Garryaceae
Garrya eliptica | |
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina |
gariowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Garryaceae Lindl. Edwards’s Bot. Reg. 20: ad t. 1686. 1 Jul 1834, nom. cons.[3][4] | |
Gariowate[5] (Garryaceae) – rodzina roślin z rzędu gariowców Garryales obejmującym dwa rodzaje, spośród których typowym jest Garrya[3]. Rośliny te występują we wschodniej Azji (aukuba Aucuba) oraz zachodniej i południowej części Ameryki Północnej (garia Garrya)[6].
Zawierają bardzo toksyczne alkaloidy[7]. Rośliny wykorzystywane są głownie jako ozdobne, zwłaszcza aukuba japońska Aucuba japonica, ale także Garrya elliptica[6]. Przedstawiciele tej rodziny bywają wykorzystywani poza tym w medycynie ludowej[7]. Garrya wrightii wydziela sok mleczny, z którego można wytwarzać gumy[6].
Morfologia
- Pokrój
- Zimozielone krzewy i drzewa[6].
- Liście
- Skórzaste, naprzeciwległe, u nasady z ogonkami liściowymi łączącymi się w pary, bez przylistków. Blaszki całobrzegie lub w różnym stopniu wcinane i szeroko ząbkowane[6].
- Kwiaty
- Zebrane w szczytowe kwiatostany, kotkowate w rodzaju Garrya i wierzchotkowate u Aucuba[6]. Kwiaty są drobne, jednopłciowe i promieniste. Kwiaty męskie mają cztery działki kielicha, cztery płatki u Aucuba ale u Garrya korony brak, pręciki są cztery. Pylniki otwierają się podłużnym pęknięciem do środka. Kwiaty żeńskie mają cztery działki, cztery płatki u Aucuba ale u Garrya korony brak. Dolna zalążnia powstaje z jednego, dwóch lub trzech owocolistków i otoczona jest szerokim dyskiem. Szyjki słupka są wolne i zwieńczone suchym znamieniem[2].
- Owoce
- Mięsiste jagody zwieńczone trwałym kielichem[6], z jednym (aukuba) lub dwoma (Garrya) nasionami[8].
Systematyka
- Pozycja systematyczna według systemu APG V z 2026
Rodzina siostrzana wobec eukomiowatych w obrębie rzędu gariowców Garryales wchodzącego w skład kladu astrowych:
| gariowce |
| ||||||
- Wykaz rodzajów[4]
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b James L. Reveal: A Checklist of Family and Suprafamilial Names for Extant Vascular Plants. University of Maryland. [dostęp 2010-08-31]. (ang.).
- ↑ a b Garryaceae Lindl., [w:] Plants of the World Online [online], Kew, Royal Botanic Gardens [dostęp 2026-10-17].
- ↑ J. Hrynkiewicz-Sudnik, B. Sękowski, M. Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. T. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 23. ISBN 83-01-07153-2.
- ↑ a b c d e f g Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 515. ISBN 978-1-842466346.
- ↑ a b D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 294. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).
- ↑ Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.