Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Liam Neeson


Liam Neeson
Ilustracja
Liam Neeson (2012)
Imię i nazwisko

William John Neeson

Data i miejsce urodzenia

7 czerwca 1952
Ballymena

Zawód

aktor

Współmałżonek

Natasha Richardson
(1994–2009; jej śmierć)

Lata aktywności

od 1976

Odznaczenia
Oficer Orderu Imperium Brytyjskiego od 1936 (cywilny)

William John Neeson OBE (ur. 7 czerwca 1952 w Ballymenie) – północnoirlandzki aktor filmowy i teatralny[1], nominowany do Oscara za główną rolę w filmie Lista Schindlera (1993)[2].

Życiorys

Wczesne lata

Urodził się w Ballymena, w hrabstwie Antrim, w Irlandii Północnej, w rodzinie rzymskokatolickiej jako trzecie z czwórki dzieci Katherine „Kitty” Neeson (z domu Brown), kucharki i Bernarda „Barneya” Neesona, dozorcy w szkole podstawowej Ballymena Boys All Saints Primary School[3][4]. Wychowywał się z trzema siostrami: Elizabeth, Bernadette i Rosaleen. W wieku dziewięciu lat rozpoczął lekcje boksu w All Saints Youth Club, a później był amatorskim mistrzem boksu w Ulsterze[5].

Mając 11 lat po raz pierwszy wystąpił na scenie po tym, jak jego nauczyciel angielskiego zaproponował mu główną rolę w szkolnym przedstawieniu[6]. Na jego zainteresowanie aktorstwem wpłynął również Ian Paisley[7]. W 1971 rozpoczął studia na wydziale fizyki i informatyki w Queen’s University Belfast w Irlandii, przed wyjazdem do pracy w St. James’s Gate Brewery[8]. Na uczelni odkrył talent do gry w piłkę nożną i został zauważony przez irlandzkiego menadżera Seána Thomasa z Bohemian F.C. W Dublinie rozegrał jeden mecz przeciwko Shamrock Rovers F.C., ale nie zaproponowano mu kontraktu[9].

Po opuszczeniu uniwersytetu, powrócił do Ballymena, gdzie pracował dorywczo jako operator wózka widłowego w Guinness i kierowca ciężarówki. Uczęszczał również przez dwa lata do kolegium nauczycielskiego w Newcastle upon Tyne w Anglii, przed ponownym powrotem do rodzinnego miasta. Ukończył Gaiety School of Drama w Dublinie.

Kariera

W 1976 dołączył do zespołu artystycznego The Lyric Players’ Theatre w Belfaście, gdzie występował przez dwa lata. W 1977 pierwsze doświadczenia filmowe, grając Jezusa Chrystusa i ewangelistę w filmie religijnym Wędrówka pielgrzyma (Pilgrim’s Progress). W 1978 przeniósł się do Dublina, gdy zaproponowano mu udział w sztuce Mówię ja, mówi on (Says I, Says He, 1977) Rona Hutchinsona o konflikcie w Irlandii Północnej. Po występie w kilku innych produkcjach, dołączył do Abbey Theatre.

W 1980 reżyser John Boorman zaangażował go do roli Lenniego Smalla w spektaklu Myszy i ludzie Johna Steinbecka, a następnie powierzył mu rolę sir Gawaina w filmie Excalibur (1981) u boku Nigela Terry’ego, Helen Mirren i Nicholasa Claya. Potem przeniósł się do Londynu, gdzie kontynuował pracę na scenie. Pojawiał się też na ekranie jako Kegan, „człowiek z gór” w filmie fantasy Petera Yatesa Krull (1983) z Kenem Marshallem, Churchill w dramacie historycznym Rogera Donaldsona Bunt na Bounty (The Bounty, 1984) u boku Mela Gibsona i Anthony’ego Hopkinsa, Fielding w dramacie wojennym Rolanda Joffé’a Misja (The Mission, 1986)[10] z Robertem De Niro i Jeremym Ironsem oraz gościnnie jako Sean Carroon w trzecim sezonie serialu NBC Policjanci z Miami (Miami Vice, 1986).

