Dimitris Christofias
| Data i miejsce urodzenia |
29 sierpnia 1946 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
21 czerwca 2019 |
| Prezydent Cypru | |
| Okres |
od 28 lutego 2008 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Przewodniczący Izby Reprezentantów | |
| Okres |
od 7 czerwca 2001 |
| Przynależność polityczna | |
| Sekretarz generalny Postępowej Partii Ludzi Pracy | |
| Okres |
od 22 kwietnia 1988 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Odznaczenia | |

Dimitris Christofias, gr. Δημήτρης Χριστόφιας (ur. 29 sierpnia 1946 w Kato Dikomo[1], zm. 21 czerwca 2019 w Nikozji[2]) – cypryjski polityk i działacz partyjny, sekretarz generalny komunistycznej Postępowej Partii Ludzi Pracy (AKEL) od 1988 do 2009, przewodniczący Izby Reprezentantów w latach 2001–2008, prezydent Cypru od 28 lutego 2008 do 28 lutego 2013. Pierwszy w historii przywódca komunistyczny w Unii Europejskiej.
Życiorys
Działalność do 2008
Urodził się w wiosce Dikomo w dystrykcie Kirenia. Uczęszczał do liceum handlowego w Nikozji, które ukończył w 1964. Jego ojciec był budowlańcem i działaczem związków zawodowych. Dimitris Christofias wcześnie zaangażował się w działalność polityczną na lewicy. W wieku 18 lat wstąpił do EDON-u, młodzieżówki Postępowej Partii Ludzi Pracy. W latach 1969–1974 studiował w Instytucie Nauk Społecznych przy KC KPZR w Moskwie, uzyskując doktorat z nauk społecznych. Tam także poznał swoją przyszłą żonę Elsi Chiratu[1].
W 1976 został sekretarzem generalnym młodzieżówki EDON, funkcję tę pełnił aż do 1987. W 1982 wszedł w skład komitetu centralnego AKEL, a w 1986 dołączył do biura politycznego tej partii. 22 kwietnia 1988, po śmierci Ezekiasa Papaioanu, objął stanowisko sekretarza generalnego AKEL-u[1].
W 1991 wszedł po raz pierwszy w skład cypryjskiej Izby Reprezentantów z okręgu Kirenia. W wyborach w 1996, 2001 i 2006 uzyskiwał reelekcję. 7 czerwca 2001 został wybrany na przewodniczącego Izby Reprezentantów[1]. Po wyborach w 2006 zachował stanowisko przewodniczącego parlamentu, które zajmował do 2008. Z racji sprawowanej funkcji wchodził również w skład Rady Narodowej, ciała doradczego prezydenta Cypru. W 2004 jego ugrupowanie nawoływało do odrzucenia w referendum planu zjednoczeniowego Kofiego Annana[1].
Działalność od 2008
W 2008 Dimitris Christofias wziął udział w wyborach prezydenckich na Cyprze. W pierwszej turze głosowania z 17 lutego 2008 zajął drugie miejsce z wynikiem 33,3% głosów za Joanisem Kasulidisem (33,5%) oraz przed urzędującym prezydentem Tasosem Papadopulosem (31,8%)[3]. Przed drugą turą wyborów otrzymał wsparcie od urzędującego prezydenta[4]. 24 lutego 2008 w drugiej turze głosowania pokonał kontrkandydata, zdobywając 53,4% głosów[5]. W czasie kampanii wyborczej i tuż po elekcji zapowiedział podjęcie działań zmierzających do zjednoczenia podzielonej wyspy[6].
28 lutego 2008, po zaprzysiężeniu w Izbie Reprezentantów, objął urząd prezydenta. Zadeklarował, że „rozwiązanie cypryjskiego problemu będzie priorytetem jego rządu”[7]. Wkrótce po wyborze opowiedział się za likwidacją brytyjskich baz wojskowych Akrotiri i Dhekelia oraz za wycofaniem z Cypru wszystkich zagranicznych sił zbrojnych podczas jednoczenia tureckiej i greckiej części wyspy Brytyjską obecność wojskową na Cyprze nazwał „kolonialną plamą krwi”[8]. W grudniu 2008 zrezygnował z funkcji sekretarza generalnego Postępowej Partii Ludzi Pracy[9]. W styczniu 2009 jego następcą na tym stanowisku został Andros Kiprianu[10].
