Kilobajt
Kilobajt (symbol: kB, od ang. kilobyte) – jednostka ilości danych, stosowana w informatyce do określania rozmiaru plików, ilości przechowywanych danych i pojemności pamięci komputerowej. Zgodnie z dziesiętnym znaczeniem przedrostka kilo, jeden kilobajt odpowiada 1000 bajtom. Historycznie nazwa ta była również stosowana do określania 1024 bajtów, dla których wprowadzono jednostkę kibibajt (KiB)[1][2].
Definicja i wartość
Przedrostek kilo (symbol k) oznacza mnożnik 10³, czyli 1000, zgodnie z zasadami stosowania przedrostków układu SI[3]. W konsekwencji kilobajt ma wartość:
Ponieważ jeden bajt odpowiada ośmiu bitom, jeden kilobajt jest równy 8000 bitom[4].
Kilobajt jest jednostką opartą na przedrostku dziesiętnym, jednak w informatyce przez długi czas stosowano również wielokrotności odpowiadające potęgom liczby 2. Doprowadziło to do powstania dwóch konwencji określania ilości danych[4].
Kilobajt a kibibajt
Kibibajt (symbol KiB) jest jednostką ilości danych odpowiadającą dokładnie 1024 bajtom. W odróżnieniu od kilobajta, kibibajt wykorzystuje przedrostek dwójkowy kibi, oznaczający mnożnik 2¹⁰[4].
Różnica między kilobajtem a kibibajtem wynosi 24 bajty, co stanowi 2,4% wartości kilobajta.
| Cecha | Kilobajt | Kibibajt |
|---|---|---|
| Symbol | kB | KiB |
| Przedrostek | kilo | kibi |
| Podstawa mnożnika | 10 | 2 |
| Mnożnik | 10³ | 2¹⁰ |
| Liczba bajtów | 1000 | 1024 |
| Liczba bitów | 8000 | 8192 |
Rozróżnienie to jest stosowane m.in. w dokumentacji technicznej IBM, gdzie jednostki dziesiętne i dwójkowe przedstawia się oddzielnie w celu ograniczenia niejednoznaczności[5].
Historyczna niejednoznaczność
W początkowym okresie rozwoju informatyki do określania pojemności pamięci komputerowej zaczęto wykorzystywać wielokrotności oparte na potęgach liczby 2. Wynikało to z dwójkowego sposobu reprezentowania danych i adresowania pamięci[6].
Liczba 1024, będąca dziesiątą potęgą liczby 2, jest zbliżona do 1000. Z tego powodu w informatyce zaczęto stosować przedrostek kilo również w odniesieniu do 1024 jednostek, mimo że jego wartość dziesiętna wynosi 1000[4].
W starszych publikacjach i dokumentacji komputerowej można zatem spotkać oznaczenie:
Taki zapis odpowiada historycznej konwencji informatycznej. Nie jest jednak jednoznacznym współczesnym oznaczeniem tej wielkości, ponieważ symbol KB występuje także w odniesieniu do 1000 bajtów[7].
Historyczne znaczenie nazwy kilobajt zostało utrwalone również w polskich słownikach. Wielki słownik języka polskiego PAN podaje w definicji wartość 1024 bajtów, jednocześnie zaznaczając istnienie dwóch metod ustalania liczby bajtów przypadających na kilobajt[2].
W materiałach edukacyjnych Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej rozróżnia się natomiast kilobajt równy 1000 bajtom oraz kibibajt równy 1024 bajtom, z dodatkowym objaśnieniem historycznego używania symbolu KB[1].
Standaryzacja przedrostków dwójkowych
W celu wyeliminowania niejednoznaczności Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC) w grudniu 1998 roku zatwierdziła nazwy i symbole przedrostków dwójkowych, przeznaczonych do oznaczania wielokrotności opartych na potęgach liczby 2. Zostały one wprowadzone do normy IEC 60027-2[4].
Dla mnożnika 2¹⁰ przyjęto przedrostek kibi (symbol Ki), pochodzący od angielskiego określenia kilobinary. Odpowiadającą mu jednostką ilości danych jest kibibajt (KiB)[4].
W późniejszym okresie zasady te zostały ujęte w normie IEC 80000-13 dotyczącej wielkości i jednostek stosowanych w informatyce i technologiach informacyjnych [8].
W lutym 2025 roku opublikowano drugie wydanie normy IEC 80000-13:2025 (Quantities and units – Part 13: Information science and technology), które zastąpiło wydanie z 2008 roku. Nowa edycja zawiera również dodatkowe przedrostki dwójkowe[9].
Przedrostki dwójkowe są również przedmiotem normy IEEE 1541-2021 (IEEE Standard for Prefixes for Binary Multiples), opublikowanej w 2022 roku. Norma określa nazwy i symbole przedrostków dla wielokrotności opartych na potęgach liczby 2[10].
