Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Macropygia


Macropygia
Swainson, 1837[1]
Ilustracja
Kasztanówka rdzawa (M. emiliana)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

gołębiowe

Rodzina

gołębiowate

Podrodzina

gołębie

Plemię

Columbini

Rodzaj

Macropygia

Typ nomenklatoryczny

Columba phasianella[a] Temminck, 1824 (= Macropygia tenuirostris Bonaparte, 1854)

Synonimy
Gatunki

18 gatunków – zobacz opis w tekście

Macropygia – rodzaj ptaków z podrodziny gołębi (Columbinae) w obrębie rodziny gołębiowatych (Columbidae).

Rozmieszczenie geogrficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji i Australazji[8].

Morfologia

Długość ciała 27–45 cm; masa ciała 66–285 g[9].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1837 roku angielski zoolog William Swainson w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej O historii naturalnej i klasyfikacji ptaków[1]. Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie)[10] kasztanówka filipińska (M. tenuirostris).

Etymologia

  • Macropygia: gr. μακρος makros ‘głęboki’; -πυγιος -pugios ‘-zady’, od πυγη pugē ‘zad’[11].
  • Coccyzura (Coccyxura): gr. κοκκυξ kokkux, κοκκυγος kokkugos ‘kukułka’; ουρα oura ‘ogon’[12]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Columba tusalia[f] Blyth, 1843.
  • Tusalia: epitet gatunkowy Columba tusalia Blyth, 1843; nep. nazwa Tusal dla kasztanówki prążkowanej[13]. Gatunek typowy: Columba tusalia Blyth, 1843[f].
  • Turacoena (Turacaena): rodzaj Turacus Cuvier, 1800 (turak); gr. οινας oinas, οιναδος oinados ‘gołąb’[14]. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie)[15]: Columba manadensis Quoy & Gaimard, 1830.
  • Haploenas: gr. ἁπλοος haploos ‘zwykły, prosty’; οινας oinas, οιναδος oinados ‘gołąb’[16].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[17]:

  • Macropygia manadensis (Quoy & Gaimard, 1830) – kukułówka białolica
  • Macropygia sulaensis (H.O. Forbes & Robinson, 1900) – kukułówka mała
  • Macropygia modesta (Temminck, 1835) – kukułówka czarna
  • Macropygia unchall (Wagler, 1827) – kasztanówka prążkowana
  • Macropygia rufipennis Blyth, 1846 – kasztanówka rudogłowa
  • Macropygia modiglianii Salvadori, 1887 – kasztanówka samotna
  • Macropygia cinnamomea Salvadori, 1892 – kasztanówka cynamonowa
  • Macropygia emiliana Bonaparte, 1854 – kasztanówka rdzawa
  • Macropygia tenuirostris Bonaparte, 1854 – kasztanówka filipińska
  • Macropygia macassariensis Wallace, 1865 – kasztanówka falista
  • Macropygia magna Wallace, 1864 – kasztanówka wielka
  • Macropygia timorlaoensis A.B. Meyer, 1884 – kasztanówka tanimbarska
  • Macropygia doreya Bonaparte, 1854 – kasztanówka łuskowana
  • Macropygia amboinensis (Linnaeus, 1766) – kasztanówka cienkodzioba
  • Macropygia phasianella (Temminck, 1821) – kasztanówka bażancia
  • Macropygia ruficeps (Temminck, 1835) – kasztanówka mała
  • Macropygia nigrirostris Salvadori, 1876 – kasztanówka czarnodzioba
  • Macropygia mackinlayi E.P. Ramsay, 1878 – kasztanówka zmienna

Uwagi

  1. ↑ nie Columba phasianella Temminck 1821.
  2. ↑ Alternatywna nazwa dla Coccyzura Hodgson, 1843.
  3. ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Coccyzura Hodgson, 1843.
  4. ↑ Wariant pisowni Turacoena Bonaparte, 1854.
  5. ↑ Nowa nazwa dla Turacoena Bonaparte, 1854 ze względu na puryzm[6].
  6. ↑ a b Podgatunek M. unchall.

Przypisy

  1. ↑ a b W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 348. (ang.).
  2. ↑ a b B.H. Hodgson. Generic or subgeneric term Coccyzurus, remarking further on its Cuculine appearance. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 12 (2), s. 237, 1843. (ang.). 
  3. ↑ B.H. Hodgson: Catalogue of Nipalese Birds, collected between 1824 and 1844. W: J.E. Gray: The zoological miscellany: to be continued occasionally. London: Published by Treuttel, Wurtz and Co., G.B. Sowerby, W. Wood, 1844, s. 85. (ang.).
  4. ↑ Ch.-L. Bonaparte. Coup d’œil sur les Pigeons (troisième partie). „Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l’Académie des Sciences”. 39, s. 1112, 1854. (fr.). 
  5. ↑ A.R. Wallace: The Malay Archipelago: the land of the orang-utan, and the bird of paradise. A narrative of travel, with studies of man and nature. Now York: Harper & Brothers, 1869, s. 281. (ang.).
  6. ↑ A.P. Peterson: Richmond Index images -- Genus group names. Zoonomen: Zoological Nomenclature Resource. [dostęp 2019-09-05]. (ang.).
  7. ↑ F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1882–1890, s. 278. (niem.).
  8. ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.2) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-10-19] (ang.).
  9. ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Pigeons and Doves (Columbidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, Macropygia; Turacoena, DOI: 10.2173/bow.columb2.01 [dostęp 2026-10-19] (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  10. ↑ T. Salvadori: Ornitologia della Papuasia e delle Molucche. Cz. 3. Torino: G.B. Paravia, 1882, s. 132. (wł.).
  11. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Macropygia [dostęp 2022-01-02].
  12. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Coccyzura [dostęp 2022-01-02].
  13. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Tusalia [dostęp 2022-01-02].
  14. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Turacoena [dostęp 2018-09-23].
  15. ↑ G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 150. (ang.).
  16. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Haploenas [dostęp 2018-09-23].
  17. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1819 – gołębie (wersja: 2026-10-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-19].

Bibliografia

  • The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).