Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Michael De Santa


Grand Theft Auto V
Producent

Rockstar North[a]

Wydawca

Rockstar Games

Seria gier

Grand Theft Auto

Scenarzysta

Dan Houser[2]

Kompozytor

Tangerine Dream, Woody Jackson(inne języki), The Alchemist, Oh No(inne języki)[3]

Silnik

RAGE[4]

Data wydania

PS3, Xbox 360:
Am.Płn.: 17 września 2013[5]
PS4, Xbox One:
Am.Płn.: 18 listopada 2014[6]
Windows:
Am.Płn.: 14 kwietnia 2015[7]
PS5, Xbox Series X/S:
Am.Płn.: 15 marca 2022[8]

Gatunek

przygodowa gra akcji

Tryby gry

jednoosobowy, wieloosobowy

Platforma

PlayStation 3, Xbox 360, PlayStation 4, Xbox One, Microsoft Windows, PlayStation 5, Xbox Series X/S

Poprzednia gra w serii

Grand Theft Auto: Chinatown Wars (2009)

Następna gra w serii

Grand Theft Auto Online (2013)

Strona internetowa

Grand Theft Auto V (GTA V) – komputerowa przygodowa gra akcji z 2013 roku, stworzona przez Rockstar North i wydana przez Rockstar Games. Jest siódmą główną częścią serii Grand Theft Auto, następującą po wydanej w 2008 roku grze Grand Theft Auto IV, a łącznie piętnastą. Akcja toczy się w fikcyjnym stanie San Andreas, wzorowanym na Południowej Kalifornii(inne języki). Fabuła w trybie dla jednego gracza opowiada o trzech protagonistach – emerytowanym rabusiu banków Michaelu De Santa (Ned Luke), członku ulicznego gangu Franklinie Clintonie (Shawn Fonteno) oraz handlarzu narkotykami i bronią Trevorze Philipsie (Steven Ogg) – i o ich próbach przeprowadzania skoków pod presją skorumpowanej agencji rządowej i wpływowych przestępców. Gracze swobodnie eksplorują otwarty świat, na który składają się tereny wiejskie San Andreas oraz fikcyjne miasto Los Santos, wzorowane na Los Angeles.

Po świecie gry porusza się pieszo lub pojazdami, w widoku z trzeciej albo pierwszej osoby. W trybie dla jednego gracza gracze kierują protagonistami i przełączają się między nimi, zarówno w trakcie misji, jak i poza nimi. Fabuła koncentruje się wokół sekwencji skoków, a wiele misji polega na strzelaniu i prowadzeniu pojazdów. System poszukiwania (ang. wanted) określa, jak agresywnie reagują organy ścigania na graczy popełniających przestępstwa. W trybie wieloosobowym online, Grand Theft Auto Online, do 30 graczy bierze udział w różnorodnych trybach kooperacyjnych i rywalizacyjnych.

Prace nad grą, rozdzielone między wiele studiów Rockstar na całym świecie, rozpoczęły się mniej więcej w czasie premiery gry Grand Theft Auto IV. Twórcy czerpali inspirację z wielu wcześniejszych projektów (takich jak Red Dead Redemption i Max Payne 3) i oparli grę na trzech głównych bohaterach, aby wprowadzić innowacje w podstawowej strukturze poprzednich części. Znaczną część prac stanowiło stworzenie otwartego świata, a kilku członków zespołu prowadziło badania terenowe w Kalifornii, rejestrując materiał dla zespołu projektowego. Ścieżka dźwiękowa zawiera oryginalną muzykę, którą skomponował zespół producentów współpracujących przez kilka lat. Grand Theft Auto V ukazała się we wrześniu 2013 roku na konsole PlayStation 3 i Xbox 360, w listopadzie 2014 roku na PlayStation 4 i Xbox One, w kwietniu 2015 roku na komputery z systemem Windows, a w marcu 2022 roku na PlayStation 5 i Xbox Series X/S.

Gra, intensywnie promowana i powszechnie wyczekiwana, pobiła branżowe rekordy sprzedaży i stała się najszybciej sprzedającym się produktem rozrywkowym w historii: w pierwszym dniu zarobiła 800 mln dolarów, a w ciągu pierwszych trzech dni 1 mld dolarów. Zdobyła uznanie krytyków, którzy chwalili projekt z wieloma protagonistami, otwarty świat, oprawę i rozgrywkę. Przedstawienie w grze przemocy i kobiet wywołało jednak kontrowersje. Kilka publikacji poświęconych grom(inne języki) przyznało jej na koniec roku wyróżnienia, w tym tytuły Gry Roku. Z perspektywy czasu uważa się ją za jeden z najważniejszych tytułów siódmej i ósmej generacji konsol oraz za jedną z najlepszych gier w historii. Jest drugą najlepiej sprzedającą się grą komputerową w historii – dostarczono niemal 235 mln egzemplarzy – i jednym z najbardziej dochodowych produktów rozrywkowych w dziejach, z przychodami na świecie przekraczającymi 10 mld dolarów. Jej następca, Grand Theft Auto VI, ma zostać wydany w listopadzie 2026 roku.

Rozgrywka

Grand Theft Auto V to przygodowa gra akcji[9], w której gracze widzą świat z perspektywy trzeciej osoby[10] lub pierwszej osoby[11][b]. Aby posuwać fabułę do przodu, gracze wykonują misje, czyli scenariusze z określonymi celami[12]. Poza misjami mogą swobodnie eksplorować otwarty świat. Świat gry, na który składają się otwarte tereny wiejskie San Andreas z fikcyjnym hrabstwem Blaine oraz miastem Los Santos, ma znacznie większą powierzchnię niż w poprzednich częściach serii[13][14][c]. Można go w pełni zwiedzać bez ograniczeń, choć postępy w fabule odblokowują dodatkową zawartość rozgrywki[16].

Do walki z przeciwnikami gracze używają ataków wręcz, broni palnej i materiałów wybuchowych[d], a po świecie mogą poruszać się, biegając, skacząc, pływając lub korzystając z pojazdów[e]. Ze względu na rozmiar mapy w grze pojawiły się typy pojazdów nieobecne w poprzedniczce, Grand Theft Auto IV, na przykład samoloty[13][14]. W walce można korzystać z automatycznego celowania i systemu osłon[18]. Gdy gracz odniesie obrażenia, jego pasek zdrowia stopniowo regeneruje się do połowy[f]. Gdy zdrowie się wyczerpie, gracze odradzają się w szpitalach[17.2]. Jeśli gracze popełnią przestępstwa, mogą zareagować organy ścigania[19]. Gwiazdki wyświetlane na wskaźniku poszukiwania w interfejsie HUD pokazują aktualny poziom poszukiwania (na przykład przy maksymalnych pięciu gwiazdkach policyjne helikoptery i oddziały SWAT otaczają graczy, by ich zabić)[20][g]. Funkcjonariusze będą szukać graczy, którzy opuszczą obszar poszukiwań. Gdy gracze przez pewien czas pozostają poza zasięgiem wzroku funkcjonariuszy, pokazywanym na minimapie, wskaźnik przechodzi w tryb wygaszania i w końcu spada[21][h].

