Internetowa Encyklopedia „Wiki”

I Stay Away


I Stay Away
Ilustracja
Singel CD z utworem „I Stay Away”
Wykonawca utworu
z albumu Jar of Flies
Alice in Chains
Wydany

1994 (singel)

Nagrywany

7–14 września 1993 w London Bridge Studio, Seattle[1]

Gatunek

rock akustyczny[2] • grunge[3]

Długość

4:13

Twórca

Layne Staley • Jerry Cantrell • Mike Inez

Producent

Alice in Chains

Wydawnictwo

Columbia

I Stay Away – utwór amerykańskiego zespołu muzycznego Alice in Chains. Tekst napisał Layne Staley, a muzykę skomponowali Jerry Cantrell i Mike Inez. Nagranie zrealizowano we wrześniu 1993 i zamieszczono na trzecim minialbumie Jar of Flies (1994), opublikowanym nakładem wytwórni Columbia. W 1994 wydano je również na drugim singlu promującym epkę.

Kompozycja łączy akustyczne i cięższe, przesterowane partie gitar z brzmieniem kwartetu smyczkowego. Tekst, który Staley napisał po leczeniu odwykowym, interpretowano w recenzjach jako wyraz nadziei, dążenia do zmiany oraz przezwyciężenia nałogu. „I Stay Away” dotarł do 10. miejsca na liście Album Rock Tracks tygodnika „Billboard”, a w 1995 przyniósł zespołowi nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance. Do utworu zrealizowano teledysk techniką animacji poklatkowej. Był on regularnie emitowany w MTV.

W późniejszych latach nagranie zamieszczono na wszystkich czterech kompilacjach zespołu: Nothing Safe: Best of the Box (1999), Music Bank (1999), Greatest Hits (2001) oraz The Essential Alice in Chains (2006). W 2022 singel uzyskał w Stanach Zjednoczonych certyfikat złotej płyty.

Powstanie i nagranie

Zalążki „I Stay Away” i „Rotten Apple” Mike Inez opracował na gitarze basowej, a Jerry Cantrell rozwinął jego pomysły, dopisując partie gitary elektrycznej. Nie licząc materiału nagranego na ścieżkę dźwiękową do filmu Bohater ostatniej akcji (1993, reż. John McTiernan), były to pierwsze utwory współkomponowane przez Ineza zamieszczone na studyjnym wydawnictwie zespołu[a][7]. We wkładce do retrospektywnego box setu Music Bank (1999) Cantrell tak wspominał powstanie utworu:

Był to pierwszy utwór, który napisaliśmy wspólnie z Mikiem Inezem, dlatego ta piosenka jest szczególna. Cały minialbum Jar of Flies [1994] pokazał zarówno nam, jak i fanom, jak utalentowanym i pełnoprawnym członkiem zespołu jest Mike. Gra najbrudniejsze, najmroczniejsze gówno, ale ma najsłodsze serce na świecie[8].

Mike Inez (na zdj. w 2019) zagrał w „I Stay Away” na akustycznej gitarze basowej(inne języki) i gitarze dwunastostrunowej

Nagranie studyjne(inne języki) „I Stay Away” powstało podczas tygodniowej sesji w London Bridge Studio w Seattle w stanie Waszyngton[1]. Zrealizowano je z udziałem kwartetu smyczkowego. Cantrell, który słabo znał zapis nutowy, zebrał muzyków kwartetu w jednym z pomieszczeń i pokazywał im na gitarze, jaki efekt chciał osiągnąć[9][10]. W rozmowie z magazynem branżowym „Metal Edge” Inez wspominał: „Chcieliśmy, żeby w tym utworze pojawiła się orkiestra. Nasza menedżerka Susan Silver(inne języki) myślała, że zwariowaliśmy. April [Acevez], dziewczyna Matta Camerona, perkusisty Soundgarden, zagrała na altówce. Sprowadziła wiolonczelistkę i dwoje skrzypków. Tak to nagraliśmy”[11]. Oprócz Acevez kwartet tworzyli wiolonczelistka Justine Foy oraz skrzypkowie Matthew Weiss i Rebecca Clemons-Smith[b][13].

