Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Edward Perkowicz


Edward Perkowicz
Ilustracja
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia

27 października 1886
Berezówka pod Kurskiem

Data i miejsce śmierci

2 września 1964
Kurytyba

Przebieg służby
Lata służby

1908–1909
1915–1947

Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Dziśnieńska Półbrygada Obrony Narodowej

Stanowiska

dowódca półbrygady

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia

Edward Perkowicz (ur. 27 października 1886 w Berezówce, zm. 2 września 1964 w Kurytybie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, mianowany generałem brygady przez władze RP na uchodźstwie, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 27 października 1886 we wsi Berezówka, w powiecie rylskim ówczesnej guberni kurskiej, w rodzinie Cezarego i Kasyldy z Korzonów[1]. Od 1897 uczył się w gimnazjum klasycznym w Białej Cerkwi. W 1905 jako przywódca strajku szkolnego w Białej Cerkwi został wydalony z gimnazjum bez prawa powrotu. W tym samym roku złożył maturę, jako ekstern w Kijowskim Okręgu Nauczania. Studiował też filozofię na UJK[2].

W styczniu 1916 zmobilizowany do armii rosyjskiej. 10 sierpnia 1917 został przyjęty do I Korpusu Polskiego w Rosji i wyznaczony na stanowisko adiutanta 10 pułku piechoty. W lutym 1918 w trakcie walk korpusu z oddziałami Czerwonej Gwardii, awansował na (?)porucznika. Od 20 lutego do 2 marca 1918 uczestniczył w marszu 3 Dywizji Strzelców Polskich pod dowództwem generała Iwaszkiewicza. W trakcie służby kurierskiej został zatrzymany i skazany na śmierć przez sąd rewolucyjny w Rohaczewie. Udało mu się zbiec i wrócić do I Korpusu Polskiego. 1 czerwca 1918 został awansowany na kapitana. Od grudnia 1918 w odrodzonym Wojsku Polskim[2].

W listopadzie i grudniu 1918 pełnił funkcję adiutanta, a następnie zastępcy szefa sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce”. W grudniu 1918 został szefem sztabu 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. We wrześniu 1919 został przeniesiony na stanowisko szefa sztabu 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. W marcu 1920 został szefem Oddziału Operacyjnego Sztabu 3 Armii. W następnym miesiącu powierzono mu funkcję szefa Centralnej Stacji Rozdzielczej 3 i 2 Armii. Od czerwca 1920 ponownie na stanowisku szefa sztabu 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej, a od października tego roku w Sztabie Obrony Krajowej Litwy Środkowej. Następnie był szefem sztabu Grupy Operacyjnej generała Jana Rządkowskiego. Następnie szefem sztabu w 19 Dywizji Piechoty[2]. Wyróżnił się 24 czerwca 1920 w boju pod Wielką Czernicą. 1 lipca 1920 dowódca Grupy Operacyjnej, generał Rządkowski sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:

Dnia 24/VI – 1920 r., przy natarciu całej 21 dywizji sowieckiej na odcinek II brygady L.B. dywizji, z powodu zbyt sprzecznych meldunków otrzymywanych z dow. tejże brygady, był delegowany na pozycje dla wyjaśnienia prawdziwej sytuacji szef sztabu dywizji Kaptan Perkowicz Edward. Po przybyciu na pozycje Kap. Perkowicz, pod gradem kul i pocisków, ignorując własne niebezpieczeństwo, nadzwyczaj szybko zorientował się w sytuacji, złożył do dywizji wyczerpujące i prawdziwe meldunki, w rezultacie, których zarządzony przeze mnie kontr-atak przeprowadzony był z niezwykłem powodzeniem. Po ukończeniu zadania, meldując o tem do sztabu dywizji, z własnej inicjatywy, przyjmował udział w kontrataku na ufortyfikowaną pozycję, zagrzewał swem męstwem oficerów i żołnierzy, zachowując spokój i zimną krew do ostatniej chwili, czem przyczynił się w znacznej mierze do odniesionego zwycięstwa[3].