W trybie dla jednego gracza gracze kierują trzema postaciami: Michaelem De Santą, Trevorem Philipsem i Franklinem Clintonem – przestępcami, których losy splatają się w trakcie wykonywania misji. Niektóre misje wykonuje się tylko jedną postacią, a w innych występują dwie lub wszystkie trzy[17.5]. Poza misjami gracze mogą dowolnie przełączać się między postaciami za pomocą koła wyboru w interfejsie HUD, choć w pewnych momentach fabuły ta możliwość jest ograniczona[22]. Podczas misji postacie mogą przełączać się automatycznie, aby wykonać określone zadania. Awatar postaci na kole miga na czerwono, gdy postać jest w niebezpieczeństwie i potrzebuje pomocy, a na biało, gdy ma przewagę strategiczną[23]. Choć misje wykonuje się protagonistami, trudniejsze misje skoków wymagają pomocy wspólników sterowanych przez sztuczną inteligencję(inne języki), którzy mają własne zestawy umiejętności, takie jak włamywanie się do komputerów i prowadzenie pojazdów. Jeśli wspólnik przeżyje udany skok, otrzymuje udział w nagrodzie pieniężnej[24] i może być dostępny w kolejnych misjach, z ulepszonymi umiejętnościami[25]. Niektóre skoki dają kilka sposobów działania: w misji napadu gracze mogą po cichu obezwładnić cywilów za pomocą środka obezwładniającego albo otwarcie wtargnąć do obiektu z bronią w ręku[22].

Każda postać ma osiem umiejętności, które odzwierciedlają jej sprawność w określonych dziedzinach, takich jak strzelanie i prowadzenie pojazdów. Choć umiejętności rozwijają się w trakcie gry, każda postać ma jedną umiejętność, w której domyślnie jest ekspertem (na przykład Trevor w pilotażu)[26]. Ósma, „specjalna” umiejętność określa biegłość w zdolności właściwej danej postaci. Michael w walce wchodzi w bullet time, Franklin spowalnia czas podczas jazdy, a Trevor zadaje wrogom dwukrotnie większe obrażenia, a sam w walce otrzymuje mniejsze[27]. Wskaźnik w interfejsie HUD każdej postaci opróżnia się podczas używania zdolności, a napełnia, gdy gracze wykonują umiejętne działania (na przykład driftując pojazdami jako Franklin albo oddając strzały w głowę jako Michael)[17.6].

Podczas swobodnej eksploracji świata gry gracze mogą angażować się w aktywności zależne od kontekstu, takie jak nurkowanie z akwalungiem i BASE jumping. Każda postać ma smartfon umożliwiający dostęp do internetu w grze[28]. Internet pozwala graczom handlować akcjami na giełdzie[22]. Gracze mogą kupować nieruchomości, takie jak garaże i firmy, ulepszać broń i pojazdy w arsenale każdej postaci oraz zmieniać jej wygląd, kupując stroje, fryzury i tatuaże[29].

Fabuła

W 2004 roku[i] przestępcy Michael Townley (Ned Luke), Trevor Philips (Steven Ogg) i Brad Snider (Ryan Woodle) biorą udział w nieudanym napadzie w Ludendorff w Północnym Yankton[j], w wyniku którego Michael zostaje uznany za zmarłego. Dziewięć lat później Michael mieszka z rodziną w Los Santos pod przybranym nazwiskiem Michael De Santa. Zawarł tajną umowę z agentem Federal Investigation Bureau (FIB)[k] Dave'em Nortonem (Julian Gamble), dzięki której pozostaje w ukryciu. Po drugiej stronie miasta członek gangu Franklin Clinton (Shawn Fonteno) pracuje dla skorumpowanego sprzedawcy samochodów i poznaje Michaela, próbując nieuczciwie zająć samochód jego syna; później obaj się zaprzyjaźniają. Gdy Michael przyłapuje żonę na romansie z jej trenerem tenisa, razem z Franklinem ściga trenera do rezydencji, którą w gniewie uszkadza. Właściciel, baron narkotykowy Martin Madrazo (Alfredo Huereca), żąda odszkodowania pieniężnego, więc Michael wraca do przestępczego życia, by zdobyć pieniądze, i angażuje do pomocy Franklina. Z pomocą dawnego przyjaciela Michaela, niepełnosprawnego hakera Lestera Cresta (Jay Klaitz), okradają sklep jubilerski, aby spłacić dług[33].

Tymczasem Trevor, który mieszka w nędzy na wsi w hrabstwie Blaine, dowiaduje się o skoku i rozpoznaje w nim robotę Michaela; Trevor sądził, że Michaela zabiło FIB podczas napadu w Ludendorff. Spotykają się ponownie, a Michael niechętnie musi pogodzić się z powrotem Trevora do swojego życia. Z czasem życie protagonistów wymyka się spod kontroli. Przestępcze zachowanie Michaela sprawia, że rodzina go opuszcza. Gdy później zostaje producentem filmowym, wchodzi w konflikt z Devinem Westonem (Jonathan Walker), miliarderem, inwestorem typu venture capital i spekulantem przejmującym przedsiębiorstwa, który próbuje zamknąć studio. Michael udaremnia jego plany i przypadkowo zabija jego prawnika, za co Devin przysięga zemstę. W tym czasie Franklin ratuje przyjaciela Lamara Davisa (Slink Johnson) przed członkiem rywalizującego gangu Haroldem „Stretchem” Josephem (Hassan Johnson), który wielokrotnie zastawia na niego pułapki i próbuje go zabić[33].

Równolegle Trevor próbuje umocnić kontrolę nad różnymi czarnymi rynkami w hrabstwie Blaine i toczy wojnę z gangiem motocyklowym Lost, latynoskimi gangami ulicznymi, konkurencyjnymi dilerami metamfetaminy, prywatną firmą wojskową Merryweather oraz szefem triad Wei Chengiem (George Cheung). Po złamaniu umowy Michael zostaje zmuszony przez Dave'a i jego przełożonego, agenta Steve'a Hainesa (Robert Bogue), do przeprowadzenia z Franklinem i Trevorem serii operacji mających osłabić International Affairs Agency (IAA)[l]. Pod kierunkiem Steve'a i z pomocą Lestera napadają na furgonetkę pancerną wiozącą fundusze dla IAA i kradną eksperymentalny środek paralityczno-drgawkowy z laboratorium kontrolowanego przez IAA. Gdy Steve znajduje się pod coraz większą presją kontroli, zmusza Michaela i Franklina do włamania się do siedziby FIB i usunięcia z serwerów dowodów przeciwko niemu. Michael wykorzystuje okazję, by wymazać dane o własnej działalności, odbierając Steve'owi środek nacisku na siebie[33].