Tekst i muzyka

Tekst Layne’a Staleya (na zdj. w 1992) recenzenci interpretowali jako wyraz nadziei oraz dążenia do zmiany i przezwyciężenia nałogu

Tekst napisał Layne Staley[14][15] w okresie trzeźwości po leczeniu odwykowym[16]. Zdaniem Neda Raggetta z AllMusic wers Yeah, I want to travel south this year nadaje początkowi utworu nutę nadziei[17]. Kyle Anderson, autor książki Accidental Revolution: The Story of Grunge (2007), podkreślał, że wers ten wyraża dążenie do samodoskonalenia[18]. Rich Hobson z „Metal Hammera” wymieniał „I Stay Away” jako przykład utworu o niemal pełnym nadziei, choć podszytym rezygnacją nastroju. Jego zdaniem kompozycja sugeruje, że choć zespół miał jeszcze przed sobą długą drogę, najgorsze było już za nim[19].

W retrospektywnej recenzji minialbumu opublikowanej w 2025 Anna Pichler z magazynu Paste stwierdziła, że w „I Stay Away” zespół brzmi pełen nadziei – po raz pierwszy i ostatni w całym swoim dorobku. Ten pełen nadziei charakter powiązała z brzmieniem nagrania. Jej zdaniem żywiołowa gra Seana Kinneya na perkusji i mocny bas Ineza „wypychają wokalistę z nieprzeniknionych głębi utworów «Rotten Apple» i «Nutshell» prosto na autostradę prowadzącą na południe”. Powoli narastające, zabarwione metalowym brzmieniem interludia nie wyrażają gniewu ani rozpaczy, lecz podkreślają poczucie wszechmocy Staleya, a gdy śpiewa on tytułową frazę „I Stay Away”, partia smyczków narasta w odpowiedzi. Według Pichler słuchacz zaczyna wierzyć, że wokalista zdoła trzymać się z dala od używek; gdy zaś Staley przeciąga końcową frazę, słychać, jak sam nabiera wiary w siebie, niemal oszołomiony siłą własnego przekonania[20].

Utwór opiera się na schemacie popowym[21], lecz ma złożone brzmienie. Składają się na nie partie gitar akustycznych i elektrycznych (ich surowe i przesterowane brzmienie nawiązuje do bluesa[22]), głęboki bas, dynamiczna gra perkusji i śpiew Staleya[23]. Aby nadać mu większą głębię[24], nałożono na siebie kilka ścieżek wokalnych[3][24], podobnie jak w utworach „No Excuses” i „Rotten Apple”[24]. Wykonanie Staleya łączy melancholijne i drapieżniejsze partie[23], oddając pełną gamę emocji[22]. Brzmienie stanowi hybrydę grunge’u i funku, łączy elementy rocka i soulu[21] oraz nawiązuje do melodyjnego stylu lat 70. XX wieku spod znaku Jamesa Taylora[25].

W „I Stay Away” zastosowano strój drop D(inne języki) obniżony o pół tonu (Db-Ab-Db-Gb-Bb-Eb), określany również jako „drop Db” lub „drop C#”[26][27]. Na początku utworu pojawia się arpeggio grane na gitarze dwunastostrunowej. Niemal wszystkie partie gitary akustycznej utrzymano w tonacji durowej, natomiast po wejściu gitar elektrycznych przeważają riffy wywodzące się ze skali molowej[27]. Cantrell wykonuje także na sześciostrunowej gitarze elektrycznej partię o czystym brzmieniu(inne języki); przed refrenami gra natomiast szybkie, przesterowane zagrywki pentatoniczne[26]. Utwór zawiera również melodyjną solówkę[3]. Inez zarejestrował partie akustycznej gitary basowej(inne języki), wykorzystując efekt wah-wah[28], a także partie gitary dwunastostrunowej[11].

Teledysk

Lalki wykorzystane w teledysku na wystawie w Rock and Roll Hall of Fame (2013)

Teledysk do utworu „I Stay Away” zrealizowano w 1994. Wyreżyserował go Nick Donkin[29][30], znany m.in. z filmu krótkometrażowego Święta ćpuna (1993)[31]. Wideoklip wykonano techniką animacji poklatkowej[30]. Członków zespołu przedstawiono w nim jako lalki (wykonane techniką plastelinową[32]) znajdujące się w cyrku[33].

