Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Elek


Elek
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Węgry

Komitat

Békés

Powiat

Gyula

Zarządzający

György Szelezsán↗

Powierzchnia

54,91 km²

Populacja (I 2011)

 

• liczba ludności

4899

• gęstość

89,22 os./km²

Nr kierunkowy

66

Kod pocztowy

5742

Położenie na mapie Węgier
Mapa konturowa Węgier, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Elek”
Ziemia46°32′N 21°15′E/46,533333 21,250000
Strona internetowa

Elek (rum. Aletea, niem. Renndorf) – miasto na Węgrzech, w komitacie Békés. W styczniu 2011 r. populacja miasta wynosiła 4899 osób. Do 1946 r. była w nim wielka społeczność niemieckojęzyczna.

Historia

Węgierscy historycy zakładają, że nazwa „Elek” wywodzi się od węgierskiego dowódcy o imieniu Velek, który żył w czasach podboju Basenu Karpackiego przez Węgrów. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1232 r., kiedy to użyto nazwy „Elec”[1].

Dzięki bitwie pod Mohaczem z 1526 r. Imperium Osmańskie zapewniło sobie władzę i przewagę na całym obszarze Panonii. W tureckim rejestrze z 1558 r. Elek został opisany jako węgierska wieś z 22 gospodarstwami. W 1561 r. Elek składał się z 25 gospodarstw i płacił podatki do twierdzy Gyula[1].

Wraz z upadkiem twierdzy Gyula w 1566 r. najprawdopodobniej doszło do zniszczenia miejscowości Elek, jednak już z pewnością całkowicie ją zniszczono najpóźniej w czasie III wojny austriacko-tureckiej. Całe okolice zostały zdewastowane i wyludnione. Po wyzwoleniu spod rządów tureckich w 1696 r. w całym powiecie pozostało zaledwie 50 gospodarstw[1].

I tak od 1724 r. do miejscowości sprowadzono niemieckich rolników z Frankonii. W 1739 r. w Elek wybuchła epidemia dżumy, która zabiła 148 osób. Dzięki wywierceniu studni artezyjskiej o głębokości 270 m w 1894 r. zapewniono dostęp do czystej wody pitnej i opanowano cholerę[2].

W 1881 r. miejscowość zamieszkiwało 5,607 ludzi, spośród których było 3,136 Niemców, 1,305 Rumunów, 829 Węgrów, 66 Słowaków i 271 pozostałych[3].

Po I wojnie światowej miasto przez krótki czas było administrowane przez Rumunię, jednak stało się częścią niepodległych Węgier. W 1946 r. z miasta wysiedlono niemieckich mieszkańców, którzy stanowili około połowy populacji[2].

Rozwój populacji

Rok Populacja
1802 1200
1835 2500
1890 5700
1930 8400
1940 9300
2000 5500
2009 5048
2011 4899

Miasta partnerskie

Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ a b c Aus der Geschichte von Elek [online], Kulturkreis Elek, 8 kwietnia 2012 [dostęp 2025-02-16] (niem.).
  2. ↑ a b Johann Stöckl, Franz Brandt, Die Geschichte der Gemeinde Elek in Ungarn, Beltz, 1977 (niem.).
  3. ↑ Az 1881. év elején végrehajtott népszámlálás főbb eredményei megyék és községek szerint rendezve, II. kötet (1882) [online], library.hungaricana.hu [dostęp 2025-02-16] (węg.).