Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Crossobamon


Crossobamon eversmanni[1]
(Wiegmann, 1834)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

zauropsydy

Rząd

łuskonośne

Infrarząd

Gekkota

Rodzina

gekonowate

Rodzaj

Crossobamon[a]
Boettger, 1888[2]

Gatunek

Crossobamon eversmanni

Podgatunki
  • C. e. eversmanni (Wiegmann, 1834)
  • C. e. lumsdenii (Boulenger, 1887)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]

Crossobamon eversmanni – gatunek jaszczurki z rodziny gekonowatych (Gekkonidae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Crossobamon.

Zasięg występowania

Crossobamon eversmanni występuje w Afganistanie, Iranie, Kazachstanie, Pakistanie, Tadżykistanie, Turkmenistanie i Uzbekistanie[4][5][6], według niektórych autorów także w Kirgistanie[4]. Jest spotykany w przedziale wysokości 550–1463 m n.p.m.[5]

Systematyka

Gatunek ten opisał w 1834 roku niemiecki zoolog Arend Friedrich August Wiegmann, nadając mu nazwę Gymnodactylus eversmanni[4][7]. W 1887 roku Alexander Strauch wprowadził dla niego rodzaj Ptenodactylus[3], ale nazwa ta okazała się już zajęta przez inny rodzaj jaszczurek opisany w 1845 roku przez Johna Edwarda Graya. W tej sytuacji w 1888 roku Oskar Boettger przemianował ten rodzaj na Crossobamon[2]. Crossobamon eversmanni jest jedynym przedstawicielem tego rodzaju[4][6]. Dawniej zaliczano do niego także drugi gatunek, Crossobamon orientalis, ale w 2024 roku Pola i inni na podstawie badań filogenetycznych przenieśli go do rodzaju Bunopus[8].

Etymologia

  • Ptenodactylus: gr. πτην ptēn, πτηνος ptēnos „skrzydlaty”, od πετομαι petomai „latać”; δακτυλος daktulos „palec”[3].
  • Crossobamon: gr. κροσσοι krossoi „frędzle”; βαινω bainō „chodzić, kroczyć, iść”[9].

Podgatunki

Wyróżnia się dwa podgatunki[4]:

  • C. eversmanni eversmanni (Wiegmann, 1834)
  • C. eversmanni lumsdenii (Boulenger, 1887)

Podgatunek lumsdenii, występujący w Pakistanie, bywał przez niektórych autorów uznawany za odrębny gatunek[4]. Takson Stenodactylus maynardi, opisany przez Smitha w 1933 roku, a niekiedy traktowany jako kolejny podgatunek C. eversmanni, jest obecnie synonimizowany z C. eversmanni lumsdenii[4].

Ekologia i zachowanie

Jest to gatunek piaskolubny, prowadzący nocny tryb życia. Zazwyczaj żyje w norach. Jest jajorodny, samica 2–3 razy w roku składa po 1–2 jaja[5].

Uwagi

  1. ↑ Nowa nazwa dla Ptenodactylus Strauch, 1887.
  2. ↑ Młodszy homonim Ptenodactylus Gray, 1845 (Leiosauridae).

Przypisy

  1. ↑ Crossobamon eversmanni, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ a b O. Boettger. Über die Reptilien und Batrachier Transcaspiens. „Zoologischer Anzeiger”. 11, s. 260, 1888. (niem.). 
  3. ↑ a b c A. Strauch. Bemerkungen über die Geckoniden-Sammlung im zoologischen Museum der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften zu St. Petersburg. „Mémoires de l’Académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg”. VIIe Série. 35 (2), s. 64, 1887. (niem.). 
  4. ↑ a b c d e f g h i j k l m n P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Crossobamon. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-24]. (ang.).
  5. ↑ a b c d Crossobamon eversmanni, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  6. ↑ a b R. Midtgaard: Crossobamon. RepFocus. [dostęp 2025-07-23]. (ang.).
  7. ↑ A.F.A. Wiegmann, Herpetologia Mexicana, seu descriptio amphibiorum novae hispaniae, quae itineribus comitis de Sack, Ferdinandi Deppe et Chr. Guil. Schiede im Museum Zoologicum Berolinense Pervenerunt, t. 1: Saurorum species, Berlin 1834, s. 19 (łac.).
  8. ↑ Lukáš Pola i inni, Some like it hot: Past and present phylogeography of a desert dwelling gecko across the Arabian Peninsula, „Journal of Biogeography”, 51 (7), 2024, s. 1244–1258, DOI: 10.1111/jbi.14823 (ang.).
  9. ↑ P. Mikaili & J. Shayegh. The lizards of Iran: An etymological review of families Gekkonidae, Eublepharidae, Angnidae, Agamidae. „Annals of Biological Research”. 2 (5), s. 28, 2011. (ang.).