Fenmetrazyna
|
| ||
| Ogólne informacje | ||
| Wzór Hilla |
C11H15NO | |
|---|---|---|
| Masa molowa |
177,24 g/mol | |
| Identyfikacja | ||
| Numer CAS | ||
| PubChem | ||
| DrugBank | ||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | ||
Fenmetrazyna (łac. phenmetrazinum) – organiczny związek chemiczny, pochodna morfoliny i amfetaminy, wykazująca silne działanie anorektyczne.
Związek opatentowany w 1952 r. przez niemiecką firmę farmaceutyczną Boehringer-Ingelheim, natomiast wprowadzony do lecznictwa w 1954 r. pod nazwą handlową Preludin. Podobnie jak inne preparaty o podobnym profilu działania (m.in. fentermina, chlorfentermina, fenfluramina, deksfenfluramina, fendimetrazyna, mazindol), wykazuje wiele efektów niepożądanych, m.in. silne skoki ciśnienia tętniczego krwi, częstoskurcz zatokowy, pobudzenie OUN, uzależnienie. Dawniej szeroko stosowany w farmakoterapii otyłości, obecnie bez znaczenia w lecznictwie. W Polsce stosowany był do połowy lat 70. XX wieku.
Bywa używana jako narkotyk[2]. Wykazuje podobne działanie do amfetaminy. Działa silnie pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy, usuwa uczucie zmęczenia i senności; z tego powodu jest wykorzystywana m.in. przez osoby wykonujące pracę w nocy lub wymagającą wielogodzinnej koncentracji[3].
Fenmetrazyna a prawo
W Polsce
Zgodnie z zarządzeniem prezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki z dnia 20 czerwca 1997 r. i artykułem 48 ust. 3 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. Nr 25, poz. 113 i Nr 137, poz. 639) jest w Polsce oficjalnie uznawana za środek dopingowy z grupy stymulantów, przez co jej stosowanie przez sportowców jest zabronione[4].
Przypisy
- ↑ a b c Phenmetrazine, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00830 (ang.).
- ↑ Zalewska-Ćwikła M., Kowalczuk K., Łukaszuk C., Prawdy i mity na temat uzależnień młodzieży, „W drodze do brzegu życia. T. 11”, Uniwersytet Medyczny. Wydział Nauk o Zdrowiu, Białystok 2013, pp. 755– 764.
- ↑ Zaburzenia związane z używaniem innych niż alkohol substancji psychoaktywnych, [w:] Bożena Gulla, Gniew, agresja i przemoc w wybranych zaburzeniach psychopatologicznych, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, 2020, ISBN 978-83-958240-5-0 [dostęp 2025-05-22] (pol.).
- ↑ Zatwierdzenie listy zabronionych środków farmakologicznych i metod uznanych za dopingowe. [online], Prawo.pl [dostęp 2025-05-22] (pol.).
Bibliografia
- Piotr Kubikowski, Wojciech Kostowski, Farmakologia. Podstawy farmakoterapii, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1979.* Poradnik Terapeutyczny, Piotr Kubikowski (red.), wyd. 2, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1969.