Louis Agassiz
| Data i miejsce urodzenia |
28 maja 1807 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
14 grudnia 1873 |
| profesor | |
| Specjalność: zoologia, paleontologia, geologia, glacjologia | |
| Uczelnia |
Uniwersytet w Neuchâtel, Uniwersytet Harvarda |
| Odznaczenia | |
| Nagrody | |
Jean Louis Rodolphe Agassiz (ur. 28 maja 1807 w Môtier, Szwajcaria, zm. 14 grudnia 1873 w Cambridge, Massachusetts, Stany Zjednoczone) – szwajcarsko-amerykański naukowiec: zoolog, paleontolog, geolog i glacjolog. Laureat Medalu Copleya oraz Pour le Mérite za Naukę i Sztukę[1].
Kariera naukowa
Od 1832 r. profesor uniwersytetu w Neuchâtel w Szwajcarii[2], od 1846 Uniwersytetu Harvarda w Cambridge. Założyciel Muzeum Zoologii Porównawczej w Cambridge. Przeciwnik darwinizmu[2][3]. Przyczynił się do rozwoju systematyki kopalnych mięczaków i ryb. Uważał, że gatunki nie ulegały przekształceniu, ale były niszczone w kolejnych katastrofach. Jako pierwszy rozpowszechnił hipotezę stworzoną przez Jensa Esmarka o istnieniu wielkiego zlodowacenia w czwartorzędzie. Był rasistą; uważał, że poszczególne rasy ludzkie wywodzą się od różnych przodków (poligenizm), przy czym tylko biała pochodzi od Adama[3]. W latach 1865 i 1871 odbył ekspedycje naukowe do Ameryki Południowej[2].
Życiorys

Urodził się jako Jean Louis Rodolphe Agassiz w miejscowości Môtier we francuskojęzycznym kantonie Neuchâtel, jako syn Rodolphe Agassiza, pastora protestanckiego i Rose Mayor. Edukację rozpoczął w szkołach elementarnych w Biel i Lozannie. Louis wcześnie odrzucił presję rodziny, aby zostać biznesmenem i planował poświęcić się profesjonalnemu badaniu przyrody. Następnie studiował medycynę na uniwersytetach w Zurychu, Heidelbergu i Monachium. Przepowiedział, że w wieku 21 lat stanie się pierwszym przyrodnikiem swoich czasów, dobrym obywatelem i dobrym synem… Czuję w sobie siłę całego pokolenia do pracy w tym celu[4]. W 1829 r. otrzymał tytuł doktora filozofii uniwersytetu w Erlangen, w 1830 r. doktora medycyny na uniwersytecie w Monachium. Od 1846 r. przebywał w USA, gdzie wyjechał dzięki jednorazowemu stypendium króla pruskiego; został obywatelem amerykańskim oraz profesorem zoologii i geologii na Uniwersytecie Harvarda w Cambridge[2].
Dwukrotnie żonaty: z Cécile Braun (1832–1848, od 1845 r. w separacji) i Elizabeth Cabot Cary (od 1850 r.). Pierwszy związek przyniósł mu dwie córki i syna[2].
Na jego cześć nazwano plejstoceńskie Jezioro Agassiz.
W XIX wieku wykłady Agassiza Plan stworzenia. Odczyty o podstawach przyrodzonych powinowactwa ze zwierzętami na język polski przetłumaczył Karol Jurkiewicz, a wydał je Maurycy Orgelbrand w Warszawie w 1876 roku[5].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Jean Louis Rodolphe Agassiz na liście odznaczonych
- ↑ a b c d e Andrzej Kajetan Wróblewski. Przyrodnik przez przypadek. „Wiedza i Życie”. 2020 (4), s. 71. Prószyński Media. ISSN 0137-8929.
- ↑ a b Siddhartha Mukherjee: Gen. Ukryta historia. Wołowiec: Czarne, 2017, s. 365. ISBN 978-83-8049-493-0.
- ↑ Edward Lurie, Agassiz, Louis (1807-1873), zoologist and geologist, American National Biography Online, Oxford University Press, luty 2000, DOI: 10.1093/anb/9780198606697.article.1300016 [dostęp 2022-02-21].
- ↑ Cyfrową wersję pierwszego wydania udostępnia serwis Polona.pl