GDDKiA
Logo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad | |
Biurowiec Green Corner B przy ul. Wroniej 53 w Warszawie, siedziba Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad | |
| Państwo | |
|---|---|
| Data utworzenia |
1 kwietnia 2002 |
| Generalny Dyrektor |
Paweł Woźniak (p.o.)[1] |
| Zastępca |
Piotr Kurkowski (p.o.) |
| Adres | |
| ul. Wronia 53 00-874 Warszawa | |
Położenie na mapie Warszawy | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego | |
| Strona internetowa | |

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) – centralny urząd administracji rządowej w Polsce, obsługujący Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (centralny organ administracji rządowej), powołany w 2002 przy ministerstwie obsługującym ministra właściwego do spraw transportu (obecnie Ministerstwo Infrastruktury) w celu zarządzania drogami krajowymi oraz autostradami i drogami ekspresowymi, a także realizacji budżetu państwa w tym zakresie.
Utworzenie GDDKiA
Centralny organ administracji rządowej o nazwie „Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad” utworzono 1 kwietnia 2002 na podstawie art. 4 ustawy z 1 marca 2002 o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw[2]. Obsługująca go Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad została utworzona tego samego dnia z połączenia:
- Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych – utworzonej 31 stycznia 1986 jako jednostka Ministerstwa Komunikacji na podstawie ustawy z 21 marca 1985 o drogach publicznych[3] oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1985[4], po przekształceniu Centralnego Zarządu Dróg Publicznych utworzonego 1 października 1951 jako jednostka Ministerstwa Transportu Drogowego i Lotniczego na podstawie uchwały nr 689 Rady Ministrów z 29 września 1951[5], od 1 stycznia 1999 GDDP działała jako centralny urząd administracji rządowej nadzorowany przez ministra właściwego do spraw transportu na podstawie ustawy z 24 lipca 1998 o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa[6],
- Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad – utworzonej jako państwowa osoba prawna nadzorowana przez ministra właściwego do spraw transportu na podstawie ustawy z 27 października 1994 o autostradach płatnych[7], ABiEA działała od 8 czerwca 1995 na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 13 maja 1995[8].
Działalność
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad obsługuje i działa pod bezpośrednim kierownictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, który jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych[9].
Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad podlega Centrala GDDKiA w Warszawie i 16 oddziałów terenowych, których obszar działania pokrywa się z województwami. Oddziały mają w swej strukturze Rejony Dróg Krajowych zarządzające drogami w terenie. Ponadto w skład Generalnej Dyrekcji wchodzi Zespół ds. Historii Drogownictwa w Szczucinie zajmujący się ochroną zabytków drogownictwa.
Centralny organ administracji rządowej właściwy w sprawach dróg krajowych. Wykonuje zadania zarządcy dróg krajowych oraz realizuje budżet państwa w zakresie dróg krajowych. Do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad należy również:
- współudział w realizacji polityki transportowej w zakresie dróg,
- gromadzenie danych i sporządzanie informacji o sieci dróg publicznych,
- nadzór nad przygotowaniem infrastruktury drogowej na potrzeby obrony państwa,
- wydawanie zezwoleń na jednorazowy przejazd w określonym czasie i po ustalonej trasie pojazdów nienormatywnych,
- współpraca z administracjami drogowymi innych państw i organizacjami międzynarodowymi,
- współpraca z organami samorządu terytorialnego w zakresie rozbudowy i utrzymania infrastruktury drogowej,
- zarządzanie ruchem na drogach krajowych,
- ochrona zabytków drogownictwa,
- wykonywanie zadań związanych z przygotowywaniem i koordynowaniem budowy i eksploatacji albo wyłącznie eksploatacji, autostrad płatnych
- pobieranie opłat za przejazd zgodnie z przepisami o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym.
W 2009 GDDKiA obchodziła 190. rocznicę powstania Centralnej Administracji Drogowej w Polsce. Początek drogownictwa na ziemiach polskich to powołanie Dyrekcji Jeneralnej Dróg i Mostów Królestwa Polskiego w 1819[10].
Utrzymanie dróg krajowych (odśnieżanie, bieżące naprawy, utrzymanie standardu drogi) w 2013 kosztowało budżet GDDKiA 1,27 mld zł. Część (niemal 1150 km) dróg pod nadzorem Dyrekcji jest utrzymywania przez prywatne firmy, które wyłoniono w przetargach[11].
Szef Krajowej Administracji Skarbowej jest twórcą i nadzorcą systemu e-TOLL, wdrożonego 24 czerwca 2021 jako system poboru opłaty elektronicznej na drogach zarządzanych przez GDDKiA. Zastąpi on funkcjonujący do 30 września 2021 system viaTOLL[12].
