Urodził się w Chicago[1], a dorastał w pobliskim Dolton[2]. W 1977 wstąpił do Zakonu Świętego Augustyna, a w 1982 przyjął święcenia kapłańskie. W 1987 uzyskał stopień doktora prawa kanonicznego (JCD) na Papieskim Uniwersytecie św. Tomasza z Akwinu w Rzymie[3].
Jego posługa obejmowała szeroką działalność misyjną w Peru w latach 80. i 90. XX wieku, gdzie pracował jako proboszcz, urzędnik diecezjalny i wykładowca seminarium[4]. Wybrany na generała zakonu augustianów, rezydował w Rzymie w latach 2001–2013. Następnie powrócił do Peru, gdzie w latach 2015–2023 sprawował funkcję biskupa Chiclayo. W 2023 papież Franciszek mianował go prefektem Dykasterii ds. Biskupów i wyniósł do godności kardynalskiej[5].
Jako purpurat kładł nacisk na synodalność i dialog misyjny, podejmując kwestie zmian klimatu oraz praw człowieka zgodnie z linią papieża Franciszka. Wybór kardynała Prevosta na konklawe w 2025 był dla obserwatorów zaskoczeniem[6][7][8][9]. Na cześć papieża Leona XIII, który rozwinął nowoczesną katolicką naukę społeczną w obliczu zgiełku drugiej rewolucji przemysłowej, kard. Prevost wybrał imię papieskie Leon XIV – zarówno by nawiązać do troski Leona XIII o robotników i sprawiedliwość, jak i w odpowiedzi na wyzwania nowej rewolucji przemysłowej oraz sztucznej inteligencji[10].
Jako papież konsekwentnie sprzeciwia się konfliktom zbrojnym i nacjonalizmowi, promując prawa migrantów i etyczne wykorzystanie technologii AI[11].
Życiorys
Młodość i edukacja
Dom rodzinny papieża Leona XIV w Dolton (Illinois), gdzie spędził dzieciństwo (2025)Robert Prevost (1977)
Robert Prevost urodził się 14 września 1955 w Chicago jako syn Louisa Mariusa Prevosta (1920–1997) i Mildred Prevost z domu Martinez (1912–1990)[12]. Robert był trzecim dzieckiem – jego dwaj starsi bracia to Louis Martin i John Joseph[13]. Ich ojciec był synem imigrantów z Europy. Dziadek papieża ze strony ojca, Salvatore Giovanni Riggitano, pochodził z Włoch i po emigracji do USA w 1905 r. zmienił nazwisko na John R. Prevost – przyjmując panieńskie nazwisko swojej teściowej, Francuzki Jeanne Eugénie Prévost (1864–1939)[14]. Rodzice Roberta Prevosta urodzili się w Chicago, obydwoje byli absolwentami katolickiego Uniwersytetu DePaul. Ojciec w czasie II wojny światowej służył w marynarce wojennej, pracował jako administrator okręgu szkolnego, matka pracowała jako bibliotekarka w szkole[15]. Dziadek ze strony matki urodził się w Santo Domingo w Dominikanie, a babka w Nowym Orleanie[16].
W latach 1985–1986 i 1988–1998 pracował w Peru. W 1985 został skierowany do pracy na misji Chulucanas, w regionie Piura, gdzie sprawował obowiązki wikariusza parafialnego katedry i kanclerza prałatury terytorialnej. W czasie drugiego pobytu w Peru trafił na misję Trujillo. Pełnił tu rolę dyrektora, odpowiedzialnego za wspólny program formacyjny dla kandydatów augustiańskich z wikariatów Chulucanas, Iquitos i Apurímac. W latach 1988–1992 sprawował urząd przeora tutejszego klasztoru św. Tomasza z Villanuevy[26]. W archidiecezji Trujillo był wikariuszem sądowym i profesorem prawa kanonicznego, patrystyki i teologii moralnej w Wyższym Seminarium Duchownym (Colegio Seminario San Carlos y San Marcelo). Przez cały czas sprawował opiekę duszpasterską nad wspólnotą Matki Bożej Matki Kościoła, przekształconą później w parafię św. Ryty z Cascii, a w latach 1992–1999 był administratorem parafii Matki Bożej z Monserrat[27][13].
