Efrem Syryjczyk
| diakon Wyznawca doktor Kościoła święty mnich | |
Mozaika przedstawiająca Efrema (XI wiek) | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Czczony przez | |
| Wspomnienie |
9 czerwca[a], |
| Atrybuty |
księga, zwój, krowa |
| Patron |
duchowych przywódców |
| Szczególne miejsca kultu |
Syria |
Efrem Syryjczyk, św. Efrem (syr. ܐܦܪܝܡ ܣܘܪܝܝܐ, Ap̄rêm Sûryāyā; gr. Ἐφραίμ ὁ Σῦρος, Efraim ho Syros; łac. Ephraem Syrus, cs. преподобный Ефре́м Си́рин; ur. ok. 306 w Nisibis, zm. 9 czerwca 373 w Edessie) – kaznodzieja, diakon, poeta, komentator Pisma Świętego, piszący w języku syryjskim, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, Wyznawca[1], święty mnich[d] i Doktor Kościoła, zaliczany do wielkich Ojców Kościoła oraz pustyni, przez swoją działalność poetycko-teologiczną kojarzony zwłaszcza z Wielkim Postem.
Życiorys
Urodził się około 306 roku w najprawdopodobniej w Nisibis[2.1]. Został wychowany w duchu chrześcijańskim, informacje o pogańskim ojcu należy odrzucić[2.1]. Wpływ na jego rozwój duchowy miał przede wszystkim Jakub z Nisibis[2.1]. W 363 roku udał się do Edessy, by założyć tam szkołę teologiczną, w której wykształcił między innymi Zenobiusza z Gizerty[2.1]. Mimo, że propagował pustelniczy styl życia, sam takowego nie prowadził, skupiając się na duszpasterstwie[2.1]. Historia o jego podróży do mnichów egipskich jest legendarna, natomiast istnieje prawdopodobieństwo jego spotkania z Bazylim Wielkim w Cezarei[2.2]. Zmarł 9 czerwca 373 roku w Edessie[3].
Twórczość i poglądy
Jego dzieła były tłumaczone na kilka języków, jednak oryginalnie pisał je po syryjsku[2.2]. Był bardzo płodnym pisarzem, ponieważ miał stworzyć ponad trzy miliony wierszy i ponad tysiąc kazań[2.2].
Lista[2.3]:
- „Contra haereses ad Hypatium” i „Contra haereses ad Domnum” – krytyka nauk Maniego, Marcjona i Bardesanesa
- „Hymny przeciw heretykom”
- „Hymny o wierze”
- „Hymny o Raju”
- „O Panu naszym”
- „Mowy o wierze”
- „List do Publiusza”
- „Hymny przeciw Julianowi Apostacie”
- „Komentarz do Księgi Rodzaju i Wyjścia”
- „Komentarz do Hioba”
- „Komentarz do czterech Ewangelii zebranych w jedno”
- „Komentarz do Dz”
- „Komentarze do listów św. Pawła”
Prócz tego pisał liczne hymny liturgiczne, a także hymny o świętych[2.4]. Swoje poglądy teologiczne bazował przede wszystkim na znajomości Pisma Świętego[2.5]. Ze względu na swoje oddanie Matce Bożej został nazwany „Doktorem Maryjnym”[2.5]. Porównywał jej czystość i bezgrzeszność do Jezusa i zestawiał ją z Ewą[2.5]. W polemikach z heretykami i poganami bronił idei wolnej woli i jedności Kościoła[2.5].
Kult
Efrem został ogłoszony doktorem Kościoła przez papieża Benedykta XV[3].
Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest w dzienną rocznicę śmierci (9 czerwca)[3]. Cerkiew prawosławna wspomina świętego mnicha 28 stycznia[e] (10 lutego według kalendarza gregoriańskiego)[4].
Jego atrybutami są księga, zwój i krowa[5].
Zobacz też
- Kult świętych
- Modlitwa za wstawiennictwem świętego
- Święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
- Święci prawosławni
Uwagi
- ↑ liturgia katolicka
- ↑ liturgia prawosławna i bizantyjsko-słowiańska według kalendarza juliańskiego
- ↑ prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego
- ↑ kategorie i tytuły świętych prawosławnych
- ↑ podwójne datowanie
Przypisy
- ↑ Henryk Fros, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6. Kraków: WAM, 2007, s. 506. ISBN 978-83-7318-736-8.
- ↑ Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
- ↑ a b c Święty Efrem Syryjczyk, diakon i doktor Kościoła. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-04-23]. (pol.).
- ↑ Jarosław Charkiewicz: Efrem Syryjczyk (373- 379). cerkiew.pl. [dostęp 2026-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
- ↑ Wiesław Aleksander Niewęgłowski: Leksykon świętych. Warszawa: Świat Książki, 2006, s. 92. ISBN 978-83-247-0574-0.