Leszek Winder
| Data i miejsce urodzenia |
22 maja 1954 |
|---|---|
| Instrumenty | |
| Gatunki | |
| Zawód |
Gitarzysta, kompozytor, producent muzyczny |
| Aktywność |
od lat 70. XX wieku |
| Zespoły | |
| Krzak, Apogeum, Bezdomne Psy, Błędowski-Winder Band, Śląska Grupa Bluesowa, Czarny Pies, Kwartet Spontaniczny | |
| Strona internetowa | |
Leszek Winder (ur. 22 maja 1954 w Chorzowie) – polski gitarzysta, kompozytor i producent muzyczny, związany przede wszystkim z bluesem i blues-rockiem. Współtwórca zespołu Krzak, założyciel formacji Bezdomne Psy i Śląskiej Grupy Bluesowej. Współpracował z wieloma muzykami polskiej sceny rockowej i bluesowej, m.in. z Janem „Kyksem” Skrzekiem, Józefem Skrzekiem, Ryszardem Riedlem, Jerzym „Kawą” Kawalcem i Michałem Giercuszkiewiczem[1][2].
Kariera muzyczna
Apogeum
Jednym z pierwszych zespołów, w których występował Winder, było Apogeum. Grupę tworzyli Jan „Kyks” Skrzek, Jerzy „Kawa” Kawalec, Michał „Gier” Giercuszkiewicz i Leszek Winder. Muzycy spotkali się ponownie po latach w zespole Bezdomne Psy. Winder odnalazł archiwalne nagranie koncertowe Apogeum, które zostało wykorzystane jako materiał dodatkowy przy późniejszym wydaniu albumu Jana Skrzeka[2].
Krzak
W 1975 roku Winder związał się z zespołem Krzak, którego był współtwórcą i jednym z głównych kompozytorów. W latach 1975–1981 występował w grupie w składzie z Janem Błędowskim, Jerzym Kawalcem i Januszem Ziomberem. Po odejściu Błędowskiego stał się jednym z liderów zespołu. Krzak należał do ważnych przedstawicieli polskiego blues-rocka[3][1].
W okresie działalności z Winderem w składzie Krzak otrzymał dwie Złote Płyty: za album Blues Rock Band oraz minialbum Ściepka, zawierający utwór „Kawa Blues”. Album Blues Rock Band ukazał się pierwotnie w 1979 roku. Winder wspominał, że nakład tej płyty wyniósł około 135 tysięcy egzemplarzy[4][5].
Bezdomne Psy
W latach 80. Winder współtworzył zespół Bezdomne Psy, w którym występował m.in. z Michałem Giercuszkiewiczem i Jerzym Kawalcem. Formacja współpracowała z Janem „Kyksem” Skrzekiem. W 1989 roku ukazał się album Kyksówka blues, nagrany przez Skrzeka i muzyków Bezdomnych Psów. W kolejnych latach ukazał się także album Nowy Świat Blues[2].
Śląska Grupa Bluesowa
W 2003 roku Winder założył Śląską Grupę Bluesową, zespół nawiązujący do tradycji śląskiego bluesa. Współpracował w nim m.in. z Janem „Kyksem” Skrzekiem, Michałem Giercuszkiewiczem i Jerzym Kawalcem. Grupa nagrała m.in. albumy Pełnia słońca, Kolory bluesa i Tu i teraz[1].
Błędowski-Winder Band
W latach 2004–2006 Winder współtworzył z Janem Błędowskim zespół Błędowski-Winder Band. W jego składzie znaleźli się również Dariusz Ziółek i Arkadiusz Skolik. W 2004 roku ukazał się album 3 Numer, na którym Winder był jedynym gitarzystą. W plebiscycie „Gitary Top 2005” Winder zwyciężył w kategoriach gitarzysta rockowy i gitarzysta bluesowy, a album został uznany za najlepszą płytę gitarową w kategorii rockowej[6].
Czarny Pies
W 2014 roku Winder zainicjował autorski projekt muzyczny Czarny Pies. Formacja nie ma stałego składu – Winder zaprasza do współpracy instrumentalistów, z którymi realizuje koncerty i nagrania. Projekt nawiązuje do improwizowanego charakteru muzyki wykonywanej wcześniej przez Krzak i Bezdomne Psy[7].
Wśród muzyków współpracujących z zespołem byli m.in. Krzysztof Ścierański, Jerzy Piotrowski, Michał Kielak, Mirosław Rzepa i Jan Gałach. W 2016 roku ukazał się album Czarny Pies, w 2017 roku koncertowe wydawnictwo HRPP Live Session 30.05.2016, a w 2020 roku album Third Obsession[7][8].