W latach 2018–2023 bp Robert Prevost był drugim wiceprzewodniczącym Konferencji Episkopatu Peru[32][33][34]. Przewodniczył radzie prawnej KEP[35]. We wrześniu 2022 był z ramienia KEP współautorem listu otwartego przeciwko rządowemu projektowi ustanowienia narodowego dnia ofiar wymuszonego zaginięcia z okresu wojny domowej w Peru (1980–2000) w dniu wolnego od pracy święta patronki kraju św. Róży z Limy (30 sierpnia)[36][37]. W listopadzie 2022 uczestniczył w rozmowach KEP z prezydentem kraju Pedrem Castillem podczas kryzysu politycznego wywołanego trzecim impeachmentem Castilla(inne języki) ze strony zdominowanego przez fujimorystów Kongresu(inne języki)[38][39] (ostatecznie KEP pozytywnie przyjęła złożenie oskarżonego o próbę zamachu stanu(inne języki) prezydenta z urzędu przez Kongres 7 grudnia[40]). W lutym 2023 podczas krwawo tłumionych przez władze protestów przeciwko usunięciu Castilla wraz z kierownictwem KEP zaapelował w liście otwartym do Kongresu o zaprzestanie użycia przemocy, wysłuchanie żądań protestujących i przyśpieszenie wyborów[41].
Robert Prevost w dniu kreacji na kardynała (2023)Leon XIV w Loży Błogosławieństw Bazyliki św. Piotra w dniu wyboru (8 maja 2025)
W spekulacjach przed konklawe Prevost był uważany za czarnego konia w porównaniu z bardziej znanymi papabili[54][55], chociaż odnotowano, że był sojusznikiem papieża Franciszka i potencjalnym kandydatem kompromisowym[54][56].
Jego amerykańskie obywatelstwo było postrzegane jako potencjalna przeszkoda dla jego kandydatury, odzwierciedlając niepokój związany ze wzmocnieniem geopolitycznej potęgi Stanów Zjednoczonych[57][58], czego Prevost był w pełni świadomy, wyjaśniając przyjacielowi w wiadomości tekstowej: „Jestem Amerykaninem, nie mogę zostać wybrany”[59]. Zwolennicy twierdzili, że reprezentował on „godną środkową drogę”[60].
8 maja 2025 podczas drugiego dnia konklawe, zwołanego po śmierci papieża Franciszka, w czwartym głosowaniu został wybrany na biskupa Rzymu – 267. papieża. Tradycyjny biały dym, obwieszczający światu wybór nowej głowy Kościoła katolickiego, pojawił się o godz. 18:07 CEST[61].
Leon XIV miał na sobie tradycyjną papieską czerwoną stułę i mucet – szaty, z których używania zrezygnował papież Franciszek po swoim wyborze w 2013[63]. Jako papież został z urzędu prefektem Dykasterii ds. Ewangelizacji[64].
Jako pierwszy papież w historii przeczytał swoje przemówienie, zamiast wygłosić je spontanicznie[65][66][67]. Wygłosił je po włosku i hiszpańsku oraz udzielił błogosławieństwa Urbi et Orbi po łacinie[68]. W trakcie przemówienia określił siebie mianem „syna św. Augustyna”, podkreślając swoje przywiązanie do zakonu augustianów[69]. Część przemówienia, którą wygłosił w języku hiszpańskim była skierowana m.in. do mieszkańców diecezji Chiclayo, której był biskupem w latach 2015–2023[69].
Papież Leon XIV podczas audiencji dla mediów (12 maja 2025)
9 maja 2025 celebrował w Kaplicy Sykstyńskiej swoją pierwszą Mszę Świętą po wyborze na papieża[75]. W homilii zwrócił uwagę na coraz częstsze prześladowanie, pogardzanie i wyśmiewanie ludzi wierzących[75]. Wskazał ponadto, że nie tylko osoby niewierzące, ale także te ochrzczone, coraz częściej postrzegają Chrystusa nie jako Boga, lecz jako „superczłowieka lub charyzmatycznego lidera”[75]. Dodał, że „kiedy jego obecność stanie się uciążliwa dla wymagań uczciwości i moralności, które on stawia, ten świat nie zawaha się odrzucić go i wyeliminować”[75].
