Ella Fitzgerald
Ella Fitzgerald (1940) | |
| Imię i nazwisko |
Ella Jane Fitzgerald |
|---|---|
| Pseudonim |
„First Lady of Song”, „Lady Ella”, „Queen of Jazz” |
| Data i miejsce urodzenia |
25 kwietnia 1917 |
| Data i miejsce śmierci |
15 czerwca 1996 |
| Przyczyna śmierci | |
| Typ głosu | |
| Gatunki | |
| Zawód | |
| Aktywność |
1934–1993 |
| Wydawnictwo | |
| Powiązania |
Chick Webb, Oscar Peterson, Ray Brown, Dizzy Gillespie, Louis Armstrong, Count Basie, Duke Ellington, Norman Granz, The Ink Spots |
| Zespoły | |
| Ella Fitzgerald and Her Famous Orchestra | |
| Odznaczenia | |
| Strona internetowa | |
Ella Jane Fitzgerald (ur. 25 kwietnia 1917 w Newport News, zm. 15 czerwca 1996 w Beverly Hills)[1][2] – amerykańska wokalistka jazzowa, zwana „Pierwszą Damą Piosenki” (First Lady of Song). Jedna z najwybitniejszych śpiewaczek w historii tego gatunku. Odznaczona Medalem Wolności przez prezydenta George’a Busha.
Życiorys
W 1934 debiutowała w konkursie piosenki w Apollo Theater w nowojorskim Harlemie. Szybko została dostrzeżona jako obiecujący talent i zaangażowana do orkiestry swingowej Chicka Webba. Po jego śmierci objęła kierownictwo zespołu (1939) i zmieniła jego nazwę na Ella Fitzgerald and Her Famous Orchestra.
W 1941 rozpoczęła karierę solową, śpiewając w klubach i salach koncertowych Nowego Jorku. W tym czasie przyjęła wyróżniający się styl śpiewania – scat[3]. Od 1946 odbywała międzynarodowe podróże koncertowe z amerykańskim impresario Normanem Granzem i występowała m.in. z Countem Basiem, Dukiem Ellingtonem[3] oraz z grupą All Stars (w ramach Jazz at the Philharmonic). W 1965 wystąpiła w Polsce[4]. Od połowy lat 50. XX wieku z powodzeniem nagrywała utwory George’a Gershwina i Cole Portera[3].
Trzykrotnie wychodziła za mąż. Jej drugim mężem był słynny kontrabasista Ray Brown, z którym adoptowała syna swojej kuzynki. Pod koniec życia straciła wzrok wskutek zaawansowanej cukrzycy, a w 1993 z powodu dalszych powikłań przeszła amputację nóg. Niedługo po ostatniej operacji zmarła w swoim domu w Beverly Hills. Została pochowana na cmentarzu Inglewood Park w Inglewood[5].
Wybrane nagrody i wyróżnienia
- 1961: honorowe członkostwo Alpha Kappa Alpha
- 1965: nagroda American Society of Composers, Authors and Publishers
- 1967: honorowa prezesura The Martin Luther King Foundation
- 1976: Award of Distinction przyznana przez The National Association of Sickle Cell Diseases
- 1985: NEA Jazz Masters Award[6]
- 1987: National Medal of Arts[7]
Wybrana dyskografia
- 1949: South Pacific
- 1956:
- Ella Fitzgerald Sings the Cole Porter Songbook
- Ella and Louis
- Ella Fitzgerald Sings the Rodgers & Hart Songbook
- 1957: Ella Fitzgerald Sings the Duke Ellington Songbook
- 1958: Ella Swings Lightly
- 1959: Ella Fitzgerald Sings the George and Ira Gershwin Songbook
- 1960: Ella in Berlin: Mack the Knife
- 1962: Ella Swings Brightly with Nelson
Przypisy
- ↑ Ella Fitzgerald Biography [online], biography.com [dostęp 2017-04-26] (ang.).
- ↑ Stephen Holden, Ella Fitzgerald, the Voice of Jazz, Dies at 79 [online], nytimes.com, 16 czerwca 1996 [dostęp 2017-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-26] (ang.).
- ↑ a b c Tadeusz Nowak (red.), Oksfordzki słownik biograficzny, Warszawa: Bertelsmann Media, 1999, s. 151, ISBN 83-7227-109-7 (pol.).
- ↑ Lucjan Kydryński, 17 godzin (w Warszawie) z Ellą Fitzgerald, „Przekrój”, 1044–45, 19 kwietnia 1965, s. 26, ISSN 0033-2488 [dostęp 2026-06-15] (pol.).
- ↑ Kuba Koziołkiewicz, Była „pierwszą damą jazzu”. Mija 20 lat od śmierci Elli Fitzgerald [online], muzyka.onet.pl, 15 czerwca 2016 [dostęp 2017-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27] (pol.).
- ↑ NEA Jazz Masters [online], arts.gov [dostęp 2017-04-26] (ang.).
- ↑ NEA – National Medal of Arts. nea.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-21)].