Zgodnie z zapowiedziami przedwyborczymi podjął rozmowy na temat zjednoczenia Cypru z prezydentem nieuznawanego Cypru Północnego Mehmetem Alim Talatem. Do ich pierwszego spotkania doszło 21 marca 2008 w strefie buforowej ONZ w podzielonej Nikozji. Uzgodnili wówczas wznowienie dwustronnych rozmów oraz otwarcie ulicy Ledra w Nikozji, podzielonej od lat 60. na część północną i południową[11], do czego doszło 3 kwietnia 2008[12].
Do pierwszego posiedzenia komitetu technicznego doszło w kwietniu 2008[13]. Po spotkaniu obaj prezydenci zapewnili o woli organizowania regularnych spotkań w przyszłości[14]. Na następnym spotkaniu w lipcu 2008 uzgodnili zasadę jednego obywatelstwa i jednej suwerenności[15]. We wrześniu 2008 ogłosili rozpoczęcie właściwych i szczegółowych rozmów na temat zjednoczenia[16]. Uzgodnione porozumienie miałoby być zatwierdzone w oddzielnych referendach dwóch społeczności[17]. Również we wrześniu 2008 Dimitris Christofias wystąpił z propozycją demilitaryzacji Nikozji[18].
Do czasu zakończenia kadencji problem zjednoczenia Cypru nie został rozwiązany, nie przeprowadzono też referendum. W 2012 polityk publicznie przyznał się do impasu w rozmowach[19]. Z urzędu odszedł 28 lutego 2013[20]; nie ubiegał się o reelekcję prezydencką[19].
Odznaczenia i wyróżnienia
- Złoty Order za Zasługi (Słowenia, 2006)[21]
- Order Republiki Serbii II klasy na Wstędze (Serbia, 2013)[22]
- Tytuł doktora honoris causa wydziału międzynarodowych i europejskich badań polityczno-ekonomicznych Uniwersytetu Macedońskiego w Salonikach (2004)[23]
Życie prywatne
Od 1972 był żonaty z Elsi Chiratu, miał troje dzieci[1], dwie córki: Mariannę i Christinę oraz syna Christosa. W 1999 przeszedł operację serca. W tym samym roku przeszedł także transplantację nerki, której dawczynią była jego siostra[24][25].
Przypisy
- ↑ a b c d e f Dimitris Christofias. cidob.org. [dostęp 2017-05-01]. (hiszp.).
- ↑ Former president Demetris Christofias has died. cyprus-mail.com, 21 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-22]. (ang.).
- ↑ Cypriot president ousted in poll. bbc.co.uk, 17 lutego 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Papadopoulos’ party endorses communist Christofias. todayszaman.com, 21 lutego 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Cypriot victor rallies for unity. bbc.co.uk, 24 lutego 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Christofias wins Cyprus presidency. cnn.com, 25 lutego 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ New Cyprus president takes office with pledge for solution. xinhuanet.com, 28 lutego 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Helena Smith: Cyprus elects its first communist president. theguardian.com, 25 lutego 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Greek Cyprus president quits as party leader. hurriyet.com.tr, 22 grudnia 2008. [dostęp 2021-10-26]. (ang.).
- ↑ Cyprus’ ruling party elects Andros Kyprianou as new leader. xinhuanet.com, 21 stycznia 2009. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Cyprus peace back on the agenda. bbc.co.uk, 21 marca 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Ledra Street crossing opens in Cyprus. iht.com, 3 kwietnia 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Greek Cypriot, Turkish Cypriot negotiators to meet Friday. setimes.com, 17 kwietnia 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ UN welcomes Cyprus reunification efforts as the committees meet. hurriyet.com.tr, 18 kwietnia 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Turkish Cypriot, Greek Cypriot leaders agree on single sovereignity, citizenship. setimes.com, 3 lipca 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ All set for Cyprus peace talks. famagusta-gazette.com, 2 września 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Cyprus sets date for peace talks. bbc.co.uk, 25 lipca 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Cyprus leader in new peace move. bbc.co.uk, 25 lipca 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ a b Cyprus leader won’t run for 2nd term. usatoday.com, 14 maja 2012. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Leaders of Cyprus. zarate.eu. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Odlikovanci. predsednica-slo.si. [dostęp 2025-12-02]. (słoweń.).
- ↑ Укази о одликовањима. predsednik.rs. [dostęp 2025-10-10]. (serb.).
- ↑ Биография русскоговорящего нового Президента Кипра. cypriot.ru, 22 marca 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ros.).
- ↑ Five facts about Cyprus leftist Christofias. reuters.com, 24 lutego 2008. [dostęp 2017-05-01]. (ang.).
- ↑ Cyprus ex-President Dimitris Christofias dead at 72. ekathimerini.com, 21 czerwca 2019. [dostęp 2020-03-09]. (ang.).