12 maja spotkał się na audiencji z przedstawicielami mediów. W trakcie swojego przemówienia wezwał do ostudzenia języka debaty publicznej, określając go mianem „wojny słów”[83]. Udzielił uczestnikom audiencji tradycyjnego błogosławieństwa pontyfikalnego w języku łacińskim[84]. Postąpił tak inaczej niż jego poprzednik – Franciszek nie wypowiedział takiego błogosławieństwa ze względu na to, że część dziennikarzy nie była wyznania katolickiego, czy też nie wierzyła w Boga w ogóle[85].
14 maja Leon XIV spotkał się na audiencji z przedstawicielami katolickich Kościołów wschodnich[86]. Zapowiedział katolikom wschodnim żyjącym w diasporze ochronę ich tradycji i tożsamości. Pochwalił poczucie misterium w liturgiach wschodniokatolickich, a także wschodnią duchowość – mistagogię, nieustanne wstawiennictwo, pokutę i post[86]. Złożył ponadto propozycję mediacji między stronami trwających konfliktów międzynarodowych[87] i odrzucił manicheistyczny podział ludzi na dobrych i złych, wysuwając na pierwszy plan fakt, że są istotami ludzkimi[86]. 16 maja spotkał się na audiencji z przedstawicielami korpusu dyplomatycznego, akredytowanymi przy Stolicy Apostolskiej, w trakcie której zaprosił dyplomatów do podjęcia wspólnych wysiłków na rzecz pokoju[88]. Wskazał, że filarami działań misyjnych i pracy dyplomacji Stolicy Apostolskiej są pokój, sprawiedliwość i prawda[89].
Papież Leon XIV pozdrawia tłum przed Mszą Św. inauguracyjną (18 maja 2025)Papież Leon XIV w czasie Mszy inauguracyjnej (18 maja 2025)
18 maja 2025 miała miejsce uroczysta liturgia rozpoczęcia pontyfikatu Leona XIV[90]. Uroczystość rozpoczęła się od wspólnej modlitwy papieża z patriarchami i arcybiskupami większymi kościołów wschodnich, która miała symbolizować jedność Kościoła Wschodu i Zachodu[91]. Następnie kard. Mario Zenari nałożył papieżowi paliusz, kard. Fridolin Ambongo odmówił modlitwę za nowego papieża, a kard. Luis Antonio Tagle nałożył mu Pierścień Rybaka[92]. Pod koniec uroczystości odmówił modlitwę Regina Caeli, ponownie nawiązując do trwających konfliktów zbrojnych[93]. W Mszy inaugurującej pontyfikat papieża Leona XIV uczestniczyło 200 tys. wiernych, w tym 156 delegacji oficjalnych, m.in.:
20 maja 2025, dwa dni po inauguracji swojej posługi Piotrowej, papież Leon XIV objął w posiadanie bazylikę Bazylikę św. Pawła za Murami, modląc się przy grobie Apostoła Narodów i wygłaszając homilię skoncentrowaną na „łasce powołania” i „posłuszeństwie wiary”[96]. 25 maja 2025, po przyjęciu po raz pierwszy od 1978 (od czasów inauguracji pontyfikatu Jana Pawła I)[97] hołdu od burmistrza Rzymu Roberto Gualtieriego u stóp schodów Campidoglio[98][99], udał się do Bazyliki św. Jana na Lateranie, aby objąć w posiadanie rzymską katedrę[100][101]; pod koniec celebracji eucharystycznej inauguracji papież dotarł do Bazyliki Santa Maria Maggiore, aby pomodlić się przed ikoną Salus Populi Romani i odwiedzić grób swojego poprzednika[102].
Postanowił wrócić do tradycji spędzania wakacji w papieskiej rezydencji w Castel Gandolfo, z którą zerwał jego poprzednik. Od 6 do 20 lipca oraz od 13 do 19 sierpnia 2025 spędził tam wakacje[103]. Wprowadził nowy zwyczaj w tej kwestii tzw. wtorków w Castel Gandolfo, udając się w poniedziałkowy wieczór do letniej rezydencji, spędzając cały wtorkowy dzień, po czym wracając wieczorem do Watykanu[104].