Wniosek został poparty przez generałów: Gustawa Zygadłowicza i Stanisława Szeptyckiego[4]. 10 września 1920 Naczelny Wódz nadał mu Order Virtuti Militari[5].

1 czerwca 1921 pełnił służbę w Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego, w charakterze oficera łącznikowego Wojska Litwy Środkowej, a jego oddziałem macierzystym był wówczas Miński pułk strzelców[6][7].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 632. lokatą w korpusie oficerów piechoty[8]. W tym samym roku został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza jednorocznego kursu doszkolenia, pozostając oficerem nadetatowym 86 pułku piechoty w Mołodecznie. 18 maja 1923 został zatwierdzony przez Prezydenta RP w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 495. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9].

W październiku 1923, po ukończeniu kursu, został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu[10]. W tym czasie przysługiwał mu, obok stopnia wojskowego, tytuł „przydzielony do Sztabu Generalnego”[10][11]. 12 grudnia 1923 został przydzielony do Biura Historycznego Sztabu Generalnego w Warszawie na stanowisko referenta[12]. Od 1 czerwca do 30 lipca 1924 został odkomenderowany z Biura Historycznego SG do WSWoj. w celu odbycia podróży taktycznej z kursem doszkolenia 1923/1924[13]. 19 lipca przedłużono mu odkomenderowanie do dnia 30 września 1924[14]. 15 października tego roku otrzymał dyplom naukowy oficera Sztabu Generalnego i został pozostawiony w Biurze Historycznym SG[15][16]. Od lipca do 30 września 1926 pełnił czasowo obowiązki szefa biura[17]. 31 października 1927 otrzymał przeniesienie do 81 pułku piechoty w Grodnie na stanowisko dowódcy II batalionu[18]. Następnie wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy tego pułku[19]. 23 stycznia 1928 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 58. lokatą w korpusie oficerów piechoty[20]. 14 lutego 1929 otrzymał przeniesienie do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 23 batalionu granicznego w Oranach z jednoczesnym przeniesieniem macierzyście do kadry oficerów piechoty[21].

Został wybrany na posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji z listy nr 1 (BBWR) w okręgu wyborczym nr 6 (Grodno). Z dniem 9 grudnia 1930 w związku z wyborem na posła i przyjęciem mandatu, został przeniesiony w stan nieczynny[22][23]. Z dniem 1 października 1931 został powołany ze stanu nieczynnego z równoczesnym przeniesieniem do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 23 batalionu KOP „Orany” w Oranach[24]. 23 października 1931 zrzekł się mandatu poselskiego.

23 marca 1932 został przeniesiony z KOP do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie na stanowisko szefa sztabu[25][26]. 7 czerwca 1934 został przeniesiony do Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie na stanowisko zastępcy szefa biura[27][28]. W styczniu 1936 został oficerem do zleceń I wiceministra spraw wojskowych. W następnym roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III na stanowisko kierownika 3 Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego[29]. Jednocześnie został dowódcą Grodzieńskiej Półbrygady Obrony Narodowej w Grodnie, która ostatecznie nie została sformowana, a latem 1938 objął dowództwo Dziśnieńskiej Półbrygady Obrony Narodowej w Postawach[30]. Na pułkownika awansował ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 2. lokatą w korpusie oficerów piechoty[31].

W kampanii wrześniowej 1939 walczył na stanowisku dowódcy Dziśnieńskiej Półbrygady ON. Po agresji ZSRR na Polskę razem z podległymi oddziałami przeszedł na Łotwę, gdzie został internowany. W 1940 po włączeniu Łotwy w skład ZSRR, osadzony w sowieckim więzieniu.

W grudniu 1941 po zwolnieniu z więzienia, został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR i wyznaczony na stanowisko przewodniczącego Komisji Weryfikacyjnej PSZ w ZSRR. W lipcu 1942 został komendantem Bazy Materiałowej w Aszchabadzie. Od czerwca 1943 pozostawał w Ośrodku Zapasowym Armii Polskiej na Wschodzie. W sierpniu tego roku został przeniesiony do 7 Dywizji Zapasowej, a w listopadzie do dyspozycji szefa Sztabu Naczelnego Wodza z pozostawieniem na Bliskim Wschodzie. Od maja 1944 odbywał staż w 5 Kresowej Dywizji Piechoty. Od października 1944 do 1946 służył w 7 Dywizji Piechoty.