Fabuła przedstawia muzyków jadących autobusem do cyrku. Towarzyszy im chłopiec ze słoikiem much. Po przybyciu na miejsce uwalnia owady, czym rozwściecza cyrkowe zwierzęta. Podczas paniki ginie jeden z asystentów, a cyrk zostaje zniszczony przez pożar. Po wszystkim muchy wracają do słoika, a chłopiec jest zadowolony ze swojego czynu[33]. Teledysk był regularnie emitowany przez stację MTV[34], m.in. w programie Headbangers Ball[35].

Wideoklip zamieszczono na kompilacji Music Bank: The Videos (1999)[36][37]. Lalki wykorzystane w teledysku prezentowano na wystawie w muzeum Rock and Roll Hall of Fame w Cleveland w stanie Ohio[30].

Wydania i promocja

Nagranie studyjne „I Stay Away” wydano 25 stycznia 1994 na minialbumie Jar of Flies, opublikowanym nakładem wytwórni Columbia[38]. 15 kwietnia Christopher Woltman, dyrektor promocji albumów w Columbii, wskazał 3 maja jako planowany termin rozpoczęcia promocji utworu w stacjach radiowych[39]. W datowanym na 29 kwietnia 1994 numerze „Rock Airplay Monitor(inne języki)” „I Stay Away” wymieniono w rubryce „New Releases This Week”[40]. Nagranie zamieszczono również na singlu, który – jako drugi po „No Excuses” – promował epkę[41][42]. Wydanie amerykańskie singla na CD (nr kat. CSK 6056) zawierało wyłącznie nagranie tytułowe[14]. Dwuutworowe wydanie promocyjne na CD (nr kat. 11-002208-17), dystrybuowane przez Sony, ukazało się w Wielkiej Brytanii. Oprócz nagrania tytułowego zawierało także „Don’t Follow”, pochodzące z tej samej epki[43].

W późniejszych latach nagranie zamieszczono na czterech albumach kompilacyjnych zespołu: Nothing Safe: Best of the Box (1999)[44][45], Music Bank (1999)[46][47], Greatest Hits (2001)[48] i The Essential Alice in Chains (2006)[49].

Odbiór

Odbiór krytyczny

W „The Album Network” napisano, że „I Stay Away” stanowi „doskonały przykład rozmachu artystycznej wizji gitarzysty Jerry’ego Cantrella”. Magazyn podkreślał, że łącząc przesterowane brzmienie gitary bluesowej z partiami akustycznymi oraz aranżacjami orkiestrowymi Cantrell nawiązuje do „ducha najcięższych kompozycji lat 70.”, a jednocześnie wyznacza zespołowi nowy kierunek. Według recenzenta utwór „I Stay Away” ukazuje wrodzoną umiejętność Alice in Chains do przekuwania lekkości w ciężkie brzmienie i tworzenia pulsujących, hipnotyzujących rytmów w oparciu o akustyczne fundamenty[22].

Ned Raggett z AllMusic podkreślał, że jednym z największych atutów zespołu była umiejętność łączenia cięższego brzmienia z łagodniejszymi utworami akustycznymi. „I Stay Away” uznał za przykład połączenia obu tych nurtów i „najbardziej podnoszący na duchu utwór w dorobku zespołu” (pod względem brzmienia, choć nie zawsze tekstu). Wyróżnił folkowe brzmienie gitary, połączone na początku utworu z instrumentami smyczkowymi, oraz zaznaczył, że nawet gdy do wokalu Staleya dołącza gitara elektryczna Cantrella, ogólny nastrój pozostaje „spokojny i refleksyjny”[17]. Dan Winfield z dziennika „The Gleaner(inne języki)” pojawienie się smyczków interpretował jako próbę rozjaśnienia ponurego nastroju minialbumu Jar of Flies (1994). Uznał jednak, że wejście gitary Cantrella sprawia, iż „nadzieja jest jedynie złudzeniem”[50]. W brytyjskim miesięczniku „Guitarist(inne języki)” podwojone partie wokalne przyrównano do skrzyżowania The Beatles z duetem Simon & Garfunkel[3].

