Leon Kaczmarek
| Data i miejsce urodzenia |
12 marca 1911 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
26 października 1996 |
| profesor nauk humanistycznych | |
| Specjalność: toponimia i logopedia | |
| Alma Mater |
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu |
| Doktorat |
1952 |
| Profesura |
1966 |
| nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia |
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie |
| Odznaczenia | |
Leon Kaczmarek (ur. 12 marca 1911 w Wanne, zm. 26 października 1996[1] w Lublinie) – polski profesor[2], toponimista i logopeda, ojciec polskiej logopedii, współtwórca Polskiego Towarzystwa Logopedycznego[3][4].
Życiorys
Rodzina mieszkała w Wanne w Niemczech, ale po 1918 przeprowadziła się do Jarocina. W tym mieście ukończył gimnazjum (1931), a potem pojechał do Poznania, gdzie studiował na Uniwersytecie Poznańskim filologię polską pod kierunkiem m.in. profesorów Henryka Ułaszyna, Edwarda Klicha, Mikołaja Rudnickiego i Adama Tomaszewskiego. Do 1939 był asystentem na tej uczelni, a także pracował jako nauczyciel. W latach 1945–1946 był wicestarostą, a w latach 1946–1948 starostą jarocińskim. Podobną funkcję sprawował w Kole w latach 1948–1950. W 1950 powrócił do działalności naukowej na Uniwersytecie Poznańskim (był adiunktem w Katedrze Germanistyki, a potem kierownikiem Archiwum Fotograficznego). Doktoryzował się z językoznawstwa ogólnego i filologii germańskiej w 1952[3].
W 1954 przeprowadził się do Lublina i został kierownikiem Katedry Języka Polskiego na Uniwersytecie im. Marii Curie-Skłodowskiej. Od 1955 do 1959 był dziekanem Wydziału Humanistycznego, gdzie zorganizował Laboratorium Nauki Języka[3].
Od lat 60. XX wieku, a zwłaszcza od 1970, m.in. w związku z reorganizacjami nauki polskiej, zainteresował się logopedią, która stała się odtąd przewodnim motywem jego badań. Przez wiele lat pełnił funkcje konsultanta naukowego Instytutu Kształcenia Nauczycieli i Badań Oświatowych w Warszawie. Wykładał też na warszawskim Uniwersytecie. Od 1973 zasiadał w Radzie Naukowej Instytutu Filologii Polskiej UMCS, a od 1973 do 1975 instytutem tym kierował. Od 1960 do 1989 był redaktorem czasopisma naukowego Logopedia – Kultura Żywego Słowa. Do 1989 był prezesem Polskiego Towarzystwa Logopedycznego, które w 1963 współtworzył[3].
Wśród wypromowanych przez niego doktorów znalazł się Jerzy Bartmiński.
Dorobek
Opublikował około dwieście prac, w tym m.in.:
- Nazwy geograficzne powiatu jarocińskiego (1934, brązowy medal Uniwersytetu Poznańskiego),
- Kształtowanie się mowy dziecka (1953),
- Opieka nad wymową dziecka w Polsce (1960),
- Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych województwa lubelskiego (1961),
- Nazwy topograficzne Lubelszczyzny (1961),
- O przedmiocie i zadaniach logopedii (1962),
- Projekt pisowni fonetycznej specjalnej (1963),
- O przymiotnikach odmiejscowych na Lubelszczyźnie (1966),
- Jan Siestrzyński, syn ziemi zamojskiej, pionier fonetyki polskiej (1969),
- Mowa – jej kształtowanie, zaburzenia i korekcja (1969),
- Cybernetyczne podstawy kształtowania mowy u głuchych (1970),
- Cybernetyczne założenia kształtowania i rozwoju mowy (1970),
- Opieka szkoły nad dzieckiem z zaburzeniami mowy (1973),
- Korelacyjna klasyfikacja zaburzeń słownego i pisemnego porozumiewania się (1974, 1975),
- Program studiów logopedycznych (1975, 1981),
- Rewalidacja dzieci i młodzieży z zaburzeniami mowy (1977, 1980, 1988),
- Stan, rozwój i perspektywy logopedii w Polsce (1975, 1977),
- O polskiej logopedii (1982),
- Jan Baudouin de Courtenay – prekursor nowoczesnej logopedii (1983),
- O polskiej logopedii (1991),
- Model opieki logopedycznej w Polsce. Projekt (1991),
- Nasze dziecko uczy się mowy (1966, 1970, 1977, 1982, 1988)[3].
Członkostwo
Był członkiem m.in.: Polskiego Towarzystwa Logopedycznego, Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Zasiadał w komitetach redakcyjnych czasopism: „Glottodidactica”, „Lingua Posnaniensis”, „Zeitschrift fur Phonetik, „Sprachwissenschaft und Kommunikationsforschung”[3].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1984)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1971)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1958)
- Złoty Krzyż Zasługi (1946)
- Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)
- Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)[5]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1973)
- Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)
- Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”
- Złota Odznaka ZNP (1970)
- Odznaka „Przyjaciel Dziecka” (1973)
- Złota Odznaka „Zasłużony Działacz TPD” (1974)
- Złota Odznaka Honorowa Polskiego Związku Głuchych (1967)
- Odznaka „Za zasługi dla Lubelszczyzny” (1969)
- Medal „Za zasługi dla rozwoju Ziemi Jarocińskiej” (1985)[3]
Bibliografia
- Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 488.
Przypisy
- ↑ Anna Sołtys-Chmielowicz, Pożegnanie profesora Leona Kaczmarka (1911–1996), „Audiofonologia”, tom IX, 1996, s. 161–163.
- ↑ Account Suspended [online], logopedia.umcs.lublin.pl [dostęp 2024-04-24].
- ↑ a b c d e f g Elżbieta Maria Minczakiewicz, Leon Kaczmarek. 1911–1996, UMCS, Lublin.
- ↑ Polskie Towrazystwo Logopedyczne, Historia PTL
- ↑ Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 488.