Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Ixodes


Ixodes – rodzaj roztoczy z rzędu kleszczy i rodziny kleszczowatych. Obejmuje ponad 240 opisanych gatunków. Przedstawiciele mają duże znaczenie jako przenosiciele różnych organizmów chorobotwórczych.

Opis

Należą tu kleszcze średnich rozmiarów. Głodne osobniki dorosłe osiągają 3–4 mm długości[2]. Charakterystyczną cechą rodzaju Ixodes są bruzdy analne, które obejmują odbyt od przodu[3][2] i zwykle łączą się przed nim spiczasto lub łukowato[3]. Gnatosoma budową zbliżona jest do tej u rodzaju Hyalomma, jednak człony nogogłaszczków drugi i trzeci są zwykle bardziej buławkowate[2]. Kleszcze te nie mają oczu, ornamentacji na tarczce grzbietowej, ani festonu[3][2]. Osobniki dorosłe odznaczają się silnym dymorfizmem płciowym[2]. U dorosłych samic na kapitulum występują pola porowate, a tarczka grzbietowa (scutum) przykrywa jedynie część przednią idiosomy. Dorosłe samce mają cały wierzch idiosomy przykryty tarczką grzbietową (conscutum)[3][2], a na jej stronie spodniej 7 nieklinowatych tarczek brzusznych: pregenitalną, medialną, analną, dwie adanalne i dwie epimeralne[3].

Biologia i znaczenie

Kleszcze z tego rodzaju mogą być monofagami, oligofagami jak i polifagami. Wszystkie gatunki Polskie są trójżywicielowe – każde stadium żeruje na innym gospodarzu. Większość to kleszcze pozagniazdowe, szukające ruchliwych żywicieli w otwartym środowisku. Niektóre jednak przechodzą cykl życiowy w gniazdach i norach żywicieli[4].

Mają duże znaczenie epidemiologiczne jako przenosiciele różnych organizmów chorobotwórczych np. krętków Borrelia wywołujących boreliozę, flawiwirusów wywołujących kleszczowe zapalenie mózgu, Babesia wywołujących babeszjozy czy Francisella tularensis wywołującej tularemię[4].

Systematyka

Kleszcz jeżowy
Ixodes scapularis
Ixodes pacificus
Najedzona samica Ixodes holocyclus
Ixodes persulcatus
Ixodes ovatus (po lewej samica, po prawej samiec)

Z ponad 240 opisanymi gatunkami Ixodes jest najliczniejszym rodzajem kleszczy. J.L. Camcias i współpracownicy w 1977 i 1998 rozdzielili go na 6 rodzajów (Ceratixodes, Eschatocephalus, Ixodes, Lepidixodes, Pholeoixodes, Scaphixodes), ale taki podział nie przyjął się. Należą tu[5]:

  • Ixodes abrocomae Lahille, 1917
  • Ixodes acuminatus Neumann, 1901
  • Ixodes acutitarsus (Karsch, 1880)
  • Ixodes affinis Neumann, 1899
  • Ixodes albignaci Uilenberg et Hoogstraal, 1969
  • Ixodes alluaudi Neumann, 1913
  • Ixodes amarali Fonseca, 1935
  • Ixodes amersoni Kohls, 1966
  • Ixodes anatis Chilton, 1904
  • Ixodes andinus Kohls, 1956
  • Ixodes angustus Neumann, 1899
  • Ixodes antechini Roberts, 1960
  • Ixodes apronophorus Schulze, 1924 – kleszcz moczarowy
  • Ixodes arabukiensis Arthur, 1959
  • Ixodes aragaoi Fonseca, 1935
  • Ixodes arboricola Schulze et Schlottke, 1930 – kleszcz sikorczy
  • Ixodes arebiensis Arthur, 1956
  • Ixodes asanumai Kitaoka, 1973
  • Ixodes aulacodi Arthur, 1956
  • Ixodes auriculaelongae Arthur, 1958
  • Ixodes auritulus Neumann, 1904
  • Ixodes australiensis Neumann, 1904
  • Ixodes baergi Cooley et Kohls, 1942
  • Ixodes bakeri Arthur et Clifford, 1961
  • Ixodes banksi Bishopp, 1911
  • Ixodes bedfordi Arthur, 1959
  • Ixodes bequaerti Cooley et Kohls, 1945
  • Ixodes berlesei Birula, 1895
  • Ixodes bivari Santos Dias, 1990
  • Ixodes boliviensis Neumann, 1904
  • Ixodes brewsterae Keirans, Clifford et Walker, 1982
  • Ixodes browningi Arthur, 1956
  • Ixodes brumpti Morel, 1965
  • Ixodes brunneus Koch, 1844
  • Ixodes calcarhebes Arthur et Zulu, 1980
  • Ixodes caledonicus Nuttall, 1910
  • Ixodes canisuga Johnston, 1849
  • Ixodes capromydis Cerný, 1966
  • Ixodes catherinei Keirans, Clifford et Walker, 1982
  • Ixodes cavipalpus Nuttall et Warburton, 1908
  • Ixodes ceylonensis Kohls, 1950
  • Ixodes chilensis Kohls, 1956
  • Ixodes colasbelcouri Arthur, 1957
  • Ixodes collaris Hornok et al., 2016[6]
  • Ixodes collocaliae Schulze, 1937
  • Ixodes columnae Takada et Fujita, 1992
  • Ixodes conepati Cooley et Kohls, 1943
  • Ixodes confusus Roberts, 1960
  • Ixodes cookei Packard, 1869
  • Ixodes cooleyi Aragão et Fonseca, 1951
  • Ixodes copei Wilson, 1980
  • Ixodes cordifer Neumann, 1908
  • Ixodes cornuae Arthur, 1960
  • Ixodes cornuatus Roberts, 1960
  • Ixodes corwini Keirans, Clifford et Walker, 1982
  • Ixodes crenulatus Koch, 1844
  • Ixodes cuernavacensis Kohls et Clifford, 1966
  • Ixodes cumulatimpunctatus Schulze, 1943
  • Ixodes dampfi Cooley, 1943
  • Ixodes daveyi Nuttall, 1913
  • Ixodes dawesi Arthur, 1956
  • Ixodes dendrolagi Wilson, 1967
  • Ixodes dentatus Marx, 1899
  • Ixodes dicei Keirans et Ajohda, 2003
  • Ixodes diomedeae Arthur, 1958
  • Ixodes diversifossus Neumann, 1899
  • Ixodes djaronensis Neumann, 1907
  • Ixodes domerguei Uilenberg et Hoogstraal, 1965
  • Ixodes downsi Kohls, 1957
  • Ixodes drakensbergensis Clifford, Theiler et Baker, 1975
  • Ixodes eadsi Kohls et Clifford, 1964
  • Ixodes eastoni Keirans et Clifford, 1983
  • Ixodes eichhorni Nuttall, 1916
  • Ixodes eldaricus Dzhaparidze, 1950
  • Ixodes elongatus Bedford, 1929
  • Ixodes eudyptidis Maskell, 1885
  • Ixodes euplecti Arthur, 1958
  • Ixodes evansi Arthur, 1956
  • Ixodes fecialis Warburton et Nuttall, 1909
  • Ixodes festai Rondelli, 1926
  • Ixodes filippovae Cerný, 1961
  • Ixodes fossulatus Neumann, 1899
  • Ixodes frontalis Panzer, 1798
  • Ixodes fuscipes Koch, 1844
  • Ixodes fynbosensis Apanaskevich et al., 2011[7]
  • Ixodes galapagoensis Clifford et Hoogstraal, 1980
  • Ixodes ghilarovi Filippova et Panova, 1988
  • Ixodes gibbosus Nuttall, 1916
  • Ixodes granulatus Supino, 1897
  • Ixodes gregsoni Lindquist, Wu et Redner, 1999
  • Ixodes guatemalensis Kohls, 1956
  • Ixodes hearlei Gregson, 1941
  • Ixodes heinrichi Arthur, 1962
  • Ixodes hexagonus Leach, 1815 – kleszcz jeżowy
  • Ixodes himalayensis Dhanda et Kulkarni, 1969
  • Ixodes hirsti Hassall, 1931
  • Ixodes holocyclus Neumann, 1899
  • Ixodes hoogstraali Arthur, 1955
  • Ixodes howelli Cooley et Kohls, 1938
  • Ixodes hyatti Clifford, Hoogstraal et Kohls, 1971
  • Ixodes hydromyidis Swan, 1931
  • Ixodes jacksoni Hoogstraal, 1967
  • Ixodes jellisoni Cooley et Kohls, 1938
  • Ixodes jonesae Kohls, Sonenshine et Clifford, 1969
  • Ixodes kaiseri Arthur, 1957
  • Ixodes kaschmiricus Pomerantsev, 1948
  • Ixodes kazakstani Olenev et Sorokoumov, 1934
  • Ixodes kerguelenensis André et Colas-Belcour, 1942
  • Ixodes kingi Bishopp, 1911
  • Ixodes kohlsi Arthur, 1955
  • Ixodes kopsteini Oudemans, 1926
  • Ixodes kuntzi Hoogstraal et Kohls, 1965
  • Ixodes laguri Olenev, 1929
  • Ixodes lasallei Méndez Arocha et Ortiz, 1958
  • Ixodes latus Arthur, 1958
  • Ixodes laysanensis Wilson, 1964
  • Ixodes lemuris Arthur, 1958
  • Ixodes lewisi Arthur, 1965
  • Ixodes lividus Koch, 1844 – kleszcz jaskółczy
  • Ixodes longiscutatus Boero, 1944
  • Ixodes loricatus Neumann, 1899
  • Ixodes loveridgei Arthur, 1958
  • Ixodes luciae Sénevet, 1940
  • Ixodes lunatus Neumann, 1907
  • Ixodes luxuriosus Schulze, 1932