Dyrektorzy GDDKiA[13]
- Tadeusz Suwara (1 kwietnia 2002 – 9 lipca 2003)
- Dariusz Skowroński (9 lipca 2003[14] − 4 października 2004[14])
- Edward Gajerski (4 października 2004[14] − 8 grudnia 2005[14])
- Zbigniew Kotlarek (p.o., 8 grudnia 2005[15] − listopad 2006[16])
- Zbigniew Kotlarek (listopad 2006[16] − 22 stycznia 2008[14])
- Janusz Koper (22 stycznia 2008[14] − 8 maja 2008[14])
- Lech Witecki (p.o., 12 maja 2008[14] − 13 lutego 2014[17])
- Ewa Tomala-Borucka (p.o., 13 lutego 2014[17] − 23 kwietnia 2015[18])
- Tomasz Rudnicki (p.o., 23 kwietnia 2015[18] − grudzień 2015)
- Jacek Bojarowicz (p.o., grudzień 2015[19] − 12 grudnia 2016)
- Krzysztof Kondraciuk (12 grudnia 2016 − 9 listopada 2017[20])
- Jacek Gryga (p.o., 9 listopada 2017 − 30 sierpnia 2018)[20]
- Tomasz Żuchowski (p.o., 30 sierpnia 2018 – 4 stycznia 2024)[21][22]
- Paweł Woźniak (p.o., od 8 marca 2024)
Kierownictwo[23]
- Paweł Woźniak – p.o. Generalnego Dyrektora od 8 marca 2024[24]
- Piotr Kurkowski – p.o. zastępcy od 4 listopada 2024[25]
Finansowanie z budżetu państwa
Wydatki Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad są częściowo realizowane w ramach części 39 budżetu państwa – Transport[26].
Kontrowersje
W 2010 NIK zarzucił urzędnikom GDDKiA nadużycia uprawnień i zaniedbania, które doprowadziły do znacznych strat Skarbu Państwa w systemie rekompensat za bezpłatne przejazdy autostradami samochodów, które miały opłacone winiety[27].
W sierpniu 2010 ABW zatrzymała dwie osoby z kierownictwa katowickiego oddziału GDDKiA pod zarzutem korupcji trwającej od 1998 do 2007 roku[28][29]. Również w 2010 roku pod zarzutem korupcji i pomocy w zmowie handlowej[30] zatrzymany został dyrektor oddziału warszawskiego[31].
W 2009 roku ABW ustaliła, że kontrolerzy GDDKiA podmieniali próbki asfaltu pobierane do badań, które były jednym z warunków odbioru nowych odcinków drogi od wykonawcy[32]. Proceder odbywał się przy współpracy dyrektora laboratorium oraz dyrektora śląskiego oddziału Dyrekcji[33]. Według GDDKiA patologie miały miejsce do 2009 roku, kiedy pobierano jedynie 700 próbek, w 2013 jest ich ponad 60 tys.[33]
Wykonawcy wielokrotnie zarzucali GDDKiA „niewłaściwe przygotowanie budowy i brak należytej weryfikacji dokumentacji na etapie jej przygotowywania”, co skutkuje wypowiadaniem umów przez wykonawców i opóźnienia w budowach[34][35][36].
W 2014 NIK po kontroli sześciu oddziałów GDDKiA wskazała na liczne nieprawidłowości w łódzkim oddziale: zaniedbania w umowach z wykonawcami, spory kompetencyjne ze służbami ratowniczymi oraz przypadku „oczywistego konfliktu interesów”. m.in. zasiadanie w komisjach przetargowych krewnych wykonawców, przyjmowanie przez pracowników GDDKiA zleceń od firm, które wygrywały przetargi i formalnie były wykonywane „poza godzinami pracy”. a w rzeczywistości niejednokrotnie były realizowane w czasie pracy i przy użyciu samochodów należących do Generalnej Dyrekcji[37].
Zobacz też
- Drogi krajowe w Polsce
- Autostrady i drogi ekspresowe w Polsce
- Program Budowy 100 Obwodnic na lata 2020–2030
- Rada ds. Autostrad
- Krajowy Fundusz Drogowy
- Czesław Krzywosz
Przypisy
- ↑ Paweł Woźniak - p.o. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. gov.pl. [dostęp 2024-03-12]. (pol.).
- ↑ Dz. U. z 2002 r. Nr 25, poz. 253 (ISAP).
- ↑ Dz. U. z 1985 r. Nr 14, poz. 60 (ISAP).
- ↑ Dz. U. z 1986 r. Nr 1, poz. 2 (ISAP).
- ↑ M.P. z 1951 r. Nr 88, poz. 1213 (ISAP).
- ↑ Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 (ISAP).
- ↑ Dz. U. z 1994 r. Nr 127, poz. 627 (ISAP).
