David Harklay
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| Data i miejsce śmierci | |
| Profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych | |
| Specjalność: językoznawstwo, slawistyka | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1970 |
| Habilitacja | |
| Profesura | |
| Doktor honoris causa Uniwersytet Sofijski – Bułgaria – 2016 | |
| Zatrudnienie | |
| Instytut | |
| Pracownia |
Pracownia Języków Południowosłowiańskich |
| Stanowisko |
Kierowniczka |
| Okres zatrudn. |
1976–1991 |
| Instytut | |
| Pracownia |
Pracownia Semantyki |
| Stanowisko |
Kierowniczka |
| Okres zatrudn. |
1991–2015 |
| Odznaczenia | |
Violetta Koseska-Toszewa (bułg. Виолета Косеска-Тошева; ur. 13 grudnia 1940 w Sofii, zm. 5 sierpnia 2017 w Warszawie[2]) – polska językoznawczyni, slawistka i tłumaczka pochodzenia bułgarskiego, działająca także jako astrolożka pod pseudonimem David Harklay.
Życiorys
Violetta Toszewa urodziła się w Sofii, i tam dorastała, podejmując naukę na skrzypcach w szkole muzycznej i tańca w lokalnym balecie. Od młodzieńczych lat Toszewa miała doznawać proroczych snów, dziedzicząc rzekomo zdolności od rodziny ojca, co przyczynić się miało do profesjonalnego zainteresowania się astrologią w przyszłości[3].
W 1963 roku ukończyła dwustopniowe studia rusycystyczne i bułgarystyczne na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Sofijskiego. Następnie podjęła decyzję o emigracji do PRL i podjęciu studiów lingwistycznych, już wtedy deklarując znajomość kilkunastu języków obcych[3].
Kariera naukowa
Po przyjeździe do Polski Violetta Toszewa podjęła pracę w Zakładzie Słowianoznawstwa Polskiej Akademii Nauk (obecnie noszący nazwę Instytutu Slawistyki PAN), uzyskując w 1970 roku stopień doktoraski na podstawie pracy pt. Bułgarskie słownictwo meteorologiczne na tle ogólnosłowiańskim[4].
W 1976 roku uzyskała habilitację w zakresie językoznawstwa słowiańskiego na podstawie dorobku oraz pracy o tytule System temporalny gwar bułgarskich na tle bułgarskiego języka literackiego. W roku 1990 otrzymała tytuł naukowy profesora zwyczajnego nauk humanistycznych, a w 2016 roku Bułgarska Akademia Nauk nadała jej tytuł doktora honoris causa[5].
Jako pracownik Polskiej Akademii Nauk pełniła w latach 1976–1991 rolę kierowniczki tamtejszej Pracowni Języków Południowosłowiańskich, a następnie od 1991 rolę kierowniczki Pracowni Semantyki[6][7][5]. Pracę w Polskiej Akademii Nauk zakończyła w 2015 roku, po 45 latach nieprzerwanej pracy[4].
Dorobek językoznawczy
Profesor Koseska-Toszewa była autorką ponad 500 prac naukowych, specjalistycznych artykułów i książek[8], będąc także autorką i współautorką wielu teorii analizy kontrastywnej z pośredniczącym językiem semantycznym, istotnym przy opisie kilku języków oraz w opisach kategorii czasu (za pomocą sieci Petriego) i określoności/nieokreśloności (za pomocą rachunku kwantyfikatora)[4].
Była m.in. członkiem Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, członkiem honorowym IBE Bułgarskiej Akademii Nauk. Była także redaktorem naczelnym międzynarodowego czasopisma Etudes cognitives i redaktorem naukowym Semantyki i konfrontacji językowej[9]. Ponadto należała do komitetów redakcyjnych następujących periodyków:
- Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej,
- Slavia Meridionalis,
- Slavica
- Językowe Studia Bałkanistyczne
Dorobek translatorski
Oprócz prac badawczych Koseska-Toszewa tłumaczyła zagraniczne książki dla dzieci na język polski. Wśród nich znalazły się[9]:
- Łyczezar Stanczew – Zajączek i gumowy kogucik (1982) i Śmiały niedźwiadek (1985)
- Emilian Stanew – Łakomy niedźwiadek (1983)
- Swetosław Minkow – Bańki mydlane (1983) i Król Bezsenek (1986),
- Symeon Sawow – Sukienka Halinki (1985)
- Bistra Donewa – Żyrafa Tomi kończy pięć lat (1985)
- Petyr Bobew – Legenda o złotowłosym jeźdźcu (1979).
