Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Jan Baptysta Motty


Jan Baptysta Motty
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

1790
Paryż, Królestwo Francji

Data i miejsce śmierci

25 września 1856
Poznań, Królestwo Prus

Miejsce spoczynku

Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan

Zawód, zajęcie

przyrodnik, pedagog

Rodzice

Jean Motty, Anne Marie Bachmann

Małżeństwo

Apollonia Herwig

Dzieci

Marceli, Walentyna, Stanisław

Jan Baptysta Motty (fr. Jean-Baptiste Motty[1], ur. 1790 w Paryżu, zm. 25 września 1856 w Poznaniu) – francuski przyrodnik, pedagog, protoplasta zasłużonej rodziny wielkopolskiej.

Życiorys

Był synem Jeana, oficera kawalerii narodowej, i Anne-Marii Bachmann. Przyjechał do Polski w 1805 wraz z rodziną Mielżyńskich. W 1806 przeniósł się do Prus, a dokładniej do Miłosławiaiu, gdzie w latach 1806-1812 pracował jako guwerner synów Józefa Mielżyńskiego (m.in. Macieja). Jednocześnie metodą samokształcenia studiował dzieła przyrodników Karola Linneusza, Georges'a-Louisa Leclerca, hrabiego de Buffon, Antoine'a Laurenta de Jussieu i Stanisława Bonifacego Jundziłła. Od 1812 pracował – aż do przejścia na emeryturę w 1845 – w szkole departamentowej w Poznaniu, przekształconej później w Gimnazjum św. Marii Magdaleny. Był nauczycielem przyrody i języka francuskiego. Od 1848 prowadził prywatną szkołę dziewczęcą oraz pensjonat dla chłopców.

Zaangażował się w działalność edukacyjną w Prusach. Opracował i wydał kilka książek przyrodniczych – Wstęp do historii naturalnej (1823) i Muzeum historii naturalnej i cudów stworzenie (w 1830 ukazała się pierwsza część, wydaniu dalszych przeszkodził wybuch powstania listopadowego). Ponadto wydał Leitfaden der Botanik (1830, po zaprowadzeniu urzędowego języka niemieckiego w szkolnictwie), Precis de l'histoire de la litterature francaise (1825, podręcznik gimnazjalny literatury francuskiej), Książeczkę do nabożeństwa, na której modliła się S. Jadwiga (1823, tzw. Modlitewnik Nawojki).

Życie osobiste

W 1817 zawarł związek małżeński z Apollonią Herwig (zm. 1878). Z tego małżeństwa urodziło się troje dzieci: syn Marceli (1818-1898) był nauczycielem i działaczem społecznym, córka Walentyna (1823-1859) wyszła za mąż za Hipolita Cegielskiego. Młodszy syn Stanisław (1826-1900) także był znanym wielkopolskim działaczem społecznym i politycznym.

W kulturze

Jest jednym z bohaterów polskiego serialu historycznego Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy w reżyserii Jerzego Sztwiertni. Odtwórcą jego roli był Marek Bargiełowski.

Przypisy

  1. ↑ Jean-Baptiste Motty [online], www.myheritage.pl [dostęp 2026-11-03].

Bibliografia

  • Andrzej Dzięczkowski: Jan Baptysta Motty. W: Wielkopolski słownik biograficzny. Warszawa-Poznań: 1981. ISBN 83-01-02722-3.
  • Roman Nowaczyk: Motty Jan Baptysta. W: Roman Nowaczyk (red.): Wrzesiński słownik biograficzny. Wyd. II poprawione i rozszerzone. Września: Wydawnictwo Kropka Jolanta i Waldemar Śliwczyńscy, 2011, s. 184. ISBN 978-83-89494-40-5.
  • Andrzej Dzięczkowski: Jan Baptysta Motty. W: Słownik biologów polskich. Warszawa: 1987.