Isadora Duncan
Isadora Duncan | |
| Imię i nazwisko |
Angela Isadora Duncan |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
26 maja 1877 lub 27 maja 1878 |
| Data i miejsce śmierci |
14 września 1927 |
| Narodowość |
amerykańska |
| Dziedzina sztuki | |
Angela Isadora Duncan (ur. 26 maja 1877 lub 27 maja 1878[a][1] w San Francisco, zm. 14 września 1927 w Nicei[1]) – amerykańska tancerka.
Kariera
Nie studiowała tańca w sposób systematyczny, lecz stworzyła oryginalny, niepowtarzalny styl. Była pionierką tańca nowoczesnego. Widziała w tańcu wyraz wolnej myśli i radykalnie sprzeciwiała się ograniczeniom, jakie narzucał taniec klasyczny. Po przyjeździe do Paryża wywarła ogromny wpływ zarówno na całokształt przyszłej sztuki scenicznej, jak i na wygląd następnych pokoleń tancerzy. W rozwoju kariery wspierała ją Loie Fuller. Odrzuciła klasyczną białą paczkę (tutu), zrzuciła baletki, tańczyła przyodziana w grecką tunikę, boso i z rozpuszczonymi włosami, co było szokującą innowacją dla ówczesnej publiczności. Jako pierwsza pokazała się na scenie ubrana tylko w obcisły trykot[2][3].
Życie prywatne
Była ateistką[4]. Miała troje dzieci, jedno z reżyserem teatralnym Gordonem Craigiem, drugie z Parisem Singerem, synem właściciela fabryki maszyn do szycia Isaaca Singera. Trzecie dziecko, syn, zmarło zaraz po porodzie.
Jej życie prywatne obfitowało w skandale. Szczególnie głośny był wypadek jej dzieci (Deirdre i Patricka), podczas którego utopiły się w Sekwanie, co miało miejsce w 1913 roku. Dzieci przebywały w samochodzie z nianią. Kiedy samochód wjeżdżał na wzgórze, silnik nagle przestał pracować. Kierowca opuścił samochód, zapomniał jednak zaciągnąć hamulec. Samochód stoczył się po skarpie do rzeki. Dzieci i niania utopiły się. Po stracie dzieci Isadora spędziła kilka tygodni w nadmorskim kurorcie wspólnie z aktorką Eleonorą Duse. Ponieważ Eleonorą Duse wcześniej fascynowała się buntownicza feministka, lesbijka Lina Poletti, podejrzewano, choć nie jest to potwierdzone dokumentacją, że Duncan i Duse miały romans.
W 1922 roku wyjechała do Moskwy. Była żoną znacznie od siebie młodszego rosyjskiego poety Siergieja Jesienina.

Śmierć

Zginęła w czasie jazdy w wyścigowym kabriolecie Amilcar, gdy jej szal wkręcił się w nieosłonięte koła, wyciągając ją z otwartego samochodu i łamiąc jej kark[5]. Pochowana została na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.
W 1927 roku pośmiertnie ukazała się jej autobiografia zatytułowana My life (pol. Moje życie).
Odniesienia w kulturze
- W 1910 roku na przyjęciu Duncan poznała Aleistera Crowleya. Crowley nazywał ją „Lavinia King” i pod tym imieniem umieścił ją w swojej powieści Moonchild[6].
- Zbigniew Herbert napisał wiersz Izydora Duncan[7].
Uwagi
- ↑ Zapisy urzędowe dotyczące jej urodzenia nie zachowały się: zostały zniszczone podczas trzęsienia ziemi w San Francisco w 1906.
Przypisy
- ↑ a b Isadora Duncan – Biography. biography.com. [dostęp 2011-04-07]. (ang.).
- ↑ Au Susan – Ballet and Modern Dance. Thames and Hudson, New York, 2002, s. 90, ISBN 978-0-500-20352-1.
- ↑ Loïe Fuller, la mujer «serpentina» de la Belle Époque.. khronoshistoria.com. [dostęp 2022-04-02].
- ↑ Constantin Enache, Isadora Duncan – Archive [online], constantinenache/dans contemporan si teatru-dans japonez Butoh, 27 maja 2017 [dostęp 2026-02-03] (rum.).
- ↑ Craine, Debra; Mackrell, Judith (2000). The Oxford Dictionary of Dance s. 152. ISBN 978-0-19-860106-7.
- ↑ Constantin Enache, Isadora Duncan – Archive [online], constantinenache/dans contemporan si teatru-dans japonez Butoh, 27 maja 2017 [dostęp 2026-07-26] (rum.).
- ↑ Zbigniew Herbert - Raport z oblężonego Miasta