Kariera astrologiczna
W związku z odczuwanymi przez siebie dyspozycjami i rzekomo przeżytymi wizjami Violetta Koseska-Toszewa zainteresowała się tematem astrologii. Z czasem zyskała popularność, działając pod pseudonimem David Harklay[10]. W swoich analizach opierała się na obserwacjach psychologicznych i statystyce[11].
Z czasem oferowała usługi zarówno w prywatnym gabinecie, tworząc horoskopy do magazynów, jak i poprzez występy telewizyjne z wykorzystaniem infolinii, dzięki czemu zdobyła ogólnopolską popularność.
W 1996 roku została gospodarzem programu Przepowiednie Davida Harklaya na antenie TV Wisła i TVN.
Pod swoim pseudonimem, często we współpracy z wydawnictwem Harlequin, opublikowała między innymi książki[12]:
- Miłość i astrologia (1991)
- Miłość i Przeznaczenie (1993)
- Horoskop na rok 2007. Sekrety zodiaku (2006)
- Miłość rodzi się wśród gwiazd. Horoskop miłosny (2011)
- Astrologia, miłość i przeznaczenie (2011),
- Miłość i reinkarnacja (2012)
Życie prywatne
Mieszkała w Warszawie przy Alejach Jerozolimskich, w sąsiedztwie Dworca Centralnego[3].
Jej pierwszym mężem był historyk Adam Koseski, z którym miała syna Krystiana. Małżeństwo zakończyło się rozwodem. Po siedmiu latach wzięła ślub z informatykiem Antonim Mazurkiewiczem[3]. Była przyjaciółką i powierniczką Tomasza Beksińskiego, będącego częstym gościem jej prywatnego gabinetu.
Jej panieńskie nazwisko brzmi Toszewa. Po pierwszym ślubie, aż do końca życia, przedstawiała się dwuczłonowym nazwiskiem Violetta Koseska-Toszewa, stawiając nazwisko panieńskie po nazwisku pierwszego męża[3].
Odznaczenia
- 1979 – Medal 100-lecia Bułgarskiej Akademii Nauk Marin Drinov[9]
- 2002 – Złota Odznaka im. Marina Drinova ze wstęgą – najwyższe odznaczenie Bułgarskiej Akademii Nauk[9]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[8]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[8]
- Złota Odznaka Instytutu Języka Bułgarskiego im. Profesora Lubomira Andrejczina[8]
Przypisy
- ↑ Prof. dr hab. Violetta Koseska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2008-12-03].
- ↑ Roman Roszko Pamięci Profesor Violetty Koseskiej, w: Studia z filologii polskiej i słowiańskiej, tom 53, Warszawa 2018, s. 1-10
- ↑ a b c d e Mam to po babci [online], www.styl.pl [dostęp 2019-03-30] (pol.).
- ↑ a b c Prof. dr hab. Violetta Koseska-Toszewa [online], Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk [dostęp 2025-08-31].
- ↑ a b Roszko R. Pamięci Profesor Violetty Koseskiej Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej 2018 nr 53 s. 1-11
- ↑ Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny. Tom II. H-Ł, wyd. Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa 1999, s. 422
- ↑ 50 lat slawistyki w Polskiej Akademii Nauk (1954–2004) Księga jubileuszowa Instytutu Slawistyki PAN Warszawa 2004 ISBN 83-89191-24-5 s. 22, 248
- ↑ a b c d Violetta Koseska-Toszewa, Warszawa, 09.08.2017 – pozostałe [online], nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2019-05-04].
- ↑ a b c d 50 lat slawistyki w Polskiej Akademii Nauk (1954–2004) Księga jubileuszowa Instytutu Slawistyki PAN Warszawa 2004 ISBN 83-89191-24-5 s. 273-274
- ↑ Nie żyje Violetta Koseska-Toszewa. Ale znaliście ją pod innym nazwiskiem [online], Pikio.pl, 10 sierpnia 2017 [dostęp 2019-03-30] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-04] (pol.).
- ↑ David Harklay, Horoskop na rok 2017. Sekrety zodiaku, Warszawa 2016, s. 5, 137, ISBN 978-83-7399-691-5.
- ↑ David Harklay [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-03-31] (pol.).