Kwartet Spontaniczny
W sierpniu 2020 roku z inicjatywy Windera powstał Kwartet Spontaniczny. Zespół tworzą Leszek Winder, Apostolis Anthimos, Antoni Gralak i Krzysztof Ścierański. Wykonuje muzykę opartą na improwizacji, łączącą elementy jazzu i jazz-rocka[9].
Działalność organizatorska
W 1992 roku Winder przejął chorzowską Leśniczówkę, mieszczącą się w Parku Śląskim. Po remoncie obiekt stał się miejscem koncertów i spotkań muzyków, w tym regularnych jam sessions. Klub odegrał istotną rolę w działalności śląskiego środowiska bluesowego[1][10].
W 2002 roku powołał Śląskie Stowarzyszenie Artystów i Twórców SAT, którego działalność wiąże się z promocją muzyki i wspieraniem środowiska artystycznego regionu[10].
Był inicjatorem i organizatorem przedsięwzięć muzycznych, m.in. cyklu Super Session, Śląskiego Brzmienia i Festiwalu Gitary Elektrycznej. Angażował się także w organizację koncertów i wydarzeń bluesowych na Śląsku[2].
W 2018 roku ukazała się jego książka Śląski blues, poświęcona historii śląskiego środowiska muzycznego. W 2026 roku nakładem GAD Records opublikowano jej drugie, poszerzone i zaktualizowane wydanie[10].
Nagrody i wyróżnienia
- 1981 – dwie Złote Płyty dla zespołu Krzak: za album Blues Rock Band i minialbum Ściepka[5][4].
- 2005 – zwycięstwo w kategoriach gitarzysta rockowy i gitarzysta bluesowy w plebiscycie „Gitary Top 2005”; album 3 Numer Błędowski-Winder Band uzyskał pierwsze miejsce w kategorii rockowej płyty gitarowej[6].
- 2006 – pierwsze miejsce w kategorii gitara w plebiscycie „Blues Top 2005”[11].
- 2008 – uhonorowany tabliczką w Białostockiej Alei Bluesa[12].
- 2009 – odcisk dłoni w Alei Gwiazd Bluesa w Sławie[13].
- 2011 – Nagroda Prezydenta Miasta Chorzowa za osiągnięcia w dziedzinie kultury[11].
- 2012 – album zespołu Krzak 4 Basy otrzymał Fryderyka w kategorii Album Roku – Blues. Nagrodę przyznano zespołowi za album, nie Winderowi indywidualnie[14].
- 2014 – pierwsze miejsce w kategorii gitarzysta roku w plebiscycie „Blues Top 2013”[15].
- 2015 – Nagroda Prezydenta Miasta Katowice w dziedzinie kultury[16].
- 2026 – pierwsze miejsce w kategorii gitarzysta roku w plebiscycie „Blues Top 2025”[17].
- 2026 – gwiazda w katowickiej Alei Gwiazd Bluesa; odsłonięcie odbyło się 15 kwietnia[18].
Dyskografia
Poniższe zestawienie obejmuje albumy, nagrania zespołowe, gościnne i kompilacyjne z udziałem Leszka Windera. W przypadku części dawnych wydań katalogi fonograficzne podają rozbieżne daty publikacji[19][20].
Albumy solowe i autorskie
- 1985 – Blues Forever
- 2000 – Trzy Basy
- 2000 – Live in Leśniczówka
- 2000 – Śląski Blues
- 2015 – Leszek Winder 3B
- 2023 – Kwartet Spontaniczny
- 2025 – Kwartet Spontaniczny 2
Krzak
- 1979 – Muzyka Młodej Generacji (kaseta; nagrania zespołów Krzak, Kombi i Exodus)
- 1979 – Przewrotna Samba / Dla Fredka (singel)
- 1980 – Funky 608 D / Kołysanka dla Maciusia (singel)
- 1980 – Czakuś (singel)
- 1981 – Ściepka (EP)
- 1979 – Blues Rock Band
- 1982 – Paczka
- 1983 – Krzak’i
- 1987 – Ostatni koncert
- 1992 – No 5 Live
- 2000 – Blues Rock Band Live
- 2002 – Live in Waltrop (nagranie koncertowe z 2001 roku)
- 2006 – Radio Concert
- 2006 – Pamięci Skiby. Jarocin 1983
- 2007 – Live 1980–2007 (DVD)
- 2008 – Extrim
- 2008 – Extrim de luxe
- 2011 – 4 Basy (CD; wydanie winylowe ukazało się w 2018 roku)
- 2012 – 11.11.11 (DVD)
- 2013 – Experience
- 2025 – Krzak Blues Rock Band +
- 2026 – Pomarańczowy Kartofel
Bezdomne Psy
- 1988 – Bezdomne Psy
- 2006 – Bezdomne Psy + bonusy (wznowienie)
- 2006 – Leszek Winder – Bezdomne Psy
Błędowski-Winder Band
- 2004 – 3 Numer
Śląska Grupa Bluesowa
- 2005 – Bo takie są dziewczyny (Jan „Kyks” Skrzek i Śląska Grupa Bluesowa)
- 2009 – Pełnia słońca
- 2013 – Blues Night (DVD)
- 2014 – Kolory bluesa
- 2022 – Tu i teraz (CD i LP)
- 2026 – Live
Czarny Pies