Diana Darzin z „Kerrang!” zwróciła uwagę na linię melodyczną, mroczny nastrój i akompaniament instrumentów smyczkowych, a utwór opisała jako „radosny i przerażający”[51]. Sam Law z tego samego tygodnika nazwał „I Stay Away” najbardziej wyrazistym stylistycznie momentem epki. Uważał, że choć Staley napisał tekst po odwyku, piosenka jest przesycona atmosferą mrocznej i nieokiełznanej psychodelii[16]. Katherine Turman z „Los Angeles Timesa” uznała, że dzięki mrocznemu klimatowi utwór oddaje charakterystyczne brzmienie zespołu. Styl wokalny Staleya określiła jako „namiętny, choć dziwnie zmanierowany”[52]. Jon Hotten z magazynu branżowego „Raw(inne języki)” wyróżnił „głębię i subtelność” utworu oraz określił go jako „epicki”. Dodał, że leniwy i nieco mglisty nastrój, tworzony w „Rotten Apple” przez brzmienie gitary Cantrella, utrzymuje się również w „I Stay Away”[23].

Wyniki komercyjne

Komercyjna rozgłośnia KROQ-FM z Los Angeles w stanie Kalifornia emitowała „I Stay Away” w marcu 1994[53]. 14 maja utwór zadebiutował na 39. pozycji listy Album Rock Tracks, opracowywanej przez „Billboard”[54]. 2 lipca, w ósmym tygodniu obecności na liście, dotarł do 10. miejsca[55] i utrzymał się na nim przez trzy tygodnie[56]. Łącznie pozostawał w zestawieniu przez 26 tygodni[56]. W opublikowanym 24 grudnia zestawieniu końcoworocznym tej listy zajął 24. miejsce[57].

5 sierpnia 2022 singel uzyskał od amerykańskiego stowarzyszenia Recording Industry Association of America (RIAA) certyfikat złotej płyty po osiągnięciu progu 500 tys. jednostek[58].

Nagrody i wyróżnienia

„I Stay Away” przegrał rywalizację o nagrodę Grammy z utworem „Black Hole Sun” zespołu Soundgarden (na zdj. w 2013)

„I Stay Away” otrzymał od National Academy of Recording Arts and Sciences (NARAS) nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance[59][60]. 1 marca 1995 podczas 37. ceremonii wręczenia nagród w Shrine Auditorium w Los Angeles Grammy w tej kategorii otrzymał „Black Hole Sun” zespołu Soundgarden[c][62][63][64].

Rok Nagroda Kategoria Odbiorcy i nominowani Wynik Źródło
1995 Nagroda Grammy Best Hard Rock Performance „I Stay Away” Nominacja [62][63]

Zestawienia

Rok Tytuł Publikacja Pozycja Źródło
2014 „50 najlepszych grunge’owych utworów w historii” Paste 29 [65]
2016 „30 najlepszych utworów wykonanych na 12-strunowej gitarze” „Guitar Player(inne języki)” 26 [66]
2020 „Najlepsze utwory wykonane na 12-strunowej gitarze” „Guitar World” 26 [67]

Wykonania koncertowe

William DuVall i Jerry Cantrell podczas próby poprzedzającej koncert dobroczynny „Symphony Legacy”, w trakcie którego zespół wykonał „I Stay Away” (Benaroya Hall, 2007)

2 listopada 2007 zespół wykonał „I Stay Away” na żywo podczas „Symphony Legacy” – jubileuszowego koncertu dobroczynnego przygotowanego przez Mateo Messinę(inne języki) i organizację charytatywną Symphony Guild na rzecz szpitala Seattle Children’s(inne języki). Wydarzenie odbyło się w Benaroya Hall w Seattle[d][68].

