Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Ferraria


Ferraria
Ilustracja
Ferraria densipunctulata
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

kosaćcowate

Rodzaj

Ferraria

Nazwa systematyczna
Ferraria Burm. ex Mill.
Fig. Pl. Gard. Dict. 2: 187 (1759)
Typ nomenklatoryczny

F. crispa J. Burman[3]

Ferraria crispa
Ferraria variabilis

Ferraria Burm. ex Mill. – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae). Obejmuje 18[4][5][6] gatunków. Rośliny te występują w tropikalnej Afryce (4 gatunki) i w jej południowej części (15 gatunków)[5], głównie w zachodniej części Afryki Południowej, na obszarach gdzie występują opady w okresie zimowym i susze latem[6]. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne ze względu na efektowne kwiaty, mimo że są one nietrwałe i wydzielają nieprzyjemny zapach. Rozprzestrzenione, okazują się na niektórych obszarach inwazyjne – np. gatunek Ferraria crispa stał się chwastem w Australii[5] i na Półwyspie Iberyjskim[4].

Morfologia

Pokrój
Byliny ze spłaszczonymi, czasem dyskowatymi bulwocebulami pozbawionymi tuniki. Nowe bulwocebule powstają co roku z nasady pędu. Pozostałości tych z poprzednich lat zachowują się poniżej jako twarde, dyskowate, nie do końca zabsorbowane człony. Pęd kwiatostanowy jest prosto wzniesiony i na przekroju okrągły[6].
Liście
Dolne wykształcone są w postaci łuskowatych katafili. Asymilacyjne mają blaszkę liściową równowąską, u nasady z pochwą[6].
Kwiaty
Okwiat efektowny, wielobarwny (także w obrębie tych samych gatunków). Listki w części nasadowej z miodnikami, poza tym płatki często z różnobarwnymi wzorami. Pręciki są trzy. Zalążnia jest osadzona na krótszej lub dłuższej szypułce. Szyjka słupka cienka, na szczycie z trzema płatkowatymi zakończeniami, każde rozcięte dodatkowo na dwie łatki[6].
Owoce
Trójkomorowe, różnokształtne torebki[6].

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026)

Jeden z rodzajów z plemienia Irideae w podrodzinie Iridoideae, należącej do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae) w rzędzie szparagowców (Asparagales) zaliczanych do jednoliściennych[2].

Z analiz molekularnych wynika, że są to rośliny siostrzane dla rodzaju Moraea, z którym tworzą z kolei klad siostrzany dla rodzajów Dietes i Bobartia[6].

Wykaz gatunków[4]
  • Ferraria brevifolia G.J.Lewis
  • Ferraria candelabrum (Baker) Rendle
  • Ferraria crispa Burm.
  • Ferraria densepunctulata M.P.de Vos
  • Ferraria divaricata Sweet
  • Ferraria ferrariola (Jacq.) Willd.
  • Ferraria flava Goldblatt & J.C.Manning
  • Ferraria foliosa G.J.Lewis
  • Ferraria glutinosa (Baker) Rendle
  • Ferraria macrochlamys (Baker) Goldblatt & J.C.Manning
  • Ferraria ornata Goldblatt & J.C.Manning
  • Ferraria ovata (Thunb.) Goldblatt & J.C.Manning
  • Ferraria parva Goldblatt & J.C.Manning
  • Ferraria schaeferi Dinter
  • Ferraria spithamaea (Baker) Goldblatt & J.C.Manning
  • Ferraria uncinata Sweet
  • Ferraria variabilis Goldblatt & J.C.Manning
  • Ferraria welwitschii Baker

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-11-03] (ang.).
  3. ↑ Dietes. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).
  4. ↑ a b c Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-11-03]. (ang.).
  5. ↑ a b c David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 294, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  6. ↑ a b c d e f g P. Goldblatt, John C. Manning. Systematics and biology of the African genus Ferraria (Iridaceae: Irideae). „Bothalia - African Biodiversity and Conservation”. 41, 1 , 2011. DOI: 10.4102/abc.v41i1.33.