Michael, Trevor, Franklin i Lester zaczynają planować ostatni skok: napad na zapasy złota w sztabach w Union Depository. Trevor odkrywa jednak, że Brad nie został uwięziony, jak go przekonywano, lecz zginął podczas napadu w Ludendorff i został pochowany w grobie Michaela. Domyślając się, że Michael spiskował, by go zabito, Trevor czuje się zdradzony i zostawia Michaela na pewną śmierć podczas strzelaniny z poplecznikami Chenga. Choć Franklin ratuje Michaela, gniew Trevora powoduje napięcia w grupie i zagraża ich planom. Tymczasem Steve próbuje aresztować Michaela, lecz obaj, podobnie jak Dave, wpadają w meksykański pat między FIB, IAA i Merryweather. Steve ucieka, a Michaela i Dave'a ratuje Trevor, który zdecydował się współpracować z Michaelem przy skoku na Union Depository, a następnie się z nim rozstać[33].

Michael godzi się z rodziną, a skok kończy się powodzeniem. Mniej więcej w tym samym czasie do Franklina zwracają się Steve i Dave, którzy twierdzą, że Trevor stanowi zagrożenie, oraz Devin, wciąż pragnący zemsty na Michaelu. Franklin staje przed trzema możliwościami: zabić Trevora, zabić Michaela albo spróbować uratować obu w misji samobójczej. Jeśli Franklin zdecyduje się zabić Michaela lub Trevora, jego relacja z oszczędzonym mężczyzną się kończy[34][35]. W przeciwnym razie trójka, wspierana przez Lamara i Lestera, odpiera atak FIB i Merryweather, po czym zabija Chenga, Stretcha, Steve'a i Devina. Michael i Trevor się godzą, a trzej protagoniści przestają ze sobą współpracować, lecz pozostają przyjaciółmi[36].

Produkcja

 Osobny artykuł: produkcja Grand Theft Auto V.

Rockstar North rozpoczęło prace nad grą Grand Theft Auto V w 2008 roku, mniej więcej w czasie premiery gry Grand Theft Auto IV[37]. Zespół produkcyjny liczył ponad 1000 osób, w tym główny zespół Rockstar North oraz pracowników studiów firmy macierzystej Rockstar Games na całym świecie[38]. Własnościowy silnik Rockstar Advanced Game Engine (RAGE) przebudowano na potrzeby gry, aby poprawić jego możliwości renderowania odległości rysowania obiektów[15.1]. Dodatkowe zadania związane z animacją i fizyką obsługują programy Euphoria i Bullet[4]. Rockstar z czasem dobrze poznało sprzęt PlayStation 3 i Xbox 360 i przekonało się, że może wykorzystać możliwości graficzne tych konsol w większym stopniu niż w poprzednich grach[39]. Według The Scotsman łączny budżet produkcji i marketingu gry wyniósł 170 mln funtów (265 mln dolarów), co czyniło ją najdroższą grą w historii do tamtego czasu[40][m].

Otwarty świat wzorowano na Los Angeles[42], a jego projekt i renderowanie w grze stanowiły znaczną część wczesnych prac nad grą[43]. Kluczowi członkowie zespołu tworzącego świat gry odbywali badawcze wyprawy terenowe po regionie i dokumentowali je zdjęciami oraz nagraniami wideo[39]. Zespół korzystał z wyszukiwarki Google i Street View, aby wybrać lokalizacje dla Los Santos[15.2][44]. Aby odzwierciedlić i odtworzyć rozkład demograficzny Los Angeles, twórcy analizowali dane ze spisów ludności i oglądali filmy dokumentalne o mieście[15.1]. Zespół uznał stworzenie otwartego świata za najdłuższy etap produkcji gry[2].

Podstawowym założeniem projektowym od początku było wprowadzenie innowacji w głównej strukturze serii przez oddanie graczom kontroli nad trzema głównymi bohaterami zamiast jednego[43]. Pomysł pojawił się po raz pierwszy podczas prac nad grą Grand Theft Auto: San Andreas, ale ówczesne ograniczenia sprzętowe uniemożliwiały jego realizację[37]. Podczas pracy nad dwoma epizodycznymi dodatkami do Grand Theft Auto IV z nowymi bohaterami zespół chciał oprzeć Grand Theft Auto V na trzech jednocześnie sterowanych postaciach[13]. Aby ulepszyć mechanikę strzelania, zespół wykorzystał doświadczenia z poprzednich gier, Red Dead Redemption i Max Payne 3[23][45]. Zespół chciał też poprawić rozgrywkę akcji przez dopracowanie mechaniki strzelania i systemu osłon[46] oraz przerobił mechanikę jazdy, aby poprawić niewygodne sterowanie pojazdami w grze Grand Theft Auto IV[15.3].

Fonteno, Luke i Ogg (na zdjęciach z 2024 roku) wcielają się odpowiednio w głównych bohaterów gry: Franklina, Michaela i Trevora[47].

Do ról Michaela, Franklina i Trevora wybrano odpowiednio Neda Luke’a, Shawna Fonteno i Stevena Ogga[47]. Ich występy w większości zarejestrowano techniką przechwytywania ruchu[48], natomiast dialogi do scen z postaciami siedzącymi w pojazdach nagrano w studiach[49]. Oryginalną muzykę do gry skomponował zespół producentów, którzy rozpoczęli pracę na długo przed ukończeniem gry[3]. Wykorzystano też muzykę licencjonowaną, odtwarzaną przez radio w grze[50]. Zespół wykupił licencje na 240 utworów, rozdzielonych między piętnaście stacji radiowych, a dwie dodatkowe stacje oferują audycje typu talk radio[n]. Niektóre utwory napisano specjalnie na potrzeby gry, na przykład oryginalną twórczość rapera i producenta Flying Lotus skomponowaną dla stacji radiowej FlyLo FM, którą prowadzi[52]. 21 kwietnia 2015 roku ukazał się album Welcome to Los Santos duetu The Alchemist i Oh No(inne języki), inspirowany muzyką z gry[53].