Lista utworów na singlu

singel CD (CSK 6056)[14]:

NrTytuł utworuAutorzyDługość
1.„I Stay Away”Layne Staley • Jerry Cantrell • Mike Inez4:13

singel CD (11-002208-17)[e][43]:

NrTytuł utworuAutorzyDługość
1.„I Stay Away”Staley • Cantrell • Inez4:13
2.„Don’t Follow”Cantrell4:21
8:34

Personel

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[14]:

Notowania

Lista (1994) Pozycja
Album Rock Tracks (Stany Zjednoczone)[56] 10

Notowania końcoworoczne

Lista (1994) Pozycja
Album Rock Tracks (Stany Zjednoczone)[57] 24

Certyfikaty

Państwo Certyfikat Jednostki certyfikowane
Stany Zjednoczone (RIAA)[58] złota płyta 500 000+[f]

Uwagi

  1. ↑ W kwietniu 1993 Inez nagrał z zespołem pięć utworów, z których dwa – „What the Hell Have I” i „A Little Bitter” (był współkompozytorem drugiego z nich[4]) – wykorzystano na ścieżce dźwiękowej do filmu Bohater ostatniej akcji (1993)[5][6].
  2. ↑ Justine Foy i Rebecca Clemons-Smith zagrały również w instrumentalnym utworze „Whale & Wasp”, którego nagranie zamieszczono na minialbumie Jar of Flies (1994)[12][13].
  3. ↑ NARAS nominowało również odpowiedzialną za wizję artystyczną Jar of Flies Mary Maurer do Grammy w kategorii Best Recording Package(inne języki)[61].
  4. ↑ W trakcie koncertu zespół zagrał też „Whale & Wasp” z Jar of Flies, „Sickman” z albumu Dirt (1992) oraz cover utworu „Kashmir” Led Zeppelin. Podczas wykonywania ostatniego z nich zespołowi towarzyszyło ponad dwustu muzyków, m.in. członkowie orkiestry symfonicznej Northwest Symphony Orchestra(inne języki)[68].
  5. ↑ Dwuutworowa edycja singla wydana w celach promocyjnych w Wielkiej Brytanii nakładem Sony[43].
  6. ↑ Ustalono na podstawie certyfikatu przyznanego 5 sierpnia 2022[58].