9 października 2025 roku opublikowano pierwszą adhortację apostolską Leona XIV zatytułowaną „Dilexi te” (Umiłowałem cię), podpisaną przez papieża 4 października. Dokument składa się ze 121 punktów, a prace nad nim rozpoczął jeszcze papież Franciszek. Tytuł nawiązuje do słów z Apokalipsy św. Jana. Głównym tematem adhortacji jest miłość Chrystusa do ubogich. Papież wezwał w niej Kościół do wsparcia osób marginalizowanych, w tym migrantów, chorych, ofiar przemocy oraz ludzi pozbawionych dostępu do edukacji, odwołując się do nauczania swoich poprzedników z ostatnich 150 lat.[105]
7 i 8 stycznia stycznia 2026 papież Leon XIV zwołał swój pierwszy nadzwyczajny konsystorz, poświęcony reformie Kurii Rzymskiej oraz pogłębieniu kolegialności w zarządzaniu Kościołem. Podczas dwudniowych obrad w Watykanie Ojciec Święty dyskutował z Kolegium Kardynalskim nad nowymi kierunkami synodalności i wyzwaniami współczesnej ewangelizacji[109][110][111]. Wydarzenie to, zakończone uroczystą Mszą Świętą w Bazylice św. Piotra, zapoczątkowało regularne konsultacje papieża z kardynałami[112].
27 kwietnia 2026 roku papież Leon XIV przyjął w Watykanie anglikańską arcybiskup CanterburySarah Mullally. Było to ich pierwsze oficjalne spotkanie i miało ono charakter historyczny, m.in. ze względu na fakt, że Mullally jest pierwszą kobietą pełniącą tę funkcję. Podczas wizyty obie strony podkreśliły znaczenie dialogu ekumenicznego oraz potrzebę współpracy między Kościołem katolickim a Wspólnotą Anglikańską. Papież i arcybiskup wspólnie się modlili, a także omówili kwestie różnic doktrynalnych (między innymi kwestię święceń kapłańskich kobiet) oraz możliwości dalszego zbliżenia między wyznaniami[113].
25 maja 2026 roku w Watykanie zaprezentowano pierwszą encyklikę papieża Leona XIV zatytułowaną Magnifica humanitas (Wspaniałe człowieczeństwo), podpisaną przez niego 15 maja. Dokument ten poświęcono w całości ochronie godności ludzkiej w obliczu rozwoju sztucznej inteligencji. Papież celowo nawiązał w nim do historycznej encykliki społecznej Rerum novarumLeona XIII, stawiając rewolucję cyfrową na równi z wyzwaniami epoki przemysłowej. W tekście wezwał do moralnej odpowiedzialności za rozwój technologii, zakazu używania AI w wyścigu zbrojeń oraz ograniczenia jej negatywnego wpływu na środowisko naturalne.[114]
Wybór imienia i program pontyfikatu
Kard. Prevost wybrał imię papieskie Leon na cześć nauk społecznych papieża Leona XIII
Imię tronowe Leona XIV zostało wybrane przez Roberta Francisa Prevosta na cześć papieża Leona XIII (1878–1903), autora encykliki Rerum novarum, która położyła fundamenty pod nowoczesną katolicką naukę społeczną[115][116]. Według rzecznika Stolicy Apostolskiej, Matteo Bruniego, wybór ten stanowi bezpośrednie nawiązanie do kwestii godności pracy i praw pracowniczych w dobie transformacji technologicznej, w tym rozwoju sztucznej inteligencji[117]. Leon XIV potwierdził tę motywację podczas przemówienia na Światowym Spotkaniu Ruchów Ludowych w październiku 2025[118].
Kardynał Fernando Chomalí wskazał, iż papież postrzega obecne zmiany kulturowe, związane z robotyką i sztuczną inteligencją, jako rodzaj „rewolucji kopernikańskiej”. W tym kontekście Leon XIV nawiązuje do dialogu ze światem współczesnym, który Leon XIII zainicjował w okresie rewolucji przemysłowej[119]. Sam pontyfik podkreślił, że dziedzictwo nauki społecznej Kościoła jest odpowiedzią na wyzwania dla godności ludzkiej stawiane przez kolejną rewolucję przemysłową[120][121][122].