  • Ixodes macfarlanei Keirans, Clifford et Walker, 1982
  • Ixodes malayensis Kohls, 1962
  • Ixodes marmotae Cooley et Kohls, 1938
  • Ixodes marxi Banks, 1908
  • Ixodes maslovi Emelyanova et Kozlovskaya, 1967
  • Ixodes matopi Spickett, Keirans, Norval et Clifford, 1981
  • Ixodes mexicanus Cooley et Kohls, 1942
  • Ixodes minor Neumann, 1902
  • Ixodes minutae Arthur, 1959
  • Ixodes mitchelli Kohls, Clifford et Hoogstraal, 1970
  • Ixodes monospinosus Saito, 1968
  • Ixodes montoyanus Cooley, 1944
  • Ixodes moreli Arthur, 1957
  • Ixodes moscharius Teng, 1982
  • Ixodes moschiferi Nemenz, 1968
  • Ixodes muniensis Arthur et Burrow, 1957
  • Ixodes muris Bishopp et Smith, 1937
  • Ixodes murreleti Cooley et Kohls, 1945
  • Ixodes myospalacis Teng, 1986
  • Ixodes myotomys Clifford et Hoogstraal, 1970
  • Ixodes myrmecobii Roberts, 1962
  • Ixodes nairobiensis Nuttall, 1916
  • Ixodes nchisiensis Arthur, 1958
  • Ixodes nectomys Kohls, 1956
  • Ixodes neitzi Clifford, Walker et Keirans, 1977
  • Ixodes nesomys Uilenberg et Hoogstraal, 1969
  • Ixodes neuquenensis Ringuelet, 1947
  • Ixodes nicolasi Santos Dias, 1982
  • Ixodes nipponensis Kitaoka et Saito, 1967
  • Ixodes nitens Neumann, 1904
  • Ixodes nuttalli Lahille, 1913
  • Ixodes nuttallianus Schulze, 1930
  • Ixodes occultus Pomerantsev, 1946
  • Ixodes ochotonae Gregson, 1941
  • Ixodes okapiae Arthur, 1956
  • Ixodes oldi Nuttall, 1913
  • Ixodes ornithorhynchi Lucas, 1846
  • Ixodes ovatus Neumann, 1899
  • Ixodes pacificus Cooley et Kohls, 1943
  • Ixodes paranaensis Barros-Battesti, Arzua, Pichorim et Keirans, 2003
  • Ixodes pararicinus Keirans et Clifford, in Keirans, Clifford, Guglielmone et Mangold, 1985
  • Ixodes pavlovskyi Pomerantsev, 1946
  • Ixodes percavatus Neumann, 1906
  • Ixodes peromysci Augustson, 1940
  • Ixodes persulcatus Schulze, 1930
  • Ixodes petauristae Warburton, 1933
  • Ixodes philipi Keirans et Kohls, 1970
  • Ixodes pilosus Koch, 1844
  • Ixodes pomerantzi Kohls, 1956
  • Ixodes pomeranzevi Serdyukova, 1941
  • Ixodes priscicollaris Schulze, 1932
  • Ixodes procaviae Arthur et Burrow, 1957
  • Ixodes prokopjevi (Emelyanova, 1979)
  • Ixodes radfordi Kohls, 1948
  • Ixodes rageaui Arthur, 1958
  • Ixodes randrianasoloi Uilenberg et Hoogstraal, 1969
  • Ixodes rangtangensis Teng, 1973
  • Ixodes rasus Neumann, 1899
  • Ixodes redikorzevi Olenev, 1927
  • Ixodes rhabdomysae Arthur, 1959
  • Ixodes ricinus (Linnaeus, 1758) – kleszcz pospolity
  • Ixodes rothschildi Nuttall et Warburton, 1911
  • Ixodes rotundatus Arthur, 1958
  • Ixodes rubicundus Neumann, 1904
  • Ixodes rubidus Neumann, 1901
  • Ixodes rugicollis Schulze et Schlottke, 1930
  • Ixodes rugosus Bishopp, 1911
  • Ixodes sachalinensis Filippova, 1971
  • Ixodes scapularis (I. dammini) Say, 1821
  • Ixodes schillingsi Neumann, 1901
  • Ixodes schulzei Aragão et Fonseca, 1951
  • Ixodes sculptus Neumann, 1904
  • Ixodes semenovi Olenev, 1929
  • Ixodes serrafreirei Amorim, Gazeta, Bossi et Linhares, 2003
  • Ixodes shahi Clifford, Hoogstraal et Kohls, 1971
  • Ixodes siamensis Kitaoka et Suzuki, 1983
  • Ixodes sigelos Keirans, Clifford et Corwin, 1976
  • Ixodes signatus Birula, 1895
  • Ixodes simplex Neumann, 1906
  • Ixodes sinaloa Kohls et Clifford, 1966
  • Ixodes sinensis Teng, 1977
  • Ixodes soricis Gregson, 1942
  • Ixodes spinae Arthur, 1958
  • Ixodes spinicoxalis Neumann, 1899
  • Ixodes spinipalpis Hadwen et Nuttall, 1916
  • Ixodes steini Schulze, 1932
  • Ixodes stilesi Neumann, 1911
  • Ixodes stromi Filippova, 1957
  • Ixodes subterranus Filippova, 1961
  • Ixodes succineus Weidner, 1964
  • Ixodes taglei Kohls, 1969
  • Ixodes tamaulipas Kohls et Clifford, 1966
  • Ixodes tancitarius Cooley et Kohls, 1942
  • Ixodes tanuki Saito, 1964
  • Ixodes tapirus Kohls, 1956
  • Ixodes tasmani Neumann, 1899
  • Ixodes tecpanensis Kohls, 1956
  • Ixodes texanus Banks, 1909
  • Ixodes theilerae Arthur, 1953
  • Ixodes thomasae Arthur et Burrow, 1957
  • Ixodes tiptoni Kohls et Clifford, 1962
  • Ixodes tovari Cooley, 1945
  • Ixodes transvaalensis Clifford et Hoogstraal, 1966
  • Ixodes trianguliceps Birula, 1895 – kleszcz gryzoni
  • Ixodes trichosuri Roberts, 1960
  • Ixodes tropicalis Kohls, 1956
  • Ixodes turdus Nakatsuji, 1942
  • Ixodes ugandanus Neumann, 1906
  • Ixodes unicavatus Neumann, 1908
  • Ixodes uriae White, 1852
  • Ixodes vanidicus Schulze, 1943
  • Ixodes venezuelensis Kohls, 1953
  • Ixodes ventalloi Gil Collado, 1936
  • Ixodes vespertilionis Koch, 1844
  • Ixodes vestitus Neumann, 1908
  • Ixodes victoriensis Nuttall, 1916
  • Ixodes walkerae Clifford, Kohls et Hoogstraal, 1968
  • Ixodes werneri Kohls, 1950
  • Ixodes woodi Bishopp, 1911
  • Ixodes zaglossi Kohls, 1960
  • Ixodes zairensis Keirans, Clifford et Walker, 1982