Przypisy

  1. ↑ a b de Sola 2015 ↓, s. 207.
  2. ↑ Anderson 2007 ↓, s. 219.
  3. ↑ a b c d Jar of Flies. „Guitarist”, s. 121, luty 1994. ISSN 0953-7023. 
  4. ↑ Jennifer Clay. Alice in Chains. Strongly Linked. „RIP”, s. 47, luty 1996. ISSN 0889-5791. 
  5. ↑ Mike Smith. Just Some Rock Dudes from Seattle!. „Livewire”, s. 25, wrzesień 1993. ISSN 1059-4809. 
  6. ↑ Koziczyński 2006 ↓, s. 69; de Sola 2015 ↓, s. 197; Henderson 2016 ↓, s. 84.
  7. ↑ Jeff Kitts. Primecuts. „Guitar School”, s. 40, maj 1994. ISSN 1058-0220. 
  8. ↑ Poligrafia dołączona do albumu Music Bank; wyd. Columbia, nr kat. CK 69584.
  9. ↑ de Sola 2015 ↓, s. 208.
  10. ↑ Gillian G. Gaar: Grunge! The Story of the Music That Redefined Rock. Motorbooks, 2026, s. 142. ISBN 978-1-57715-629-1. (ang.).
  11. ↑ a b c Gerri Miller. The Buzz on Jar of Flies. „Metal Edge”, s. 21, maj 1994. ISSN 1068-2872. 
  12. ↑ a b James Rotondi. Lord of the Flies: Jerry Cantrell Unchains Alice. „Guitar Player”, s. 14, marzec 1994. ISSN 0017-5463. 
  13. ↑ a b c Poligrafia dołączona do minialbumu Jar of Flies; wyd. Columbia, nr kat. CK 57628.
  14. ↑ a b c d Poligrafia dołączona do singla CD I Stay Away; wyd. Columbia, nr kat. CSK 6056.
  15. ↑ Inside the „Jar…”!. „Kerrang!”. nr 476, s. 22, 1994-01-08. Londyn: EMAP Metro. ISSN 0262-6624. 
  16. ↑ a b Sam Law: The 20 Greatest Alice in Chains Songs – Ranked. Kerrang!. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-03)]. (ang.).
  17. ↑ a b Ned Raggett: I Stay Away. AllMusic. [dostęp 2011-09-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-05-28)]. (ang.).
  18. ↑ Anderson 2007 ↓, s. 96.
  19. ↑ Rich Hobson: Every Alice in Chains Album (and EP) Ranked from Worst to Best. Metal Hammer, 2022-02-10. [dostęp 2026-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-17)]. (ang.).
  20. ↑ Anna Pichler: Time Capsule: Alice in Chains, ‘Jar of Flies’. Paste. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-11-16)]. (ang.).
  21. ↑ a b Larry Flick. Single Reviews. „Billboard”. 106 (22), s. 51, 1994-05-28. ISSN 0006-2510. [dostęp 2026-09-24]. [zarchiwizowane z adresu 2026-09-24]. (ang.). 
  22. ↑ a b c Alice in Chains „I Stay Away”. „The Album Network”, s. 43, 1994-05-06. ISSN 0739-1641. [dostęp 2026-10-03]. [zarchiwizowane z adresu 2026-10-03]. (ang.). 
  23. ↑ a b c Jon Hotten. Insect Yourself!. „Raw”, s. 20, styczeń 1994. ISSN 0954-156X. 
  24. ↑ a b c Bruce Kramer: The Dark Beauty of Alice In Chains’ ‘Jar of Flies’. PopMatters. [dostęp 2026-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-06-20)]. (ang.).
  25. ↑ Jon Pareles. Lightening Up On the Gloom in Grunge. „The New York Times”, s. 36, 1994-03-06. ISSN 0362-4331. [dostęp 2017-12-06]. [zarchiwizowane z adresu 2025-01-26]. (ang.). 
  26. ↑ a b Andy Aledort. Jar of Flying Fingers: A Private Lesson with Alice in Chains’ Jerry Cantrell. „Guitar World”, s. 70–73, styczeń 1996. ISSN 1045-6295. 
  27. ↑ a b Dale Turner. Alice in Chains: Ten Classic Riffs from Jerry Cantrell. „Guitar One”, s. 32, 34, kwiecień 2001. ISSN 1525-3562. 
  28. ↑ Neil Jeffries. Alice in Chains: Got Drunk, Smoked Pot, Made a Record!. „Raw”, s. 28, 5 stycznia 1994. ISSN 0954-156X. 
  29. ↑ Chad Childers: 50 Essential Grunge Era Videos. Loudwire. [dostęp 2026-09-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-08-23)]. (ang.).
  30. ↑ a b c Chad Childers: 10 Greatest Alice in Chains Videos. Noisecreep. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-23)]. (ang.).
  31. ↑ Michael J. Prince: Adapting the Beat Poets: Burroughs, Ginsberg, and Kerouac on Screen. Rowman & Littlefield, 2016, s. 37. ISBN 978-1-4422-7325-2. (ang.).
  32. ↑ Gary Graff: Memories Are Piling up for Rock’s Hall of Fame. The Seattle Times. [dostęp 2017-09-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-06)]. (ang.).
  33. ↑ a b Matt Melis: Dusting ‘Em Off: Alice in Chains – Jar of Flies. Consequence of Sound. [dostęp 2017-03-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-07)]. (ang.).
  34. ↑ Tim Karan: With Jar of Flies, Alice in Chains Unleashed an Accidental Masterpiece. The A.V. Club. [dostęp 2021-12-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-16)]. (ang.).
  35. ↑ New On Headbanger’s Ball. „The Hard Report”, s. 63, 1994-06-10. [dostęp 2026-10-01]. [zarchiwizowane z adresu 2024-12-20]. (ang.). 