W wystąpieniach publicznych Leon XIV podkreśla potrzebę roztropności i odpowiedzialności w korzystaniu z mediów cyfrowych. Przestrzega przed „podsycanie podziałów i kontrowersji”, które mogą godzić w jedność wspólnoty kościelnej[123]. Komentatorzy watykańscy, m.in. Christopher White z National Catholic Reporter, charakteryzują styl papieża jako wyważony, cechujący się ostrożnością oraz głębokim namysłem w formułowaniu wypowiedzi[124].
Ważnym elementem pontyfikatu Leona XIV jest dążenie do jedności chrześcijan. Już podczas inauguracji papież odwoływał się do idei „siostrzanych kościołów” i modlił się o pojednanie świata poprzez komunię chrześcijan[125][126][127]. W listopadzie 2025 odbył swoją pierwszą zagraniczną podróż apostolską do Turcji, gdzie wspólnie z przedstawicielami innych wyznań celebrował 1700. rocznicę Pierwszego Soboru Nicejskiego[128].
Papież opowiada się również za powszechnym uznaniem wolności religijnej, którą nazywa „kamieniem węgielnym każdego sprawiedliwego społeczeństwa”. W jego ujęciu prawo to nie jest jedynie przywilejem nadawanym przez rządy, lecz niezbędnym warunkiem autentycznego pojednania i ochrony wolności sumienia[129].
Od początku pontyfikatu Leon XIV powrócił do elementów tradycyjnego stroju chórowego, obejmującego czerwony mucet, krzyż pektoralny na złotym sznurze oraz papieską stułę. W oficjalnej tytulaturze przywrócił stosowanie akronimu „PP” (Pontifex Pontificum)[130].
W zakresie rezydencjalnym papież odstąpił od praktyki swojego poprzednika i w marcu 2026 oficjalnie zamieszkał w apartamentach papieskich na trzecim piętrze Pałacu Apostolskiego[131]. Powrócił także do zwyczaju letniego wypoczynku w Castel Gandolfo, wybierając na rezydencję Willę Barberini[132][133].
W sferze liturgicznej i ceremonialnej Leon XIV wprowadził szereg zmian przywracających dawne zwyczaje:
Asysta liturgiczna i Gwardia Szwajcarska: Leon XIV położył nacisk na uroczysty rynsztunek podczas ceremonii. 4 października 2025 roku osobiście wziął udział w zaprzysiężeniu rekrutów Gwardii Szwajcarskiej, przywracając rangę tej formacji jako bezpośredniej straży przybocznej papieża[134].
Boże Narodzenie: Przywrócił poranną Mszę w dzień Narodzenia Pańskiego, która nie była odprawiana od czasów pontyfikatu Jana Pawła II[135].
Droga Krzyżowa: 3 kwietnia 2026 w rzymskim Koloseum Leon XIV jako pierwszy papież od czasów Jana Pawła II osobiście niósł krzyż przez wszystkie 14 stacji[136].
Oprawa muzyczna i chorał: Papież położył nacisk na powrót do śpiewu gregoriańskiego. Przywrócił zwyczaj wykonywania antyfony Regina Coeli oraz Salve Regina wyłącznie w historycznych formach łacińskich podczas modlitwy południowej. Wprowadził również zasadę śpiewania modlitwy Pater Noster wyłącznie po łacinie podczas wszystkich celebracji w Bazylice św. Piotra[137].
Leon XIV i Margus Tsahknana na placu św. Piotra (25 marca 2025)Paliusze: Przywrócił tradycję osobistego nakładania paliuszy metropolitom podczas uroczystości śś. Piotra i Pawła[138][139].
Uroczystości na Placu św. Piotra: Papież promuje powrót do historycznej symboliki, m.in. używając krzyża pektoralnego z relikwiami św. Leona Wielkiego oraz tradycyjnych szat z własnym herbem[140][141].