Następnie przeniósł się do Hollywood. Uznanie krytyków przyniosła mu rola oskarżonego o morderstwo sekretarki prokuratora generalnego – bezdomnego włóczęgi i weterana z Wietnamu w filmie Petera Yatesa Podejrzany (Suspect, 1987)][11] z Cher i Dennisem Quaidem. W thrillerze Buddy’ego Van Horna Pula śmierci (The Dead Pool, 1988) u boku Clinta Eastwooda wystąpił w roli Petera Swana, reżysera filmowego horroru. Tytułowa rola Peytona Westlake’a/człowieka ciemności w filmie sensacyjno-kryminalnym Sama Raimi Człowiek ciemności (Darkman, 1990) zdobyła nominację do nagrody Saturna. Za kreację Oskara Schindlera w biograficznym dramacie wojennym Stevena Spielberga Lista Schindlera (Schindler's List, 1993) otrzymał nagrodę krytyków filmowych w Chicago oraz został nominowany do Oscara, Złotego Globu i BAFTA. Jako Michael Collins (irlandzki przywódca) w biograficznym dramacie wojennym Michaela Apteda Michael Collins (1996) zdobył nagrodę Evening Standard British Film Awards i nominację do Złotego Globu.

Za postać Qui-Gona Jinna w filmie sci-fi George’a Lucasa Gwiezdne wojny: część I – Mroczne widmo (Star Wars Episode I: The Phantom Menace, 1999) był nominowany do nagrody Saturna i MTV Movie Award. Jako Alfred Kinsey w biograficznym dramacie Billa Condona Kinsey (2004) został uhonorowany nagrodą Irish Film & Television Academy i krytyków w Los Angeles i był nominowany do Złotego Globu. Z kolei jako Henri Ducard/Ra’s al Ghul w filmie Christophera Nolana Batman: Początek (Batman Begins, 2005) otrzymał nominację do nagrody Saturna i MTV Movie Award.

W 1999 królowa Elżbieta II nadała mu Order Imperium Brytyjskiego w randze Oficera[12].

W 2007 podpisał umowę z Bethesda Softworks. Podkładał głos Jamesa – ojca głównego bohatera w grze Fallout 3, będącej kontynuacją znanej serii Fallout[13].

Życie prywatne

W różnych wypowiedziach dla mediów wielokrotnie podkreślał, że jest dumny z tego, że pochodzi z Irlandii Północnej. W 2014 roku wystąpił w kampanii reklamowej Rady Turystycznej Irlandii Północnej (Northern Ireland Tourist Board, NITB), promującej ten kraj jako cel turystyczny[14].

W latach 80. XX wieku był związany z Helen Mirren. W 1993 podczas prób nad broadwayowską sztuką Eugene’a O’Neilla Anna Christie poznał aktorkę Natashę Richardson[15], córkę aktorki Vanessy Redgrave i reżysera/scenarzysty Tony’ego Richardsona, którą poślubił 3 lipca 1994[16]. Zagrali razem także w dramacie psychologicznym Michaela Apteda Nell (1994). Wychowywali dwóch synów: Micheála Richarda Antonio (ur. 22 czerwca 1995) i Daniela Jacka (ur. 27 sierpnia 1996). 18 marca 2009 w Kanadzie Natasha Richardson zmarła w wyniku wypadku – krwotoku w mózgu, spowodowanego upadkiem na stoku narciarskim[17][18].