Wydanie

Rockstar Games zapowiedziało grę 25 października 2011 roku[54]. Tydzień później opublikowało jej pierwszy zwiastun[55], a oficjalny komunikat prasowy potwierdził miejsce akcji[56]. Dziennikarze zwracali uwagę na powszechne oczekiwanie branży na grę i na kulturowe znaczenie serii[57][58][59]. Gra nie ukazała się w pierwotnie planowanym terminie, w drugim kwartale 2013 roku. Premierę przesunięto na 17 września, aby dalej ją dopracować[60]. Gra była oferowana w wydaniu specjalnym z dodatkowymi funkcjami, wyłącznie w sieci sklepów GAME w Wielkiej Brytanii[61]. Rockstar prowadziło też kampanię marketingu wirusowego, w której na stronie fikcyjnego kultu religijnego „The Epsilon Program” użytkownicy mogli zgłosić się, by pojawić się w grze jako członkowie kultu[62].

Ponowne wydanie gry zapowiedziano na PlayStation 4, Windows (PC) i Xbox One podczas E3 2014(inne języki). Ta ulepszona wersja ma większą odległość rysowania, bardziej szczegółowe tekstury i gęstszy ruch uliczny[63]. Zawiera nową opcję widoku z pierwszej osoby podczas poruszania się pieszo, co wymagało od zespołu produkcyjnego przebudowy systemu animacji, aby dostosować go do rozgrywki z tej perspektywy[11]. Wersje na PlayStation 4 i Xbox One ukazały się 18 listopada 2014 roku[64]. Wersja na komputery osobiste, początkowo planowana na jednoczesne wydanie z wersjami konsolowymi[63], została opóźniona do 14 kwietnia 2015 roku[65]. Według Rockstar wersja potrzebowała dodatkowego czasu produkcyjnego na „dopracowanie”[66]. Wersja na PC umożliwia rozgrywkę w 60 klatkach na sekundę w rozdzielczości 4K, a Rockstar Editor pozwala graczom nagrywać i edytować filmy z rozgrywki[67].

Rockstar niemal potwierdziło, że plany stworzenia zawartości do pobrania (DLC) do trybu dla jednego gracza zarzucono później, ponieważ zespół skupił zasoby na wersjach na konsole nowej generacji oraz na Grand Theft Auto Online i Red Dead Redemption 2[68]. Po tym, jak 24 grudnia 2023 roku w internecie wyciekł, według doniesień, kod źródłowy gry Grand Theft Auto V[69], dataminerzy odkryli co najmniej osiem zestawów DLC do trybu dla jednego gracza, które były w produkcji, ale zostały anulowane, w tym dodatek do Liberty City[70].

Nową wersję gry Grand Theft Auto V, zwykle określaną jako „Expanded & Enhanced”, zapowiedziano w czerwcu 2020 roku[71]. Ukazała się 15 marca 2022 roku na PlayStation 5 i Xbox Series X/S[72] i oferuje ulepszenia techniczne oraz aktualizacje wydajności[71]. Zwiastun nowej wersji, opublikowany we wrześniu 2021 roku, został przyjęty negatywnie i stał się jednym z najczęściej nielubianych filmów na kanale PlayStation w serwisie YouTube[73]. Dziennikarze zauważyli, że fanów frustrowało to, że Rockstar nadal koncentruje się na tej grze zamiast na innych projektach, takich jak nowa gra z serii Grand Theft Auto, a także brak widocznych nowych funkcji pokazanych w zwiastunie[74][75][76][77]. Wersja na PC otrzymała te ulepszenia w bezpłatnej aktualizacji 4 marca 2025 roku[78].

Grand Theft Auto Online

 Osobny artykuł: Grand Theft Auto Online.

Tryb gry wieloosobowej online Grand Theft Auto Online pomyślano jako osobne doświadczenie, w które gra się w stale zmieniającym się świecie[79]. Do 30 graczy[o] swobodnie porusza się po świecie gry i wchodzi do lobby, aby wykonywać zlecenia (fabularne tryby rywalizacji i współpracy)[80]. Zestaw narzędzi Content Creator pozwala graczom zmieniać zasady i parametry wyścigów oraz deathmatchów[81]. Gracze mogą łączyć się w zorganizowane drużyny zwane ekipami (crews), aby wspólnie wykonywać zlecenia. Rockstar Games Social Club rozszerza ekipy utworzone w trybie wieloosobowym gry Max Payne 3 także na Grand Theft Auto Online. Gracze mogą tworzyć własne ekipy i należeć łącznie do pięciu z nich[82].

Grand Theft Auto Online ruszył 1 października 2013 roku, dwa tygodnie po premierze gry Grand Theft Auto V[83]. Wielu graczy zgłaszało problemy z połączeniem i zawieszanie się gry podczas ekranów ładowania[84][85]. Rockstar opublikowało poprawki techniczne 4 i 5 października, próbując rozwiązać te problemy[86], jednak w drugim tygodniu problemy nadal występowały, a niektórzy gracze zgłaszali, że postęp ich postaci zniknął[87]. Kolejną poprawkę techniczną, mającą zwalczyć te problemy, wydano 10 października[88], a Rockstar w ramach rekompensaty przyznało kontom wszystkich graczy, którzy od premiery łączyli się z trybem Online, premię w wysokości 500 000 GTA$ (waluty w grze)[89]. Z powodu powszechnych problemów technicznych w momencie premiery wielu recenzentów narzekało na rozgrywkę w Grand Theft Auto Online, ale ogólnie doceniało otwartą eksplorację i dynamiczną zawartość jako mocne strony[90][91][92][93][94].

Po premierze do Grand Theft Auto Online stale dodawana jest nowa zawartość w ramach bezpłatnych aktualizacji. Niektóre aktualizacje dodają nowe tryby gry i funkcje[95][96], a inne wprowadzają zawartość tematyczną, jak aktualizacja Independence Day Special, która 1 lipca 2014 roku dodała zawartość o tematyce patriotycznej[97]. Szeroko oczekiwana[98][99] aktualizacja Online Heists ruszyła 10 marca 2015 roku i po premierze miała początkowo pewne problemy techniczne[100]. Wkrótce po premierze wersji na PC niektórzy gracze zgłaszali, że zostali zbanowani w Grand Theft Auto Online za używanie modyfikacji w trybie dla jednego gracza[101]. Rockstar oświadczyło na oficjalnym blogu, że nikt nie został zbanowany w trybie Online za używanie modyfikacji w trybie dla jednego gracza, ale ostatnie aktualizacje wersji na PC miały „niezamierzony skutek” w postaci uniemożliwienia gry z takimi modyfikacjami. Zaznaczyło, że modyfikacje są nieautoryzowane i mogą powodować nieprzewidziane problemy techniczne oraz niestabilność[102].

