Herman Melville
Herman Melville | |
| Data i miejsce urodzenia |
1 sierpnia 1819 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
28 września 1891 |
| Dziedzina sztuki |
powieściopisarz, poeta, eseista |
| Ważne dzieła | |
Herman Melville (ur. 1 sierpnia 1819 w Nowym Jorku, zm. 28 września 1891 tamże) – amerykański powieściopisarz, poeta i eseista.
Życiorys
Był synem kupca pochodzenia szkockiego. Jego ojciec zbankrutował, kiedy Herman miał 15 lat. Wcześnie musiał rzucić szkołę i imał się różnych zajęć. Był między innymi robotnikiem rolnym, ekspedientem, urzędnikiem bankowym i nauczycielem. Wiele lat spędził na morzu, na statku wielorybniczym, a swoje doświadczenia zawarł w późniejszej twórczości.
Jego najsłynniejszym dziełem, zaliczanym do kanonu literatury światowej, jest Moby Dick, fikcyjna opowieść o białym kaszalocie. Pomysł do jej napisania zaczerpnął Melville z prawdziwej historii statku wielorybniczego „Essex”, jednak znacznie ubarwił historię, wplatając nawet do niej drobne elementy fantasy (m.in. ludzką inteligencję kaszalota). Przedstawił w niej żywy obraz społeczności wielorybników i właścicieli statków wielorybniczych oraz zawarł alegorię odwiecznej walki dobra ze złem.
Twórczość
- powieści
- Taipi (Typee, 1846)
- Omoo (1847)
- Mardi (1849)
- Redburn (1849)
- Biały kubrak (White Jacket, 1850)
- Moby Dick (1851)
- Pierre: or, The Ambiguities (1852)
- Kopista Bartleby, Historia z Wall Street (Bartleby, The Scrivener, 1853)
- Oszust (The Confidence-Man: His Masquerade, 1857)
- inne
- Billy Budd (1924)
- Clarel: A Poem and Pilgrimage in the Holy Land (1876)
- Weranda i inne opowiadania (The Piazza Tales, 1856)
Upamiętnienie
Na jego cześć nazwano gatunek kopalnego (mioceńskiego) wieloryba Livyatan melvillei[1].
Polskojęzyczne opracowania poświęcone życiu i twórczości Hermana Melville’a
- Paweł Jędrzejko: Melville w kontekstach. Sosnowiec-Katowice-Zabrze: BananaArt.Pl/ExMachina/M-Studio, 2007 (tam także: „Kalendarium publikacji melvillistycznych w Polsce 1864-2007) (pełny tekst w wolnym dostępie).
- Paweł Jędrzejko: Płynność i egzystencja. Doświadczenie lądu i morza a myśl Hermana Melville’a. Sosnowiec-Katowice-Zabrze: BananaArt.Pl/ExMachina/M-Studio, 2008 (pełny tekst w wolnym dostępie)
W kulturze
- Moby Dick (ujednoznacznienie)
- Fragment eseju o Mobym Dicku, powracający przez cały film Wieloryb jest tekst napisanym przez córkę głównego bohatera: najsmutniejsze były dla mnie te nudne rozdziały o rodzajach wielorybów, bo wiedziałam, że pisarz chce nam oszczędzić tego, co ma się wydarzyć na końcu książki[2].