Mianowany przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Augusta Zaleskiego generałem brygady ze starszeństwem z 19 marca 1963[32]. Zmarł 2 września 1964 w Kurytybie, stolicy stanu Parana w Brazylii. Wg Polaka zmarł w Argentynie[2].

5 lutego 1919 ożenił się ze Sławą Edwardą z Wysockich, nauczycielką gry na fortepianie, z którą miał trzy córki: Aleksandrę Sławę Marię (ur. 3 maja 1921), Wandę Antoninę (ur. 26 maja 1923) i Sławę Urszulę (ur. 11 lipca 1926)[33][34][2].

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Edward Perkowicz wypełniając 28 marca 1934 kwestionariusz kawalera Orderu Virtuti Militari podał, że posiada Krzyż Walecznych nadany po raz pierwszy, drugi i trzeci[43]. Ta sama liczba nadań została zweryfikowana 5 maja 1938[44]. Innr źródła podają, że Edwardowi Perkowiczowi Krzyż Walecznych został nadany czterokrotnie[42][45][2][31].

Przypisy

  1. ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
  2. ↑ a b c d e f g h Polak (red.) 1991 ↓, s. 116.
  3. ↑ Kolekcja ↓, s. 11.
  4. ↑ Kolekcja ↓, s. 12.
  5. ↑ Kolekcja ↓, s. 67.
  6. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 222, 812.
  7. ↑ Kolekcja ↓, s. 134.
  8. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 48.
  9. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 26 maja 1923, s. 2.
  10. ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 63 z 27 września 1923, s. 584.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 373, 404.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 76 z 12 grudnia 1923, s. 712.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 29 maja 1924, s. 304.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 68 z 19 lipca 1924, s. 396.
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 110 z 15 października 1924, s. 612.
  16. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 14, 324, 347.
  17. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 26 lipca 1926, s. 231.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927, s. 297.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 95, 168.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928, s. 19.
  21. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929, s. 80.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931, s. 32.
  23. ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 6.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931, s. 345.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 255.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 22, 459.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934, s. 154.
  28. ↑ Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 10.
  29. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 515.
  30. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 10, 942.
  31. ↑ a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 10.
  32. ↑ Dembiński 1969 ↓, s. 1, awans został ogłoszony w Dzienniku Personalnym Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych nr 10 z 1963.
  33. ↑ Kolekcja ↓, s. 4, 150.
  34. ↑ Wrzosek 1980 ↓, s. 616-618.
  35. ↑ Kolekcja ↓, s. 6, 10, 14, 27.
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 26 marca 1921, s. 536.
  37. ↑ Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 4, Londyn 23 maja 1958, s. 23.
  38. ↑ M.P. z 1933 r. Nr 255, poz. 273 (ISAP)
  39. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 19 marca 1934, s. 106.
  40. ↑ a b c d e f Kolekcja ↓, s. 5.
  41. ↑ M.P. z 1927 r. nr 100, poz. 247.
  42. ↑ a b c Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 22.
  43. ↑ a b c Kolekcja ↓, s. 10.
  44. ↑ a b c d Kolekcja ↓, s. 42.
  45. ↑ a b c d e Łoza 1939 ↓, s. 231.
  46. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 8 czerwca 1922, s. 387.
  47. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 10 czerwca 1922, s. 418.
  48. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 15 lipca 1922, s. 500.
  49. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
  50. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 3 marca 1926, s. 70.
  51. ↑ Kwatera Główna 5 Kresowej Dywizji Piechoty – krzyz.montecassino.eu [online], krzyz.montecassino.eu [dostęp 2022-01-26].
  52. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 16 stycznia 1926, s. 19.
  53. ↑ Kolekcja ↓, s. 5, 10.

Bibliografia