Kseroform
|
| ||
| Ogólne informacje | ||
| Charakterystyka fizyczna | ||
| żółty, ciężki, bardzo miałki proszek o charakterystycznym zapachu lub bezwonny | ||
| Wzór Hilla |
C18H6BiBr9O3 | |
|---|---|---|
| Masa molowa |
1198,35 g/mol | |
| Identyfikacja | ||
| Numer CAS | ||
| PubChem | ||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | ||
Kseroform, 2,4,6-tribromofenolan bizmutu(III) – organiczny związek chemiczny, sól bizmutu i 2,4,6-tribromofenolu. Żółty, ciężki, bardzo miałki proszek o charakterystycznym zapachu lub bez zapachu. Wprowadzony do lecznictwa przez niemieckiego lekarza i higienistę Ferdynanda Hueppego w 1893 roku[3]. Jest nierozpuszczalny w wodzie oraz alkoholu etylowym. W Polsce wymagania jakościowe dla surowca farmaceutycznego na stan obecny (2026) określa Farmakopea Polska II (1937)[1.1]. Jest ujęty także w starszych wydaniach farmakopei innych krajów, m.in. niemieckiej DAB 6 (1926)[4], radzieckiej SP 10 (1968)[2]
Działanie i zastosowanie

Środek leczniczy o działaniu odkażającym, silnie (w porównaniu z dermatolem)[5] wysuszającym i ściągającym[6]. Stosowany miejscowo na sączące rany, świeże skaleczenia, drobne krwawienia, owrzodzenia i oparzenia oraz w hemoroidach. Wchodzi w skład rozmaitych leków recepturowych – przysypki, maści, pasty, mazidła, gazy (3–10%), czopki doodbytnicze (0,1–0,3 g), maści okulistyczne (1–3%)[7]. Może też być stosowany per se, w formie nieprzetworzonej[8][9]. Jest jednym z preparatów do leczenia nużenicy (demodekozy)[10].
Posiada podobne zastosowanie do dermatolu (z którym bywa mylony), jednak jest bardziej efektywny[6]. Jest składową leków galenowych, m.in. oficynalnego mazidła Wiśniewskiego oraz farmakopealnej maści kseroformowej[1.2]. W niektórych krajach dostępne są przemysłowo produkowane 3% opatrunki kseroformowe[11].
Ponadto dawniej był stosowany także wewnętrznie: w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, nieżytach przewodu pokarmowego z towarzyszącymi biegunkami. Zakres dawek jednorazowych (pro dosi) 0,5–1 g i dobowych (pro die) 1,5–3 g[8].
Przypisy
- ↑ Farmakopea Polska II, Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Wydziałów i Oddziałów Farmaceutycznych przy Uniwersytetach w Polsce, 1937, OCLC 11745433.
- ↑ a b c d Bismuth Tribromophenate / SP10 [PDF], Barcelona: OCB Pharmaceutical, [2020] [zarchiwizowane 2020-11-24] (ang.).
- ↑ Xeroform, [w:] Encyklopaedie der Therapie, Oscar Liebreich (red.), Martin Mendelsohn (red.), Arthur Würzburg (red.), t. 3, Berlin: Verlag von August Hirschwald, 1900, s. 940 (niem.).
- ↑ Deutsches Arzneibuch, wyd. 6, Berlin: R. von Decker, 1926, s. 110.
- ↑ Informator terapeutyczny, Departament Farmacji Ministerstwa Zdrowia, Centrala Farmaceutyczna „Cefarm” w Warszawie, 1959, s. 80, poz. 161, rubryka 3.
- ↑ a b Leksykon leków, Tadeusz Lesław Chruściel (red.), Kornel Gibiński (red.), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1991, s. 412, ISBN 83-200-1500-6.
- ↑ Wskazania, właściwości i dawkowanie kseroformu (Bismuthum tribromphenylicum), [w:] Vademecum Polfa, Stanisław Bober (red.), Jan Venulet (red.), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1962, s. 52.
- ↑ a b Poradnik Terapeutyczny, Piotr Kubikowski (red.), wyd. 3, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1975, s. 159.
- ↑ Preparaty bizmutu. Trójbromofenolan bizmutu [PDF], [w:] Henryk Różański, Środki antyseptyczne i odkażające stosowane w medycynie, s. 31 [dostęp 2025-12-16].
- ↑ Krzysztof Solarz, Nużeńce ludzkie. Pasożyty wewnętrzne skóry człowieka, „Biuletyn Polskiego Stowarzyszenia Pracowników Dezynfekcji, Dezynsekcji i Deratyzacji”, 4/2016 (87), s. 14–16 [zarchiwizowane 2024-08-08].
- ↑ Xeroform Occlusive Petrolatum Gauze Dressing [online], Medline (ang.).
Bibliografia
- Xeroform, [w:] Heilkunde Lexikon [online] [zarchiwizowane 2007-10-07] (niem.).
- Mały słownik chemiczny, Jerzy Chodkowski (red.), wyd. 5, Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1976.