Mezalians
Mezalians (fr. mésalliance) – małżeństwo z osobą niższego stanu, np. szlachcica z chłopką. Było uważane za małżeństwo nierówne, nieodpowiednie i niestosowne. Dzisiaj pojęcie bywa używane w odniesieniu do związku osób różniących się pochodzeniem, a potocznie także statusem majątkowym czy wykształceniem.
Motyw mezaliansu występuje w utworach literackich, np.: Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej, Trędowata Heleny Mniszkówny, Skąpiec Moliera, Duma i uprzedzenie Jane Austen, Wesele Stanisława Wyspiańskiego, Lalka Bolesława Prusa oraz w produkcjach filmowych, m.in.: w serialach Daleko od szosy, Zniewolona i filmach Uprowadzenie Agaty, Wichrowe Wzgórza.
Przykłady
- Kunegunda Halicka i Zawisza - Kunegunda była wdową po królu Czech Przemyśle Ottokarze II i regentką w imieniu małoletniego Wacława II; najprawdopodobniej w 1285 wzięła ślub z Zawiszą, który był rycerzem zaangażowanym w działania przeciwko jej zmarłemu mężowi,
- Jakobina Luksemburska i Ryszard Woodville - Jakobina była członkinią dynastii Luksemburgów, wdową po bracie króla Anglii Henryka V Janie i daleką krewną cesarza Zygmunta; Ryszard był giermkiem jej zmarłego męża; ich ślub zawarty w 1436 wywołał skandal[1]. Ich córka Elżbieta Woodville została żoną króla Anglii Edwarda IV, co również postrzegano jako mezalians,
- Katarzyna Walezjuszka i Owen Tudor - Katarzyna była królewną francuską i matką króla Anglii Henryka VI; Owen był giermkiem[2]; ich wnuk Henryk VII został królem Anglii,
- Catherine Woodville i Henry Stafford, książę Buckingham - Catherine była siostrą królowej Elżbiety Woodville, jednak z uwagi na niskie pochodzenie jej ojca, Ryszarda Woodville’a oraz świeży awans całej rodziny Woodville’ów małżeństwo, które zostało zawarte w 1466, wywołało kontrowersje[3]. Sam Henry Stafford wielokrotnie określał ten związek jako mezalians[3],
- Maria Boleyn i William Stafford - Maria była siostrą królowej Anny; w 1534 wzięła drugi ślub, bez zgody swojej rodziny, z Williamem Staffordem będącym w królewskiej służbie wojskowej. W efekcie tego związku Maria została pozbawiona przez ojca części dochodów a także wygnano ją z dworu królewskiego,
- Zygmunt August i Barbara Radziwiłłówna - owdowiały król Polski w 1547 potajemnie poślubił Barbarę, przedstawicielkę rodu magnackiego. Barbara została koronowana pół roku przed swoją śmiercią,
- Frances Brandon i Adrian Stokes - Frances była siostrzenicą króla Anglii Henryka VIII i matką królowej Jane Grey; po egzekucji córki i męża w 1554 poślubiła swego koniuszego Adriana Stokesa[4],
- Piotr Wielki i Katarzyna I - Katarzyna, która najprawdopodobniej pochodziła z rodziny chłopskiej lub była córką zubożałego szlachcica, została żoną cara w 1712; w 1725, po śmierci męża, została samodzielną cesarzową Rosji.
Przypisy
- ↑ Philippa Gregory, David Baldwin, Michael Jones, Kobiety wojny Dwu Róż: księżna, królowa i królowa matka, 2011, s. 65-66, ISBN 978-83-245-8088-0.
- ↑ https://www.tudorsociety.com/catherine-of-valois-1401-1437
- ↑ a b S. Gristwood, Kobiety wojny dwóch róż, s. 111, ISBN 978-83-67276-02-3.
- ↑ The Real Adrian Stokes – Susan Higginbotham [online], 28 listopada 2011 [dostęp 2026-09-26] (ang.).