Filmografia

  • 1978: Wędrówka pielgrzyma jako Ewangelista i Jezus Chrystus
  • 1979: Christiana jako Greatheart
  • 1981: Excalibur jako Gawain
  • 1982: Merlin and the sword (Arthur the King) jako Grak
  • 1983: Krull (Krull) jako Kegan, „człowiek z gór”
  • 1983: Kariera Emmy Harte (A Woman of Substance) jako Blackie O’Neill
  • 1984: Bunt na Bounty (The Bounty) jako Churchill
  • 1984: Wyspa Ellis (Ellis Island) jako Kevin Murray
  • 1985: Niewinny (The Innocent) jako John Carns
  • 1985: Król Artur (Arthur the King) jako Grak
  • 1986: Misja (The Mission) jako Fielding
  • 1986: Duet for One jako Totter
  • 1986: Lamb jako Brother Sebastian
  • 1986: Spadkobiercy Emmy Harte / Zachować marzenia (Hold the Dream) jako Blackie O’Neill
  • 1986: Jeśli nadejdzie jutro (If tomorrow comes) jako Insp. André Trignant
  • 1987: Słodka jak ty (Sweet as You Are) jako Martin Perry
  • 1987: Nakaz milczenia (Sworn to Silence) jako Vincent Cauley
  • 1987: Podejrzany (Suspect) jako John Anderson
  • 1987: Modlitwa za umierających (A Prayer for the Dying) jako Docherty
  • 1988: Dobra matka (The Good Mother) jako Leo Cutter
  • 1988: Pula śmierci (The Dead Pool) jako Peter Swan
  • 1988: Zjawy (High Spirits) jako Martin Brogan
  • 1988: Satysfakcja (Satisfaction) jako Martin Falcon
  • 1989: Prawo krwi (Next of Kin) jako Briar
  • 1990: Wielki człowiek (The Big Man) jako Danny Scoular
  • 1990: Człowiek ciemności (Darkman) jako Peyton Westlake/Darkman
  • 1991: Podejrzenie (Under Suspicion) jako Tony Aaron
  • 1992: Cudotwórca (Leap of Faith) jako Will
  • 1992: Mężowie i żony (Husbands and Wives) jako Michael
  • 1992: Rewolver (Revolver) jako mężczyzna
  • 1992: Światło w mroku (Shining Through) jako Franz-Otto Dietrich
  • 1993: Ethan Frome jako Ethan Frome
  • 1993: Lista Schindlera (Schindler's List) jako Oskar Schindler
  • 1993: Rubin z Kairu (Ruby Cairo) jako Fergus Lamb
  • 1994: Nell jako Jerome Lovell
  • 1995: Rob Roy jako Robert Roy MacGregor
  • 1996: Lumiere i spółka (Lumière et compagnie)
  • 1996: Wczoraj i dziś (Before and After) jako Ben Ryan
  • 1996: Michael Collins jako Michael Collins (irlandzki przywódca)
  • 1998: Nędznicy (Les Misérables) jako Jean Valjean
  • 1999: Nawiedzony (The Haunting) jako dr David Marrow
  • 1999: Gwiezdne wojny: część I – Mroczne widmo (Star Wars – Episode 1: The Phantom Menace) jako Qui-Gon Jinn
  • 2000: Charlie Cykor (Gun Shy) jako Charlie
  • 2000: The Man Who Came to Dinner jako Gospodarz
  • 2002: Gangi Nowego Jorku (Gangs of New York) jako ksiądz Vallon
  • 2002: K-19 (K-19: The Widowmaker) jako kapitan Polenin
  • 2003: To właśnie miłość (Love Actually) jako Daniel
  • 2004: Kinsey jako Alfred Kinsey
  • 2005: Opowieści z Narnii: Lew, czarownica i stara szafa jako Aslan (głos)
  • 2005: Batman: Początek (Batman Begins) jako Henri Ducard/Ra’s al Ghul
  • 2005: Królestwo niebieskie (Kingdom of Heaven) jako Godfrey z Ibelinu
  • 2005: Śniadanie na Plutonie (Breakfast on Pluto) jako ojciec Bernard
  • 2006: The White Rose
  • 2006: Krew za krew jako pułkownik Carver
  • 2008: Uprowadzona jako Bryan Mills
  • 2008: Opowieści z Narnii: Książę Kaspian jako Aslan (głos)
  • 2008: The Other Man jako Peter
  • 2009: Pięć minut nieba (Five Minutes of Heaven) jako Alistair Little
  • 2009: Chloe jako David
  • 2009: After.Life jako Eliot Deacon
  • 2010: Starcie tytanów jako Zeus
  • 2010: Drużyna A jako John „Hannibal” Smith
  • 2010: Dla niej wszystko (The Last Three Days) jako Damon Pennington
  • 2011: Tożsamość jako doktor Martin Harris
  • 2011: Gwiezdne wojny: Wojny klonów, serial animowany Qui-Gon Jinn (głos)
  • 2012: Przetrwanie (The Grey) jako Ottway
  • 2012: Battleship: Bitwa o Ziemię jako admirał Shane
  • 2012: Gniew tytanów (Wrath of The Titans) jako Zeus
  • 2012: Mroczny Rycerz powstaje (The Dark Knight Rises) jako Ra’s al Ghul
  • 2012: Uprowadzona 2 (Taken 2) jako Bryan Mills
  • 2013: Legenda telewizji 2: Kontynucja (Anchorman 2: The Legend Continues) przedstawiciel History Channel
  • 2013: Third Person jako Michael
  • 2014: Milion sposobów, jak zginąć na Zachodzie (A Million Ways to Die in the West) jako Clinch
  • 2014: Krocząc wśród cieni (A Walk Among the Tombstones) jako Matt Scudder
  • 2014: Non-Stop jako Bill Marks
  • 2015: Uprowadzona 3 (Taken 3) jako Bryan Mills
  • 2015: Nocny pościg (Run All Night) jako Jimmy Conlon
  • 2016: Milczenie (Silence) jako ojciec Cristóvão Ferreira
  • 2016: Operacja Chromit – Bitwa o Inczon jako Douglas MacArthur
  • 2017: Tajne źródło (Mark Felt: The Man Who Brought Down the White House) jako Mark Felt
  • 2018: Pasażer jako Michael MacCauley
  • 2018: Ballada o Busterze Scruggsie jako Impresario (segment Meal Ticket)
  • 2018: Wdowy jako Harry Rawlings
  • 2019: Przykładny obywatel (Cold Pursuit) jako Nels Coxman
  • 2019: Men in Black: International jako High T
  • 2019: Ordinary Love jako Tom
  • 2019: Gwiezdne wojny: Skywalker. Odrodzenie jako Qui-Gon Jinn (głos)
  • 2020: Made in Italy jako Robert
  • 2020: Uczciwy złodziej (Honest Thief) jako Tom Dolan
  • 2021: Strzelec wyborowy jako Jim Hanson
  • 2022: Obi-Wan Kenobi jako Qui-Gon Jinn[19]
  • 2022: Bez pamięci (Memory) jako Alex Lewis
  • 2022: Demaskator (Blacklight) jako Travis Block
  • 2022: Detektyw Marlowe (Marlowe) jako Philip Marlowe
  • 2023: Ultimatum (Retribution) jako Matt Turner
  • 2023: Kraj świętych i grzeszników (In the Land of Saints and Sinners) jako Finbar Murphy
  • 2023: Dziki kot (Wildcat) jako ksiądz
  • 2024: Rozgrzeszenie (Absolution) jako bandyta
  • 2025: Naga broń (The Naked Gun) jako Frank Drebin jr.
  • 2025: Lodowy szlak: Zemsta (Ice Road: Vengeance) jako Mike McCann
  • 2026: Skażenie (Cold Storage) jako Robert Quinn