- ↑ Dz. U. z 1995 r. Nr 52, poz. 283 (ISAP).
- ↑ Art. 18 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 (ISAP))
- ↑ 190 rocznica Centralnej Administracji Drogowej w Polsce :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny [online], gddkia.gov.pl [dostęp 2017-11-23].
- ↑ Konrad Majszyk, Rusza wielkie sprzątanie na polskich drogach. I walka o ogromne pieniądze [online], Infor PL, 11 marca 2014 [dostęp 2014-03-15].
- ↑ Nowy system poboru opłat e-TOLL - Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku [online], gdansk.uw.gov.pl [dostęp 2021-07-19] (pol.).
- ↑ Poczet dyrektorów administracji drogowej :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny [online], gddkia.gov.pl [dostęp 2020-01-31].
- ↑ a b c d e f g h Lista osób zajmujących kierownicze stanowiska, odpowiedzialnych za kontrolowaną działalność, [w:] Informacja o wynikach kontroli prawidłowości rozliczania opłat za przejazd po drogach krajowych [online], Najwyższa Izba Kontroli, 2011, s. 37 [dostęp 2014-02-17].
- ↑ Serwis GDDKiA • Archiwum 2005, [w:] Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad [online], Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad [dostęp 2014-02-13].
- ↑ a b Kotlarek zrezygnował z funkcji szefa GDDKiA [online], GREMI BUSINESS COMMUNICATION Sp. z o.o., 22 stycznia 2008 [dostęp 2014-02-13] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-23].
- ↑ a b Odwołanie L. Witeckiego i powołanie nowego szefa GDDKiA [online], edroga.pl, 13 stycznia 2014 [dostęp 2014-02-13] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-13].
- ↑ a b Andrzej Kublik, Kierująca GDDKiA odwołana. Będzie nowy program budowy dróg [online], gazeta.pl, 23 kwietnia 2015 [dostęp 2015-04-23].
- ↑ Jacek Bojarowicz na czele GDDKiA [online], wyborcza.biz, 3 grudnia 2015 [dostęp 2015-12-10] [zarchiwizowane z adresu 2015-12-13].
- ↑ a b Nagła dymisja szefa GDDKiA. Decyzję podjęła premier Beata Szydło [online], businessinsider.com.pl, 9 listopada 2017 [dostęp 2017-11-09].
- ↑ Nowy p.o. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad [online] [zarchiwizowane z adresu 2018-09-05].
- ↑ PGO, Będzie nowy szef od dróg. Współpracownik Adamczyka odwołany [online], www.money.pl, 5 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-05] (pol.).
- ↑ Kierownictwo [online], gov.pl [dostęp 2024-11-16].
- ↑ Paweł Woźniak - p.o. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad [online], gov.pl [dostęp 2025-12-13] (pol.).
- ↑ Nowy zastępca Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad [online], gov.pl [dostęp 2024-11-16] (pol.).
- ↑ Druk nr 1295 Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r.. [w:] Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. sejm.gov.pl, 30 maja 2025. s. 2/61. [dostęp 2026-01-20].
- ↑ Raport: za autostrady przepłaciliśmy 200 mln zł; NIK zawiadamia prokuraturę [online], Wirtualna Polska, 9 września 2010.
- ↑ Sąd nie aresztował dyrektora z GDDKiA [online], 4 sierpnia 2008 [zarchiwizowane z adresu 2013-02-18].
- ↑ Heniek bierze zbyt oficjalnie. Chyba go wyp***li [online], TVN24, 2011 [dostęp 2011-12-15] [zarchiwizowane z adresu 2012-01-10].
- ↑ O drogowcu, co tylko pomagał kolegom. Proces menedżerów oskarżonych w zmowie drogowejj [online], Gazeta Wyborcza, 2014.
- ↑ Wojciech Surmacz, Violetta Krasnowska – Sałustowicz, Kossak za drogi [online], Forbes.pl, 2013.
- ↑ Tak oszukiwali na drogach. I dlatego się teraz rozsypują – WP Finanse [online], finanse.wp.pl [dostęp 2017-12-02].
- ↑ a b Autostrady złodziei – WP Finanse [online], finanse.wp.pl [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Zagraniczni ambasadorzy skarżą się w resorcie na GDDKiA [online], Forsal.pl, 2013.
- ↑ FCC Construccion wycofuje się z kontraktu na budowę obwodnicy miejscowości Szczuczyn [online], Forsal.pl, 2013.
- ↑ Dramatyczny list Alpine Bau do szefa GDDKiA [online], euroinfrastruktura.pl, 2013 [zarchiwizowane z adresu 2016-03-25].
- ↑ NIK o utrzymaniu i remontach dróg [online], Najwyższa Izba Kontroli.