Przedrostki dwójkowe nie należą do układu SI. Przedrostki SI, takie jak kilo, mega i giga, odnoszą się do potęg liczby 10, natomiast kibi, mebi i gibi do potęg liczby 2[3][4].
Symbole i zasady zapisu
W oznaczeniach jednostek ilości danych wielkość liter ma znaczenie:
- B – symbol bajta;
- b – symbol bitu;
- k – symbol przedrostka dziesiętnego kilo (10³);
- Ki – symbol przedrostka dwójkowego kibi (2¹⁰).
Poprawną postać symbolu kilobajta, kB, wskazywała również Rada Języka Polskiego w odpowiedzi z 2005 roku, powołując się na polskie słowniki ortograficzne[11].
W znormalizowanej terminologii technicznej jednostki te rozróżnia się następująco:
- 1 kB = 1000 B – kilobajt;
- 1 KiB = 1024 B – kibibajt;
- 1 kbit = 1000 bit – kilobit.
Symbol KB może być niejednoznaczny. Jego interpretacja zależy od przyjętej konwencji i dokumentacji danego systemu lub urządzenia. W tekstach wymagających precyzji stosuje się odpowiednio symbole kB i KiB[7].
Zastosowanie w informatyce
Kilobajtów używa się do opisywania rozmiaru plików, ilości danych oraz pojemności pamięci i nośników danych. Sposób przeliczania tych wielkości zależy jednak od stosowanego systemu oznaczeń[12].
Oprogramowanie komputerowe
W części oprogramowania rozmiary danych są przedstawiane z wykorzystaniem wielokrotności opartych na potęgach liczby 2. Inne programy stosują wielokrotności dziesiętne[13].
Przykładem rozróżnienia obu konwencji jest pakiet GNU Coreutils, którego dokumentacja definiuje kilobajt (kB) jako 1000 bajtów, a kibibajt (KiB) jako 1024 bajty. Niektóre tradycyjne oznaczenia jednostek używane w jego narzędziach nadal odnoszą się jednak do potęg liczby 2[7].
Dla danych o rozmiarze 2048 bajtów można zatem zapisać:
Oba zapisy opisują tę samą ilość danych, lecz wykorzystują różne jednostki.
Pojemność nośników danych
Producenci dysków twardych zazwyczaj podają pojemność urządzeń z wykorzystaniem przedrostków dziesiętnych. Przykładowo pojemność 1 GB oznacza 1 000 000 000 bajtów[14].
Niektóre programy i systemy operacyjne przeliczają pojemność za pomocą wielokrotności dwójkowych, nie zawsze stosując przy tym symbole KiB, MiB i GiB. Może to prowadzić do różnic między pojemnością deklarowaną przez producenta a wartością wyświetlaną przez system[15].
Przykładowo 1 000 000 000 bajtów odpowiada jednemu gigabajtowi (GB), ale około 0,931 gibibajta (GiB). Różnica wynika z zastosowania odmiennej podstawy przeliczania, a nie ze zmiany liczby bajtów[14].
Różnice pomiędzy pojemnością nominalną a dostępną ilością miejsca mogą również wynikać z formatowania nośnika i przestrzeni wykorzystywanej przez oprogramowanie systemowe[15].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b Słowniczek: Jednostki informacji. Zintegrowana Platforma Edukacyjna. [dostęp 2026-11-14]. (pol.).
- ↑ a b kilobajt. Wielki słownik języka polskiego PAN. [dostęp 2026-11-14]. (pol.).
- ↑ a b SI prefixes. Bureau International des Poids et Mesures. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Definitions of the SI units: The binary prefixes. National Institute of Standards and Technology. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ Units of measurement for storage data. IBM Documentation. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ Institute of Electrical and Electronics Engineers: Draft Standard for Prefixes for Binary Multiples. IEEE Standards Association, 2002-04-18. s. 2. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ a b c Block size. GNU Coreutils Manual. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ International Electrotechnical Commission: IEC 80000-13:2008 – Quantities and units – Part 13: Information science and technology. IEC, 2008-03-26. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ IEC 80000-13:2025 – Quantities and units – Part 13: Information science and technology. International Electrotechnical Commission, 2025-02-11. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ IEEE 1541-2021 – IEEE Standard for Prefixes for Binary Multiples. IEEE Standards Association, 2022-02-18. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ Skrót wyrazu „kilobajt”. Rada Języka Polskiego PAN, 2005. [dostęp 2026-11-14]. (pol.).
- ↑ National Institute of Standards and Technology: Definitions of the SI Units: The Binary Prefixes. NIST. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ National Institute of Standards and Technology: Definitions of the SI Units: The Binary Prefixes. NIST. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ a b Why does my hard drive report less capacity than indicated on the drive's label?. Seagate. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).
- ↑ a b How storage capacity is measured on Apple devices. Apple Support, 2025-02-26. [dostęp 2026-11-14]. (ang.).