Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Hardun


Hardun
Laudakia stellio
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

gady

Rząd

łuskonośne

Rodzina

agamowate

Podrodzina

Agaminae

Rodzaj

Laudakia

Gatunek

hardun

Synonimy
  • Lacerta stellio Linnaeus, 1758[1]
  • Cordylus stellio — Meyer, 1795[2]
  • Agama stellio — Boulenger, 1885[2]
  • Stellio stellio — Kasparek, 1990[2]
  • Placoderma stellio — Kasapidis et al., 1996
  • Stellagama stellio — Baig et al., 2012[3]
Podgatunki[2]
  • L. s. daani (Beutler & Frör, 1980)
  • L. s. stellio (Linnaeus, 1758)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]

Hardun[5] (Laudakia stellio) – gatunek jaszczurki z podrodziny Agaminae w rodzinie agamowatych (Agamidae)[2]. Występuje w Grecji i na Bliskim Wschodzie.

Opis

Hardun w trakcie linienia

Ma ciało mocnej budowy, spłaszczone, o długości do 40 cm. Grzbiet ma pokryty ostrymi łuskami. Ubarwienie jest indywidualną cechą każdego osobnika, może zmieniać się pod wpływem temperatury i nastroju zwierzęcia. Grzbiet czarny, czerwony, żółty, z kilkoma poprzecznymi pręgami. Brzuch żółty. Długi, paskowany ogon. Głowa płaska i szeroka, z dużymi otworami usznymi.

Występowanie

W Europie występuje wyłącznie w Grecji – m.in. na wyspie Korfu, Półwyspie Chalcydyckim, Cykladach i Dodekanezie. Uważa się, że populacja kontynentalna została introdukowana w czasach antycznych; również populacje z niektórych greckich wysp (Korfu, Cyklady) pochodzą z introdukcji[4]. Gatunek żyje także na terenie Bliskiego Wschodu (Turcja, Syria, Liban[4][6], według niektórych autorów także północna Jordania[4] i północny Irak[6]). Dwa taksony uznawane dawniej za podgatunki harduna mają obecnie status odrębnych gatunków: Laudakia cypriaca z Cypru oraz Laudakia vulgaris zamieszkujący Egipt, Izrael, Jordanię, Arabię Saudyjską i Syrię[4][6].

Hardun żyje zarówno na nizinach, jak i w górach, na dobrze nasłonecznionych terenach. Często żyje na skalistym terenie, w pobliżu wody.

Zachowanie

Prowadzi dzienny, lądowy tryb życia. Żyje w dużych koloniach pod przywództwem dominującego samca. W czasie chłodniejszych miesięcy (od października do kwietnia) hibernuje. Prowadzi terytorialny tryb życia, każde stado broni swego terytorium przed intruzami.

Odżywianie

Harduny są wszystkożerne, żywią się owadami, dżdżownicami, ptasimi jajami i pisklętami, a także małymi myszami i jaszczurkami. Zjadają także liście, kwiaty i pączki.

Rozród

Samica harduna składa zwykle do 10 jaj między majem a lipcem. Po 52–53 dniach wykluwają się młode, których wielkość wynosi około 3,5 cm. W korzystnych warunkach jaszczurka może mieć 2–3 mioty w roku.

Przypisy

  1. ↑ C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 202. (łac.).
  2. ↑ a b c d e P. Uetz & J. Hallermann, Laudakia stellio, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-07-25] (ang.).
  3. ↑ K.J. Baig, P. Wagner, N.B. Ananjeva & W. Bohme. A morphology-based taxonomic revision of Laudakia Gray, 1845 (Squamata: Agamidae). „Vertebrate Zoology”. 62 (2), s. 222, 2012. (ang.). 
  4. ↑ a b c d e V. Spaneli, Laudakia stellio, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-1 [dostęp 2025-07-25] (ang.).
  5. ↑ Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0464-2.
  6. ↑ a b c R. Midtgaard, Genus Laudakia, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-25] (ang.).