Przypisy

  1. ↑ Ixodes, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ a b c d e f Ixodes. [w:] Bristol University tick ID [on-line]. University of Bristol. [dostęp 2016-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-25)].
  3. ↑ a b c d e Josef Nosek, Wolf Sixl. Central-European Ticks (Ixodoidea) – Key for determination. „Mitt. Abt. Zool. Landesmus. Joanneum”. 1 (2), s. 61—92, 1972. 
  4. ↑ a b Krzysztof Siuda: Kohorta: kleszcze – Ixodida. W: Zoologia: Stawonogi. T. 2, cz. 1. Szczękoczułkopodobne, skorupiaki. Czesław Błaszak (red. nauk.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 153-173. ISBN 978-83-01-16568-0.
  5. ↑ Alberto A. Guglielmone; Richard G. Robbing; Dmitry A. Apanaskevich; Trevor N. Petney; Agustín Estrada-Peña; Ivan G. Horak; Renfu Shao; Stephen C. Barker. The Argasidae, Ixodidae and Nuttalliellidae (Acari: Ixodida) of the world: a list of valid species names. „Zootaxa”. 2528, s. 1–28, 2010. 
  6. ↑ Sándor Hornok, Tamás Görföl, Péter Estók, Vuong Tan Tu, Jenő Kontschán. Description of a new tick species, Ixodes collaris n. sp. (Acari: Ixodidae), from bats (Chiroptera: Hipposideridae, Rhinolophidae) in Vietnam. „Parasites & Vectors”. 9 (332), 2016. DOI: 10.1186/s13071-016-1608-0. 
  7. ↑ D.A. Apanaskevich, I.G. Horak, C.A. Matthee, S. Matthee. A new species of Ixodes (Acari: Ixodidae) from South African mammals. „J Parasitol.”. 97, s. 389-398, 2011. 3. DOI: 10.1645/GE-2366.1..