- 2016 – Czarny Pies
- 2017 – HRPP Live Session 30.05.2016
- 2020 – Third Obsession (LP; wydanie CD ukazało się w 2021 roku)
Nagrania gościnne i współpraca z innymi wykonawcami
- 1985 – Dżem, Cegła
- 1989 – Józef Skrzek, Leszek Winder, Michał Giercuszkiewicz i Ryszard Riedel, Live
- 1989 – Jan „Kyks” Skrzek i Bezdomne Psy, Kyksówka blues
- 1992 – Jan „Kyks” Skrzek i Bezdomne Psy, Nowy Świat Blues
- 1997 – Jan „Kyks” Skrzek, Modlitwa bluesmana w pociągu
- 2003 – All Stars Band, Dla Kawy
- 2004 – Rita, Pieśń na cztery gitary
- 2007 – Józef Skrzek, Serce górala i Groń
- 2007 – Józef Skrzek, Viator
- 2010 – Józef Skrzek, Live
- 2012 – Elżbieta Mielczarek, ElaEla
- 2012 – Ergo, Odgłosy
- 2015 – Cree, Heartbreaker
- 2015 – Legendy Polskiej Gitary
- 2015 – B.B. King Tribute – W hołdzie Królowi Bluesa
- 2015 – Jan „Kyks” Skrzek In Memoriam
- 2020 – Michał „Gier” Giercuszkiewicz, Wolność
- 2021 – Michał Kielak, Unique
- 2021 – Michał „Gier” Giercuszkiewicz, Bieszczady
- 2024 – Michał Kielak, Keys In My Pocket
Kompilacje i albumy zbiorowe
- 1987 – Music from Poland Midem ’87
- 1999 – Rysiek
- 2008 – Kawa Blues
- 2008 – Antologia Polskiego Bluesa
- 2009 – Antologia Polskiego Bluesa 2
- 2010 – Blues Made in Poland
- 2010 – Polskie Dzieci Kwiaty – Odlot
- 2011 – Antologia Polskiego Bluesa 3
- 2012 – The Best Blues… Ever!
- 2013 – Tribute to Skiba
Przypisy
- ↑ a b c d Leszek Winder. Szlak Śląskiego Bluesa. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ a b c d Michał Kass: Leszek Winder – wywiad. Rock Area, 29 listopada 2024. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Krzak. Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ a b Leszek Winder. TopGuitar. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ a b Bluesonalia 2026 w Koninie. Ania Rusowicz, Krzak i międzynarodowe gwiazdy na jednej scenie. LM.pl. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ a b Gitary Top 2005. Onet, 12 lipca 2005. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ a b Leszek Winder (Czarny Pies). Magazyn Gitarzysta, 22 sierpnia 2017. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Czarny Pies – Third Obsession. JazzPRESS, 24 maja 2021. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Leszek Winder – Kwartet Spontaniczny. Magazyn Gitarzysta. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ a b c Piotr Majewski: Leszek Winder. 70. urodziny. ZAiKS, 11 czerwca 2024. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ a b Bies Czad Blues 2013 – Śląska Grupa Bluesowa. Bies Czad Blues. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Nowe tabliczki w Alei Bluesa. Urząd Miejski w Białymstoku. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Las, Woda & Blues – Aleja Gwiazd Bluesa. Wratislavia. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Fryderyk 2012 – laureaci [online], Związek Producentów Audio-Video [dostęp 2026-11-03] (pol.).
- ↑ Bluesonline – wyniki plebiscytu Blues Top 2013. Bluesonline.pl. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Nagrody Prezydenta Miasta w dziedzinie kultury [online], Urząd Miasta Katowice, „Nasze Katowice”, październik 2015 [dostęp 2026-11-03] (pol.).
- ↑ Ogłoszenie laureatów „Blues Top 2025”. COMTV, 27 stycznia 2026. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Leszek Winder ma swoją gwiazdę w Alei Gwiazd Bluesa w Katowicach. wKatowicach.eu, 15 kwietnia 2026. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Leszek Winder – dyskografia. MusicBase. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
- ↑ Krzak – dyskografia. Winyle Online. [dostęp 3 listopada 2026]. (pol.).
Bibliografia
- Leszek Winder, Śląski blues, Śląskie Stowarzyszenie Artystów i Twórców, 2018, ISBN 978-83-937340-2-3.
- Leszek Winder, Śląski blues, wydanie drugie, poszerzone, GAD Records, 2026, ISBN 978-83-61637-31-8.