Odbiór

Pierwsze wydanie

 Odbiór gry
Recenzje
Publikacja Ocena
„Edge” 10/10[103.1]
Eurogamer 9/10[104]
„Famitsū” 40/40[105]
„Game Informer” 9,75/10[106]
Gry-Online PS3: 10/10[107]
GameSpot 9/10[108]
GamesRadar+ 5/5[109]
IGN 10/10[110]
„Play” 97/100[111]
Joystiq 4,5/5[112]
The Escapist(inne języki) 3,5/5[113]
Gram.pl PS3: 9,6/10[114]
Oceny z agregatorów
Agregator Ocena
Metacritic

97/100[115][116]

Według agregatora recenzji Metacritic gra Grand Theft Auto V zyskała „powszechne uznanie” krytyków. Ocena opiera się na 50 recenzjach wersji na PlayStation 3[115] i 58 recenzjach wersji na Xbox 360[116]. Pod względem ocen w serwisie Metacritic gra zajmuje piąte miejsce ex aequo z kilkoma innymi tytułami[117]. Recenzentom spodobały się formuła z wieloma głównymi bohaterami[106][110][103.2], konstrukcja misji skoków[118][119][120] i oprawa[21][111][121], ale część z nich różniła się w ocenie jakości fabuły i postaci[104][112][113][122]. Serwis IGN nazwał grę „jedną z absolutnie najlepszych gier wideo, jakie kiedykolwiek stworzono”[110], a pismo Play uznało ją za „definiującą pokolenie” i „wyjątkową”[111]. Pismo Edge napisało, że gra jest „niezwykłym osiągnięciem” w projektowaniu otwartego świata i opowiadaniu historii[103.3], a dziennik The Daily Telegraph określił ją jako „kolosalny wyczyn inżynierii technicznej”[123]. Została drugą w historii grą stworzoną na Zachodzie, która otrzymała najwyższą możliwą ocenę japońskiego czasopisma o grach wideo Famitsu, po grze The Elder Scrolls V: Skyrim[124].

Serwis CNET uznał, że gra zachęca graczy do korzystania ze wszystkich trzech postaci[125]. Pismo Edge stwierdziło, że przełączanie się między postaciami pozwala uniknąć długiego dojazdu do miejsc rozpoczęcia misji[103.2]. Dzięki mechanice przełączania, jak zauważył Game Informer, podczas strzelanin gracze pozostają „w centrum akcji”[106]. Serwis Eurogamer napisał, że przełączanie dodaje strzelaninom element taktyczny: postacie rozstawione w strategicznych punktach sprawiają, że sytuacji przypominających „strzelnicę” jest mniej niż w poprzednich odsłonach serii[104]. IGN uznał, że dzięki przełączaniu misje wydają się świeższe i mniej schematyczne[110].

Serwis Giant Bomb uznał misje skoków za mile widzianą odmianę wobec typowej dla serii struktury misji[118]. Eurogamer stwierdził, że każdy skok sprawia wrażenie „blockbusterowej sceny widowiskowej”[104], a GameSpot porównał je do filmów takich jak Gorączka[108]. IGN zwrócił uwagę, że skoki pozwalają graczom wybrać między podejściem ukradkowym a atakiem na całego[110]. Joystiq uznał, że gra zachęca do kreatywności i metodycznego działania[112]. Polygon porównał szybkie przełączanie postaci podczas misji skoków do „montażu filmowego, w którym gracz jest montażystą i błyskawicznie przełącza się na najciekawszą w danej chwili perspektywę”[119]. Computer and Video Games uznał, że ogólna konstrukcja misji jest bardziej zróżnicowana niż w poprzednich częściach serii i pozbawiona znanych z nich zadań eskortowych[120].

Pismo Edge pochwaliło wierność grafiki i brak ekranów wczytywania[103.2]. Pismo Play doceniło zasięg widoczności oraz systemy pogody i oświetlenia[111]. Official Xbox Magazine (OXM) uznał, że gra jest „prawdopodobnie największym osiągnięciem technicznym Xboksa 360”, i był zaskoczony, że konsola potrafi wyświetlić taki otwarty świat[122]. Recenzenci chwalili projekt otwartego świata i uproszczenie geografii Los Angeles do dobrze zaprojektowanej przestrzeni miejskiej[21][104]. GameTrailers uznał odwzorowanie Los Angeles za autentyczne, a otwarty świat za „pełen głosu i osobowości”[126]. IGN i PlayStation Official Magazine (OPM) pochwaliły skalę i szczegółowość świata w porównaniu z wcześniejszymi grami serii[110][121]. OXM uznał, że Los Santos przewyższa „szare i surowe” Liberty City[122]. Recenzenci chwalili zawartą w świecie gry satyrę na współczesną kulturę amerykańską[104][110][112][120], a OPM stwierdził, że „zjadliwy komentarz społeczny jest oczywiście na swoim miejscu”[121].

Destructoid nazwał projekt dźwięku „nienagannym” i pochwalił występy aktorów, oryginalną ścieżkę dźwiękową oraz wykorzystanie muzyki licencjonowanej[21]. IGN i Giant Bomb pochwaliły dobór utworów i uznały, że oryginalna muzyka wzmacnia napięcie dramatyczne podczas misji[110][118]. GameSpot napisał, że muzyka „nadaje misjom bardziej filmowy charakter”[108]. Edge stwierdził, że muzyka licencjonowana wzmacnia „i tak już niezwykłe poczucie przestrzeni” w mieście, a oryginalna ścieżka poprawia atmosferę rozgrywki. Redakcja nazwała grę „kompendium wszystkiego, czego Rockstar nauczyło się w ostatniej dekadzie o sile muzyki w grach”[103.4].

Play uznał, że prowadzenie pojazdów lądowych jest „znacznie ulepszone”[111], a GameSpot nazwał je „świetnym”[108]. Game Informer wyjaśnił, że „samochody mają odpowiednie poczucie ciężaru, a jednocześnie zachowują zwrotność potrzebną do przedzierania się przez ruch uliczny przy dużych prędkościach”[106]. Oprócz prowadzenia pojazdów Game Informer uznał, że mechanika strzelania jest lepsza niż w grze Grand Theft Auto IV, a GameSpot i IGN również ją pochwaliły[106][108][110]. Destructoid uznał jednak, że mimo poprawek automatyczne celowanie jest „nerwowe i zawodne”, a mechanika osłon „nadal sprawia wrażenie przestarzałej i niewygodnej”[21]. Eurogamer wymienił „porządne punkty kontrolne” wśród szczegółów, które sprawiają, że gra toczy się płynniej[104].

Część recenzentów uznała fabułę za gorszą niż w poprzednich grach Rockstara, a Game Informer ocenił, że nie dorównuje ona poziomowi wyznaczonemu przez Red Dead Redemption i Grand Theft Auto IV[106]. Inni uważali, że struktura z trzema protagonistami poprawia tempo narracji[110][119]. GameSpot uznał Trevora za szczególnie „okropnego, przerażającego, psychotycznego człowieka – a zarazem znakomitą postać”[108]. Eurogamer uznał Trevora za „płytkiego i niewiarygodnego”, a jego dziwactwa za szkodliwe dla narracji i przyćmiewające rozwój postaci Michaela i Franklina[104]. Joystiq zarzucił protagonistom, że wydają się mało sympatyczni, ponieważ konflikt Michaela z Trevorem przerodził się w „pozornie niekończący się cykl”[112]. The Escapist(inne języki) uznał postacie za niesympatyczne, ponieważ robią okropne rzeczy tylko po to, by dostać zapłatę[113].