Przypisy

  1. ↑ Liam Neeson, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2016-11-01] (ang.).
  2. ↑ The 66th Academy Awards. Oscars.org. [dostęp 2018-06-12]. (ang.).
  3. ↑ Bio, Fact. FrostSnow. [dostęp 2016-11-01]. (ang.).
  4. ↑ Victoria O’Hara: Liam Neeson's home town united in sadness. BelfastTelegraph.co.uk. [dostęp 2016-11-01]. (ang.).
  5. ↑ Star who shone in the boxing ring. BBC News. [dostęp 2016-11-01]. (ang.).
  6. ↑ Frankel, Martha (grudzień 1990), Man' of the Year, American Film
  7. ↑ Neeson Reveals Paisley Influence. BBC News. [dostęp 2016-11-01]. (ang.).
  8. ↑ Liam Neeson graduates 40 years on. BBC News. [dostęp 2016-11-01]. (ang.).
  9. ↑ Trevor Keane, Gaffers: 50 years of Irish football managers, Cork: Mercier Press, 2010, ISBN 978-1-85635-666-4, OCLC 793849205.
  10. ↑ Emily Sheridan, Liam Neeson looks happy and healthy again after regaining the weight he lost for new film role, „Daily Mail”, 11 stycznia 2016 [dostęp 2016-11-01] (ang.).
  11. ↑ Liam Neeson. Rotten Tomatoes. [dostęp 2026-07-06]. (ang.).
  12. ↑ The London Gazette; Nr 55710; str. 15. thegazette.co.uk, 30 grudnia 1999. [dostęp 2025-07-30]. (ang.).
  13. ↑ Liam Neeson – Fallout 3. Gra.pl. [dostęp 2026-02-26].
  14. ↑ Liam Neeson promotes Northern Ireland tourism. [w:] N.Ireland [on-line]. bbc.com, 2014-03-10. [dostęp 2022-06-14]. (ang.).
  15. ↑ Patrick Hugueni, Magical marriage takes a tragic turn, „New York Daily News”, 17 marca 2009 [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  16. ↑ Liam Neeson Biography (1952-). Film Reference. [dostęp 2026-07-06]. (ang.).
  17. ↑ Maggie Coughlan, Liam Neeson Speaks Out on Natasha Richardson's Death, 5 Years Later, „People” [dostęp 2016-11-01] (ang.).
  18. ↑ Liam Neeson's son Micheál 'hit rock bottom' after mum Natasha Richardson, „Daily Mail” [dostęp 2016-11-01] (ang.).
  19. ↑ Obi-Wan Kenobi Finale Features Some Major Star Wars Character Cameos [online] (ang.).

Bibliografia

  • Portret na życzenie: Liam Neeson. „Film”. nr 27 (2242/XLVII), s. 30, 5 lipca 1992. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Spielberg wybrał Liama Neesona. „Film”. nr 6 (2273/XLVIII), s. 4, 14 lutego 1993. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.