Edvarts Virza
Edvarts Virza (1914) | |
| Imię i nazwisko |
Jēkabs Eduards Liekna |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
27 grudnia 1883 |
| Data i miejsce śmierci |
1 marca 1940 |
| Dziedzina sztuki | |
| Odznaczenia | |
Edvarts Virza, właśc. Jēkabs Eduards Liekna (ur. 27 grudnia 1883 w Rāceņi, zm. 1 marca 1940 w Rydze) – łotewski poeta, prozaik, tłumacz i atdzejotājs (tłumacz poezji).
Życiorys
Urodził się w rodzinie chłopskiej jako jedno z dziewięciorga dzieci Anny i Jurisa Liekna. Uczęszczał do szkół w Salgale i Bausce, a następnie studiował prawo i ekonomię w Moskwie[1].
W czasie rewolucji 1905 roku samodzielnie nauczył się języka francuskiego, co pozwoliło mu później, wspólnie z żoną, propagować w Łotwie poezję francuską. W 1906 opublikował swój pierwszy cykl poetycki na łamach czasopisma „Dzelme”[1].
Podczas I wojny światowej został zmobilizowany i służył jako strzelec w pułku Jukuma Vācietisa, tworząc w tym czasie wiersze poświęcone swoim współtowarzyszom. Przed odzyskaniem przez Łotwę niepodległości aktywnie wspierał ideę suwerenności kraju. Pracował w prasie, pełnił funkcję dyrektora Teatru Daile oraz był zatrudniony w łotewskim Ministerstwie Oświaty[1].
Po zajęciu Łotwy przez ZSRR w 1940 twórczość Virzy została zakazana i pozostawała praktycznie niedostępna aż do 1985[1][2].
Życie prywatne
Był mężem poetki Elzy Stērstes[2], z którą współpracował m.in. przy popularyzacji poezji francuskiej[1].
Twórczość
Do najbardziej znanych utworów Edvartsa Virza należą wczesny tomik Biķeris (1907) oraz poemat Straumēni (1933)[2].
Tom poetycki Biķeris uchodzi za pierwszą w historii literatury łotewskiej książkę erotyczną. Jego odważna tematyka – opisująca zmysłowość i pożądanie w sposób bezpośredni i śmiały – wywołała ostrą reakcję współczesnych mu krytyków i czytelników[1].
Nagrody i wyróżnienia
Za zasługi dla kultury łotewskiej otrzymał liczne odznaczenia, w tym:
- Order Trzech Gwiazd III klasy (1926),
- Order Trzech Gwiazd II klasy (1937),
- Nagrody Funduszu Kultury,
- Nagrodę Ojczyzny (Tēvzemes balva, 1938)[1][2].
Był również jedynym łotewskim kandydatem do literackiej Nagrody Nobla w okresie międzywojennym – zgłoszonym za poemat Straumēni[1][2].
Część wyróżnień otrzymał z rąk Kārlisa Ulmanisa, przywódcy autorytarnego reżimu łotewskiego w latach 1934–1940[1].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i Latvian Literature [online], latvianliterature.lv [dostęp 2025-11-29] (ang.).
- ↑ a b c d e Edvarts Virza [online], Literature [dostęp 2025-11-29] (łot.).