Reedycje

 Reedycje
Recenzje
Publikacja Ocena
„Game Informer” 9,75/10[127]
Gry-Online PS4: 10/10[128]
PC: 9,5/10[129]
GameSpot 9/10[130]
IGN 10/10[131][132]
„PC Gamer US” 92%[133]
VideoGamer.com 10/10[134][135]
Gram.pl XONE: 9,7/10[136]
PC: 9/10[137]
Oceny z agregatorów
Agregator Ocena
Metacritic

PS4: 97/100[138]
XONE: 97/100[6]
PC: 96/100[139]
PS5: 81/100[140]
XSXS: 79/100[141]

OpenCritic

92%[142]

Reedycja gry Grand Theft Auto V również została przyjęta z uznaniem krytyków. Razem z Red Dead Redemption 2 (również od Rockstara) jest to najwyżej oceniana na Metacriticu gra na PlayStation 4 i Xbox One[143][144], a na PC zajmuje, razem z kilkoma innymi grami, drugie miejsce pod tym względem[145].

Game Informer uznał dodanie widoku z perspektywy pierwszej osoby za „kolejny znaczący przełom dla serii”, porównywalny z przejściem w grze Grand Theft Auto III od widoku z lotu ptaka, znanego z pierwszej części Grand Theft Auto, do perspektywy trzeciej osoby[127]. GameSpot stwierdził, że granie z perspektywy pierwszej osoby wzmacnia oddziaływanie przemocy w grze, co skłoniło recenzenta do częstszych niż wcześniej rozważań o moralności i motywacjach postaci[130]. Zdaniem VideoGamer.com gracze czują się mieszkańcami świata gry, a nie „bronią przymocowaną do unoszącej się kamery”[134]. Według IGN widok z perspektywy pierwszej osoby sprzyjał immersji i dawał „zaskakująco odmienne doświadczenie”[131]. VideoGamer.com pochwalił „drobniejsze szczegóły” animacji w widoku z perspektywy pierwszej osoby, takie jak pochylanie kamery, gdy gracz pokonuje zakręty na motocyklu, czy przyrządy nawigacyjne w kokpitach samolotów[134]. Recenzenci uznali, że w tej perspektywie gra jest trudniejsza[130][127], ale Game Informer wolał takie wyzwanie[127].

Zdaniem GameSpot ulepszona grafika i antyaliasing sprawiły, że otwarty świat wygląda „jeszcze bardziej spektakularnie”. Recenzenci dodali, że w widoku z perspektywy pierwszej osoby „wszystko wygląda na większe i bardziej imponujące”[130]. IGN wyżej ocenił grafikę wersji na PlayStation 4 niż na Xbox One, uznał jednak, że obie konsole dobrze wyświetlają grę i utrzymują w większości stałą liczbę klatek na sekundę[131]. Pochwalił też zwiększoną liczbę klatek na sekundę i opcje graficzne w wersji na PC[146]. VideoGamer.com nazwał liczbę klatek na sekundę w wersji konsolowej tak stabilną, że „trudną do uwierzenia”[134], choć GameSpot wskazał na sporadyczne spadki płynności[130]. Recenzenci GameSpot uznali, że wersja na PC pozwala graczom „zobaczyć pełen zakres podziwu godnej pracy Rockstara”, zauważyli jednak, że „zachowuje ślady swoich korzeni z poprzedniej generacji […] w postaci prostej geometrii”[130]. VideoGamer.com pochwalił przystępność edytora Rockstar Editor w wersji na PC, ale skrytykował niektóre jego ograniczenia oraz ograniczenia kątów kamery[135]. IGN docenił konfigurowalne sterowanie w wersji na PC[146], a GameSpot uznał, że do uzyskania „najlepszego doświadczenia” trzeba stale przełączać się między myszą z klawiaturą a padem[130]. PC Gamer nazwał grę „najpiękniejszą, najobszerniejszą i najhojniejszą” w serii[133].

Co do trybu wieloosobowego, IGN donosił o małej liczbie graczy w meczach, długim czasie oczekiwania w lobby, rozłączeniach z serwerem i sporadycznych awariach. Recenzenci napisali: „Przez to nie mogę gorąco polecić […] samego doświadczenia trybu wieloosobowego”[131]. Według VideoGamer.com rozwój postaci w trybie online został uproszczony w porównaniu z wersją oryginalną. Zniknęła „harówka polegająca wyłącznie na grze w PvP, dopóki regularnie nie pojawią się zlecenia kooperacyjne (Jobs)”[134], a nowicjusze prawdopodobnie uznają tryb wieloosobowy za przyjemny i zrównoważony. Recenzenci napisali jednak, że tryb miał skłonność do rozłączania graczy, głównie po zakończeniu misji, oraz że raz zawiesił się przy około 90% wczytywania[134]. GameSpot uznał tryb online za zabawny, ale taki, który, jeśli chodzi o otwartą i szaloną rozgrywkę, „wciąż cierpi na brak ukierunkowania”[130]. Game Informer odnotował „minimalne opóźnienia lub problemy w rozbudowanych strzelaninach i wyścigach”[127].

Wersje na PlayStation 5 i Xbox Series spotkały się z chłodnym przyjęciem krytyków, którzy kwestionowali wartość oferty nowej wersji starzejącej się gry. Recenzenci chwalili przede wszystkim lepszą jakość obrazu i krótsze czasy wczytywania, ale na ogół uznali podstawową rozgrywkę, narrację i modele postaci za przestarzałe[147][148][149][150]. Hardcore Gamer uznał, że brak nowych treści utrudnia polecenie ulepszonej wersji graczom z PlayStation 4 i Xbox One[147]. GamingBolt uznał ulepszenia wizualne za solidne, ale niezbyt spektakularne, a pochwalił większą przystępność trybu Online dla nowicjuszy[148]. Jeuxvideo.com(inne języki) uznał, że wydanie oferuje najlepsze możliwe doświadczenie na konsoli, i zwrócił uwagę na ulepszoną grafikę oraz czasy wczytywania[149]. Push Square skrytykował przestarzały humor, ale uznał, że ulepszenia wizualne i techniczne dały „słonecznej piaskownicy nowe życie”[150].

