Fenelzyna
|
| ||
| Ogólne informacje | ||
| Charakterystyka fizyczna | ||
| bezbarwny olej o nieprzyjemnym zapachu[1] | ||
| Wzór Hilla |
C8H12N2 | |
|---|---|---|
| Masa molowa |
136,19 g/mol | |
| Identyfikacja | ||
| Numer CAS | ||
| PubChem | ||
| DrugBank | ||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | ||
| Klasyfikacja medyczna | ||
| ATC | ||
Fenelzyna (łac. phenelzinum) – organiczny związek chemiczny będący pochodną hydrazyny o budowie zbliżonej do fenyloetyloaminy, działający jako nieselektywny, nieodwracalny inhibitor monoaminooksydazy (IMAO). Obecnie bardzo rzadko stosowana w leczeniu zaburzeń depresyjnych (preparaty fenelzyny nie są zarejestrowane w Polsce). Wywołuje, podobnie jak inne nieselektywne IMAO, groźne interakcje z innymi lekami oraz niektórymi pokarmami, wymaga stosowania diety ubogiej w tyraminę.
Uważa się, że fenelzyna – podobnie jak inne IMAO – wykazuje zauważalnie wyższą skuteczność w leczeniu depresji i lęków w porównaniu z bardziej popularnymi lekami, np. selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI). O ile jej skuteczność jako leku pierwszego rzutu jest nie większa od innych leków, o tyle znajduje zastosowanie w leczeniu depresji atypowej (skuteczność wyższa od imipraminy[5]), fobii społecznej oraz wtedy, kiedy inne antydepresanty są nieskuteczne.
W lecznictwie zamkniętym, pod ścisłą kontrolą lekarską, u pacjentów z depresją oporną na leczenie, stosuje się niekiedy inhibitory MAO razem z innymi lekami przeciwdepresyjnymi, lecz grozi to wystąpieniem zespołu serotoninowego (jeśli połączono z lekami serotoninergicznymi), przełomu nadciśnieniowego (w przypadku połączenia z lekami adrenergicznymi) lub delirium. Zazwyczaj hydrazynowe IMAO łączy się z amitryptyliną, przy czym albo dodaje się IMAO do amitryptyliny albo zaczyna przyjmować oba leki jednocześnie, dołączenie amitryptyliny do rozpoczętego wcześniej leczenia IMAO niesie ze sobą szczególne ryzyko powikłań[6].
Przypisy
- ↑ a b K.-H. Linke, R. Taubert, K. Bister, W. Bornatsch, B.J. Liem, Reaktionen von Bariumhydrazid / Reactions of Barium Hydrazide, „Zeitschrift für Naturforschung B”, 26 (4), 1971, s. 296–298, DOI: 10.1515/znb-1971-0404 [dostęp 2026-08-25] (niem.).
- ↑ a b Phenelzine, [w:] CAS Common Chemistry [online], American Chemical Society [dostęp 2024-08-24] (ang.).
- ↑ Hans‐H. Stroh, Hans‐G. Scharnow, Zur Kondensation von Carbonylverbindungen mit Hydrazinen, XIII: Über die Reaktion von Alkyl‐ und Aralkylhydrazinen mit Zuckern, „Chemische Berichte”, 98 (5), 1965, s. 1588–1597, DOI: 10.1002/cber.19650980535 [dostęp 2026-08-25] (niem.).
- ↑ Fenelzyna, sól siarczanowa [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 17 października 2022, numer katalogowy: P6777 [dostęp 2024-08-24].
- ↑ Michael R. Liebowitz i inni, Phenelzine v Imipramine in Atypical Depression. A Preliminary Report, „Archives of General Psychiatry”, 41 (7), 1984, s. 669–677, DOI: 10.1001/archpsyc.1984.01790180039005, PMID: 6375621 (ang.).
- ↑ Allan Tasman, Stephen M. Goldfinger, Review of Psychiatry, American Psychiatric Press, 1990, s. 85, ISBN 978-0-88048-248-6 (ang.).
Bibliografia
- Małgorzata Rzewuska, Leczenie zaburzeń psychicznych, wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, ISBN 83-200-3354-3.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.