  36. ↑ Alice in Chains – Music Bank: The Videos. [dostęp 2026-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-07-03)]. (ang.).
  37. ↑ Łukasz Wiewiór. Alice in Chains – DVD. „Teraz Rock”, s. 74, czerwiec 2006. ISSN 1730-394X. 
  38. ↑ Babula 2006 ↓, s. 72; Babula 2018 ↓, s. 55.
  39. ↑ Industry Comments. „The Hard Report”, s. 53, 1994-04-15. [dostęp 2026-09-22]. [zarchiwizowane z adresu 2026-09-22]. (ang.). 
  40. ↑ New Releases This Week. „Rock Airplay Monitor(inne języki)”. 1 (19), s. 3, 1994-04-29. ISSN 1075-7503. [dostęp 2026-10-01]. [zarchiwizowane z adresu 2026-09-22]. (ang.). 
  41. ↑ Gillian G. Gaar. A Band Called Alice. „Goldmine”, s. 58, 5 sierpnia 1994. ISSN 1055-2685. 
  42. ↑ Brown 2010 ↓, Rozdział IV. Jar of Flies; Henderson 2016 ↓, s. 95.
  43. ↑ a b c Poligrafia dołączona do singla CD I Stay Away; wyd. Sony, nr kat. 11-002208-17.
  44. ↑ Nothing Safe – The Best of the Box. „Spin”, s. 187, wrzesień 1999. ISSN 0886-3032. 
  45. ↑ Alice in Chains – Nothing Safe: Best of the Box. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-09-02)]. (ang.).
  46. ↑ Alice in Chains – Music Bank. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-09-02)]. (ang.).
  47. ↑ Babula 2006 ↓, s. 74–75; Babula 2018 ↓, s. 57.
  48. ↑ Alice in Chains – Greatest Hits. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-07-19)]. (ang.).
  49. ↑ Alice in Chains: ‘Essential’ Collection to Finally See Light of Day. Blabbermouth.net. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-02-25)]. (ang.).
  50. ↑ Dan Winfield. Jar of Flies EP Shows Other Sides of Alice in Chains. „The Gleaner”, s. 9, 23 lutego 1994. ISSN 0259-0336. 
  51. ↑ Diana Darzin. Unchained!. „Kerrang!”, s. 44, luty 1994. ISSN 0262-6624. 
  52. ↑ Katherine Turman: Alice in Chains „Jar of Flies” Columbia…. Los Angeles Times. [dostęp 2017-12-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-16)]. (ang.).
  53. ↑ Alternative Playlists. „Radio & Records”, s. 63, 1994-04-01. ISSN 0277-4860. [dostęp 2026-10-01]. [zarchiwizowane z adresu 2025-12-31]. (ang.). 
  54. ↑ Album Rock Tracks. „Billboard”. 106 (20), s. 96, 1994-05-14. ISSN 0006-2510. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z adresu 2025-12-29]. (ang.). 
  55. ↑ Album Rock Tracks. „Billboard”. 106 (27), s. 102, 1994-07-02. ISSN 0006-2510. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z adresu 2026-01-30]. (ang.). 
  56. ↑ a b c Alice in Chains – Chart History – Mainstream Rock Songs. Billboard. [dostęp 2014-12-27]. (ang.).
  57. ↑ a b The Year in Music: Hot Album Rock Tracks. „Billboard”. 106 (52), s. 62, 1994-12-24. ISSN 0006-2510. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z adresu 2026-09-16]. (ang.). 
  58. ↑ a b c Gold & Platinum – RIAA. Recording Industry Association of America. [dostęp 2022-08-09]. (ang.).
  59. ↑ The 37th Grammy Nominations. Los Angeles Times. [dostęp 2026-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-08-21)]. (ang.).
  60. ↑ Alice in Chains: The Recording Academy. Nagroda Grammy. [dostęp 2017-10-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-07-31)]. (ang.).
  61. ↑ Best Recording Package Winners & Nominees 1995. Nagroda Grammy. [dostęp 2026-09-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-13)]. (ang.).
  62. ↑ a b 37th Annual Grammy Awards • 1995 Telecast. Nagroda Grammy. [dostęp 2026-09-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-13)]. (ang.).
  63. ↑ a b Best Hard Rock Performance 1995 Winners & Nominees. Nagroda Grammy. [dostęp 2026-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-15)]. (ang.).
  64. ↑ Prato 2019 ↓, s. 211.
  65. ↑ Michael Danaher: The 50 Best Grunge Songs. Paste. [dostęp 2016-12-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-07-23)]. (ang.).
  66. ↑ Damian Fanelli, Josh Hart: The Top 30 12-String Guitar Songs of All Time. Guitar Player. [dostęp 2026-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-08)]. (ang.).
  67. ↑ Josh Hart, Damian Fanelli: The Greatest 12-string Guitar Songs of all Time. Guitar World. [dostęp 2026-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-24)]. (ang.).
  68. ↑ a b Alice in Chains Performs Led Zeppelin Classic with Symphony Orchestra; Video Available. Blabbermouth.net. [dostęp 2021-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-17)]. (ang.).

Bibliografia