Nagrody i wyróżnienia

Grand Theft Auto V otrzymała liczne nominacje i nagrody od publikacji o grach komputerowych(inne języki). Jeszcze przed premierą wygrała w kategorii Najbardziej oczekiwana gra na gali Spike Video Game Awards 2012[57]. Według agregatorów recenzji Metacritic i GameRankings była to najwyżej oceniana gra 2013 roku[151][152]. Gra znalazła się na kilku końcoworocznych listach najlepszych gier 2013 roku. Tytuł gry roku przyznali jej niezależny dziennikarz Tom Chick[153], CNET[154], Edge[155], 31. Golden Joystick Awards[156], 5. coroczne Inside Gaming Awards[157], Spike VGX 2013 Awards[158], Slant Magazine[159] i Time[160]. Tytuł najlepszej gry na Xbox przyznali jej Canada.com[161], GameSpot[162] i IGN[163], a tytuł najlepszej gry wieloplatformowej – Destructoid[164]. Edge uznał Rockstar North za studio roku[165], a Rockstar Games otrzymało BAFTA Academy Fellowship Award podczas 10. gali British Academy Video Games Awards[166].

Nagrody otrzymały też poszczególne elementy gry. W plebiscycie Game of the Year Awards 2013 Official Xbox Magazine Trevor został wybrany najlepszą postacią[167], a Lamar Davis wygrał w Giant Bomb w kategorii najlepszej nowej postaci[168]. Muzykę nagrodzili Spike VGX[158], Hardcore Gamer[169] i The Daily Telegraph[170]. Za Grand Theft Auto Online GameTrailers[171] i BAFTA[166] przyznały nagrodę dla najlepszego trybu wieloosobowego, a IGN – dla najlepszego trybu wieloosobowego na Xbox 360[172]. Nominacje do tytułu największego rozczarowania dla Online przyznały też Game Revolution[173] i Hardcore Gamer[174]. Grand Theft Auto V wygrała w kategorii Najlepsze osiągnięcie techniczne w Video Game Awards Telegraph[170] oraz w kategorii Najlepsza technologia na 14. dorocznej gali Game Developers Choice Awards[175]. Oprawa graficzna i artystyczna otrzymała nagrody od IGN[176] i The Daily Telegraph[170] oraz nominację na Game Developers Choice Awards[175]. Akademia Sztuk i Nauk Interaktywnych przyznała grze nagrodę za wybitne osiągnięcie w inżynierii rozgrywki. Akademia opisuje tę kategorię jako „najwyższy poziom osiągnięć w inżynierii sztucznej inteligencji(inne języki) i powiązanych elementów, które składają się na wymagającą grę”[177].

Gra otrzymała też liczne inne nagrody. Na Inside Gaming Awards zdobyła tytuł najbardziej wciągającej gry[157]. Na PlayStation Awards 2013 wygrała nagrodę „User Choice Prize”[178] oraz otrzymała nagrodę „Platinum Award”[178], a BAFTA uznała ją za najlepszą grę brytyjską[166]. W Best of 2013 Awards IGN gra zdobyła wiele nagród, w tym za najlepszą grafikę na Xbox 360[176] oraz za najlepszą grę akcji na PlayStation 3[179] i w klasyfikacji ogólnej[180].

Data Nagroda Kategoria Laureat lub nominowany Wynik Przypis
7 grudnia 2012 Spike Video Game Awards Najbardziej oczekiwana gra Grand Theft Auto V Wygrana [57]
25 października 2013 Golden Joystick Awards Gra roku Wygrana [156]
2 grudnia 2013 Satellite Awards Wybitna gra akcji/przygodowa Nominacja [181]
7 grudnia 2013 Spike VGX Gra roku Wygrana [158]
Najlepsza ścieżka dźwiękowa Wygrana
Studio roku Rockstar North Nominacja [182]
Najlepsza gra przygodowa akcji Grand Theft Auto V Nominacja
Najlepsza gra na Xbox Nominacja
Najlepsza gra na PlayStation Nominacja
Najlepszy aktor głosowy Ogg, StevenSteven Ogg jako Trevor Philips Nominacja
Najlepsza piosenka w grze „A.D.H.D” w wykonaniu Kendricka Lamara Nominacja
„Sleepwalking” w wykonaniu The Chain Gang of 1974 Nominacja
9 stycznia 2014 Game Developers Choice Awards Gra roku Grand Theft Auto V Nominacja [175]
Najlepsza technologia Wygrana
Najlepszy dźwięk Nominacja
Najlepszy projekt Nominacja
6 lutego 2014 D.I.C.E. Awards(inne języki) Gra roku Nominacja [183]
Wybitne osiągnięcie w reżyserii gry Nominacja
Wybitne osiągnięcie w inżynierii rozgrywki Wygrana
Wybitne osiągnięcie w inżynierii wizualnej Nominacja
Wybitne osiągnięcie w projektowaniu dźwięku Nominacja
Wybitna innowacja w grach Nominacja
Wybitna kreacja postaci Philips, TrevorTrevor Philips Nominacja
12 marca 2014 British Academy Video Games Awards Najlepsza gra Grand Theft Auto V Nominacja [166]
Gra akcji i przygodowa Nominacja
Osiągnięcie w dziedzinie dźwięku Nominacja
Gra brytyjska Wygrana
Projekt gry Wygrana
Innowacja w grach Nominacja
Tryb wieloosobowy Grand Theft Auto V Wygrana
Wykonawca Ogg, StevenSteven Ogg jako Trevor Philips Nominacja
Fabuła Grand Theft Auto V Nominacja
5 grudnia 2014 The Game Awards Najlepszy remaster Wygrana [184]
31 grudnia 2016 The Steam Awards „Whoooaaaaaaa, dude!” Wygrana [185]
„Game Within a Game” Wygrana
8 lutego 2019 „Labor of Love” Wygrana [186]
31 grudnia 2019 Wygrana [187]
15 listopada 2019 Golden Joystick Awards Najlepsze rozszerzenie gry Grand Theft Auto Online – The Diamond Casino & Resort Wygrana [188]
24 listopada 2020 „Still Playing” Grand Theft Auto Online Nominacja [189]
23 listopada 2021 „Still Playing Award” Nominacja [190]
12 marca 2022 The Streamer Awards Gra roku w streamingu Grand Theft Auto V Nominacja [191]
10 listopada 2023 Golden Joystick Awards „Still Playing Award” Grand Theft Auto Online Nominacja [192]
17 lutego 2024 The Streamer Awards Gra roku w streamingu Grand Theft Auto V Nominacja [193]
21 listopada 2024 Golden Joystick Awards „Still Playing Award” – PC i konsole Grand Theft Auto Online Nominacja [194]
20 listopada 2025 Nominacja [195]