Urbi et Orbi: Przywrócił tradycję wielojęzycznych pozdrowień podczas błogosławieństwa Urbi et Orbi (zarówno w Boże Narodzenie, jak i w Niedzielę Wielkanocną), składając życzenia m.in. w języku polskim[142][143].
Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa: Przywrócił w pierwszym roku pontyfikatu tradycjną procesję Bożego Ciała po Via Merulana[144], a ponadto jako pierwszy papież od czasów Jana Pawła II sam niósł monstrancję podczas całej procesji[145].
Wielki Post i Triduum Paschalne: Powrócił do wizyt duszpasterskich w rzymskich parafiach oraz sprawowania Mszy Wieczerzy Pańskiej w Bazylice św. Jana na Lateranie[146]. W 2026 podczas Wigilii Paschalnej została zastosowana pełna wersja liturgii słowa, zawierająca wszystkie 9 czytań[147].
Leon XIV w towarzystwie króla Hiszpanii Filipa VI oraz królowej Letycji w czasie podróży apostolskiej do Hiszpanii (6 czerwca 2026)
Jako biskup Chiclayo krytykował koncepcję gender i sprzeciwiał się wprowadzeniu nauczania w tym zakresie w Peru, stwierdzając, że „propagowanie ideologii gender jest mylące, ponieważ ma na celu tworzenie płci, które nie istnieją”[148]. Sprzeciwia się przyjmowaniu kobiet do stanu duchownego jako diakonów[149].
Jako przełożony generalny Zakonu św. Augustyna w 2012 dystansował się wobec kultury popularnej z powodu promocji „przekonań i praktyk sprzecznych z Ewangelią”, a konkretnie „homoseksualnego stylu życia i alternatywnego modelu rodziny złożonej z dwóch partnerów tej samej płci i adoptowanych przez nich dzieci”[150].
W 2022 jako biskup Chiclayo w jednym z wywiadów potępił wojnę rosyjsko-ukraińską, którą uznał za „prawdziwą inwazję, o charakterze imperialnym, w której Rosja dąży do podboju terytorium w celu zdobycia władzy”[153].
Kiedy bp Robert Prevost został powołany w skład Dykasterii ds. Biskupów w 2019, jego bliskim współpracownikiem został arcybiskup ChicagoBlase Cupich[154][33][155][156]. Zdaniem abp. Cupicha Leon XIV ma zbliżoną wizję Kościoła do swego poprzednika i został wybrany, aby kontynuować jego reformy, zaczynając od finansów Kurii Rzymskiej[154].
Odznaczenia i wyróżnienia
Odznaczenia Stolicy Apostolskiej
Papież jest ex officio suwerenem zakonów podległych Stolicy Apostolskiej, z tego tytułu jest Wielkim Mistrzem następujących orderów:
Chirografo del Santo Padre Leone XIV d’istituzione dell’Apostolato del mare, quale organo di Coordinamento dell’Opera dell’Apostolato del mare ustanawiający nowy statut Apostolstwa Ludzi Morza[182]
13 listopada 2025
4
Chirografo del Santo Padre Leone XIV vinculum unitatis et caritatis sul coordinamento della raccolta fondi della Santa Sede dotyczący koordynacji zbiórek funduszy na potrzeby Stolicy Apostolskiej[183]
4 grudnia 2025
5
2026
Chirografo del Santo Padre Leone XIV circa la Giornata Mondiale dei Bambini[184]
12 lutego 2026
6
2026
Cbirografo del Santo Padre per l'Instituzion della Commisione di indirizzo e vigilanza sulla Fondazione "Casa Solliievo della Sofferenza - Opera di San Pio della Pietrelcina"[185]
27 maja 2026
7
2026
Chirografo per l'Instituzione della "Fratello Solle"[186]
1 czerwca 2026
8
2026
Chirografo del Sommo Ponteficie Leone XIV con il quale si approva di nuovo statuto dell'autoritá di Supervisione e Informazione Finanziara zatwierdzający nowy statut Komisji Nadzoru Finansowego i Informacji Finansowej[187]
↑Lettera Apostolica del Santo Padre Leone XIV sull’importanza dell’Archeologia in occasione del Centenario del Pontificio Istituto di Archeologia Cristiana, 2025.