Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Indeks agregatowy


Indeks agregatowy – wskaźnik tempa zmian zjawisk ekonomicznych (cen, ilości produkcji, konsumpcji, wartości pieniężnych), porównywanych w dwóch okresach, określanych jako okres bieżący i okres bazowy[1].

Za pomocą indeksów porównuje się dobra pojedyncze bądź zestawienia wielu dóbr. W pierwszym przypadku używa się indeksów indywidualnych, a w drugim indeksów agregatowych (zespołowych). Indeksy indywidualne są ilorazami cen, ilości lub wartości. Indeksy agregatowe (zespołowe) wyrażają łączne zmiany zachodzące w całej danej populacji. Dzielą się na indeksy wartości, cen i ilości. Służą do porównania inflacji, zmian PKB, poziomu konsumpcji.

Właściwości

  • Jeżeli wszystkie wskaźniki indywidualne mają taką samą wartość, to indeks agregatowy również przyjmuje taką samą stałą wartość.
  • Jeżeli wskaźniki indywidualne mają różne wartości, to indeks agregatowy przyjmuje wartość, która znajduje się pomiędzy najmniejszą a największą wartością wskaźnika indywidualnego.

Agregatowy indeks wartości

Iw=∑i=1npit⋅qit∑i=1npi0⋅qi0=∑i=1nWit∑i=1nWi0

gdzie:

pi0 – cena i-tego artykułu w okresie podstawowym
pit – cena i-tego artykułu w okresie badanym
qi0 – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie podstawowym
qit – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie badanym
Wi0 – wartość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie podstawowym
Wit – wartość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie badanym

Komentarz:

  • (Iw−1)⋅100% informuje nas, o ile procent zmieniła się łączna wartość sprzedaży w okresie badanym w porównaniu z okresem podstawowym.

Agregatowy indeks cen według formuły Laspeyresa

IpL=∑i=1npit⋅qi0∑i=1npi0⋅qi0=∑i=1nWi0⋅ip∑i=1nWi0

gdzie:

pi0 – cena i-tego artykułu w okresie podstawowym
pit – cena i-tego artykułu w okresie badanym
qi0 – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie podstawowym
Wi0 – wartość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie podstawowym
ip=pitpi0 – indeks zmiany ceny i-tego artykułu

Komentarz:

  • (IpL−1)⋅100% mówi nam o ile procent zmieniła się łączna wartość sprzedaży w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego w wyniku zmian cen sprzedanych artykułów (pod warunkiem, że ilości sprzedanych artykułów w okresie badanym są równe ilościom artykułów sprzedanych w okresie podstawowym).
  • (IpL−1)⋅100% mówi nam o ile procent przeciętnie zmieniły się ceny sprzedanych artykułów w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego (pod warunkiem, że ilości sprzedanych artykułów w okresie badanym są równe ilościom artykułów sprzedanych w okresie podstawowym).

Agregatowy indeks ilości według formuły Laspeyresa

IqL=∑i=1npi0⋅qit∑i=1npi0⋅qi0=∑i=1nWi0⋅iq∑i=1nWi0

gdzie:

pi0 – cena i-tego artykułu w okresie podstawowym
qit – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie badanym
qi0 – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie podstawowym
Wi0 – wartość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie podstawowym
iq=qitqi0 – indeks zmiany ilości sprzedaży i-tego artykułu

Komentarz:

  • (IqL−1)⋅100% mówi nam o ile procent zmieniła się łączna wartość sprzedaży w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego w wyniku zmian ilości sprzedanych artykułów (pod warunkiem, że ceny sprzedanych artykułów w okresie badanym są równe cenom artykułów sprzedanych w okresie podstawowym).
  • (IqL−1)⋅100% mówi nam o ile procent przeciętnie zmieniły się ilości sprzedanych artykułów w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego (pod warunkiem, że ceny sprzedanych artykułów w okresie badanym są równe cenom artykułów sprzedanych w okresie podstawowym).

Agregatowy indeks cen według formuły Paaschego

IpP=∑i=1npit⋅qit∑i=1npi0⋅qit=∑i=1nWit∑i=1nWitip

gdzie:

pi0 – cena i-tego artykułu w okresie podstawowym
pit – cena i-tego artykułu w okresie badanym
qit – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie badanym
Wit – wartość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie badanym
ip=pitpi0 – indeks zmiany cen i-tego artykułu

Komentarz:

  • (IpP−1)⋅100% mówi nam o ile procent zmieniła się łączna wartość sprzedaży w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego w wyniku zmian cen sprzedanych artykułów (pod warunkiem, że ilości sprzedanych artykułów w okresie podstawowym są równe ilościom artykułów sprzedanych w okresie badanym).
  • (IpP−1)⋅100% mówi nam o ile procent przeciętnie zmieniły się ceny sprzedanych artykułów w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego (pod warunkiem, że ilości sprzedanych artykułów w okresie podstawowym są równe ilościom artykułów sprzedanych w okresie badanym).

Agregatowy indeks ilości według formuły Paaschego

IqP=∑i=1npit⋅qit∑i=1npit⋅qi0=∑i=1nWit∑i=1nWitiq

gdzie:

pit – cena i-tego artykułu w okresie badanym
qi0 – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie podstawowym
qit – ilość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie badanym
Wit – wartość sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu w okresie badanym
iq=qitqi0 – indeks zmiany ilości sprzedaży lub zakupu i-tego artykułu

Komentarz:

  • (IqP−1)⋅100% mówi nam o ile procent zmieniła się łączna wartość sprzedaży w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego w wyniku zmian ilości sprzedanych artykułów (pod warunkiem, że ceny sprzedanych artykułów w okresie podstawowym są równe cenom artykułów sprzedanych w okresie badanym).
  • (IqP−1)⋅100% mówi nam o ile procent przeciętnie zmieniły się ilości sprzedanych artykułów w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego (pod warunkiem, że ceny sprzedanych artykułów w okresie podstawowym są równe cenom artykułów sprzedanych w okresie badanym).

Agregatowy indeks cen według formuły Fishera

IpF=IpL⋅IpP

gdzie:

IpL – agregatowy indeks cen według formuły Laspeyresa
IpP – agregatowy indeks cen według formuły Paaschego

Komentarz:

  • (IpF−1)⋅100% mówi nam o ile procent zmieniła się łączna wartość sprzedaży w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego w wyniku zmian cen sprzedanych artykułów.
  • (IpF−1)⋅100% mówi nam o ile procent przeciętnie zmieniły się ceny sprzedanych artykułów w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego.

Agregatowy indeks ilości według formuły Fishera

IqF=IqL⋅IqP

gdzie:

IqL – agregatowy indeks ilości według formuły Laspeyresa
IqP – agregatowy indeks ilości według formuły Paaschego

Komentarz:

  • (IqF−1)⋅100% mówi nam o ile procent zmieniła się łączna wartość sprzedaży w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego w wyniku zmian ilości sprzedanych artykułów.
  • (IqF−1)⋅100% mówi nam o ile procent przeciętnie zmieniły się ilości sprzedanych artykułów w okresie badanym w porównaniu do okresu podstawowego.

Równości indeksowe

Iw=IpL⋅IqP
Iw=IpP⋅IqL
Iw=IpF⋅IqF

Przypisy

  1. ↑ indeks, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-02-29].