterellus cornucopioides (L.) Pers.[1] Józef Jundziłł w 1830 r. opisywał ten rodzaj pod polską nazwą stroczek, Feliks Berdau w 1889 r. nadał mu nazwę lejkowiec[5]. Wcześniejsze klasyfikacje wyróżniały w tym rodzaju wiele innych taksonów, obecnie przeniesionych do innych rodzajów. Do rodzaju Craterellus natomiast włączone zostały taksony z innych rodzajów (np. Cantharellus). Skutkowało to tym, że w rodzaju tym znalazły się gatunki o polskiej nazwie lejkowiec oraz pieprznik. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zaktualizowała te nazwy[6]. Synonimy naukowe[7]:

  • Pezicula Paulet 1791
  • Pseudocraterellus Corner 1958
  • Sterbeeckia Dumort. 1822
  • Trombetta Adans

Niektóre gatunki:

  • Craterellus aureus Berk. & M.A. Curtis,
  • Craterellus cornucopioides (L.) Pers. – lejkowiec dęty
  • Craterellus flavobrunneus (R.H. Petersen) Eyssart. & Buyck
  • Craterellus lutescens (Fr.) Fr. – lejkowiec brzoskwiniowonny
  • Craterellus melanoxeros (Desm.) Pérez-De-Greg. – lejkowiec czarniawy
  • Craterellus pallidus (Pers.) Ricken
  • Craterellus peckii R.H. Petersen,
  • Craterellus tubaeformis (Fr.) Quél. – lejkowiec trąbkowy
  • Craterellus verrucosus Massee

Przypisy

  1. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2020-11-21] (ang.).
  2. ↑ CABI databases [online] [dostęp 2020-11-21] (ang.).
  3. ↑ a b Ishika Bera, Craterellus [online], FungalPedia [dostęp 2024-11-28] (ang.).
  4. ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 220, ISBN 83-09-00714-0.
  5. ↑ Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 198, ISBN 83-89648-09-1.
  6. ↑ Rekomendacja nr 4 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 23 stycznia 2025 (pol.).
  7. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).