Kontrowersje

Misja „By the Book”, w której gracz musi użyć sprzętu do tortur podczas przesłuchania zakładnika, zaniepokoiła recenzentów. Zauważyli oni jej polityczny komentarz do stosowania tortur przez rząd Stanów Zjednoczonych, ale uznali tę sekwencję za niesmaczną[110][119]. Według serwisu GameSpot zestawienie sceny tortur z podobnym monologiem Trevora wprowadziło hipokryzję w misję pełniącą funkcję komentarza[108]. Serwis Eurogamer uznał, że ujęcia z bliska i sekwencje quick time event wzmacniają oddziaływanie tej sceny bardziej niż przemoc pokazana we wcześniejszych grach z serii Grand Theft Auto, a samej scenie brakuje wystarczającego kontekstu, który uzasadniałby tę przemoc[196]. Misję skrytykowali politycy oraz organizacje charytatywne zwalczające tortury[197]. Keith Best, dyrektor generalny organizacji Freedom from Torture, ocenił, że Rockstar North „przekroczyło granicę”, de facto zmuszając ludzi do wcielenia się w rolę oprawcy. Poseł Partii Pracy Keith Vaz powiedział, że jest „zdumiony poziomem przedstawionej przemocy”[197]. Niezależny dziennikarz Tom Chick bronił sceny tortur. Napisał, że w przeciwieństwie do misji „Nic po rosyjsku” z gry Call of Duty: Modern Warfare 2 „By the Book” ma sens, a w przeciwieństwie do zdystansowanego filmu Wróg numer jeden z 2012 roku otwarcie wyraża własne stanowisko[32]. Z japońskiego wydania wycięto rozgrywkę związaną z torturami[198][199].

Kilku recenzentów uznało sposób przedstawienia kobiet w grze za mizoginistyczny[119][200]. Serwis VG247 napisał, że postacie kobiece są w niej „albo po to, żeby je ratować, wrzeszczeć na nie, pieprzyć, oglądać, jak się pie**olą, znosić je, zabijać, słuchać, jak trajkoczą jak tępaczki przez telefony komórkowe, albo robić zakupy”[201]. Pismo Edge zauważyło, że gra w podobny sposób traktuje swoich wyłącznie męskich głównych bohaterów, przypisując im stereotypową skłonność do przemocy[103.3]. Gdy Carolyn Petit z serwisu GameSpot stwierdziła, że gra jest mizoginistyczna, jej recenzja spotkała się z falą krytyki: użytkownicy zostawili na stronie 20 000 w większości negatywnych komentarzy i założyli petycję na Change.org(inne języki) z żądaniem jej zwolnienia, którą później wycofano[202][203]. Wielu dziennikarzy broniło jej prawa do własnej opinii i ubolewało nad defensywną postawą środowiska graczy wobec krytyki[203][204].

Australijskie domy towarowe Target(inne języki) i Kmart(inne języki) wycofały grę ze sklepów w grudniu 2014 roku, gdy petycja na Change.org przeciwko przedstawianiu przemocy wobec kobiet w grze zebrała ponad 40 000 podpisów[205][206]. Dyrektor generalny Take-Two Interactive, Strauss Zelnick(inne języki), publicznie wyraził rozczarowanie firmy tym, że sprzedawcy wycofali grę, i zapewnił, że „stoi za naszymi produktami, ludźmi, którzy je tworzą, i konsumentami, którzy w nie grają”[205]. Serwis IGN nazwał petycję na Change.org „źle poinformowaną” i stwierdził, że zawarte w niej zarzuty o zachęty do popełniania w grze przemocy seksualnej są nieprawdziwe. Przemoc seksualna w grach jest zakazana przez Australian Classification Board, więc gra nie otrzymałaby klasyfikacji[207]. Serwis Kotaku stwierdził, że przedstawienie kobiet jest z natury problematyczne, że Target miał prawo odmówić sprzedaży gry i że musiał zareagować na szerokie poparcie dla petycji[208].

Petit (w tekście dla Kotaku) oraz Ben Colliver, internetowy aktywista walczący z nękaniem, skrytykowali przedstawienie w grze postaci transpłciowych jako pracowników seksualnych o przeważnie muskularnych ciałach. Określili je jako szkodliwe, transfobiczne stereotypy[209][210]. Colliver napisał, że takie przedstawienie „nie odzwierciedla złożonych, niuansowanych struktur, które często regulują życie osób transpłciowych”[209]. Wydanie z kwietnia 2022 roku na PlayStation 5 i Xbox Series X/S usunęło tę zawartość ze wszystkich części gry poza trybem reżysera, w którym modele tych postaci są dostępne, lecz bez opcji dialogowych. Niektórzy dziennikarze uznali, że usunięcie mogło być reakcją na list otwarty organizacji działającej na rzecz osób LGBTQ+ Out Making Games, która poprosiła o usunięcie tej zawartości po przeczytaniu artykułu Petit. Organizacja pochwaliła decyzję Rockstara o usunięciu[211][212][213].

W październiku 2013 roku raper Daz Dillinger wysłał do Rockstar Games i Take Two Interactive wezwanie do zaprzestania naruszeń w związku z rzekomym wykorzystaniem dwóch jego utworów bez zezwolenia[214][p]. W lutym 2014 roku Karen Gravano, gwiazda programu typu reality show Mob Wives(inne języki), wniosła pozew przeciwko Rockstar Games, twierdząc, że jedna z postaci w grze jest oparta na jej wizerunku i historii i została przedstawiona bez jej zgody[215][q]. W kwietniu Rockstar złożyło wniosek o oddalenie pozwu Gravano i oświadczyło, że zarzuty wyklucza pierwsza poprawka do Konstytucji[216]. W lipcu aktorka Lindsay Lohan wniosła pozew, twierdząc, że elementy gry, w tym postać Lacey Jonas, powstały pod wpływem jej wizerunku, głosu i linii odzieży bez jej zgody[217]. Rockstar odpowiedziało w dokumentach sądowych, w których wnosiło o oddalenie sprawy, że pozew złożono w celach rozgłosowych[218]. W 2016 roku oba pozwy oddalono[219].

Sprzedaż

W ciągu 24 godzin od premiery gra Grand Theft Auto V przyniosła na całym świecie ponad 815 mln dolarów przychodu, co według Księgi rekordów Guinnessa odpowiada około 11,21 mln egzemplarzy sprzedanych dla Take-Two Interactive[220][r]. Wyniki przekroczyły oczekiwania niektórych analityków wobec tego tytułu[222][223]. Trzy dni po premierze sprzedaż gry przekroczyła miliard dolarów, co uczyniło ją najszybciej sprzedającym się produktem rozrywkowym w historii[224][s]. Sześć tygodni po premierze Rockstar dostarczyło do sprzedawców prawie 29 mln egzemplarzy gry, przekraczając łączny wynik gry Grand Theft Auto IV z całego okresu jej sprzedaży[226]. 7 października 2013 roku gra stała się najlepiej sprzedającym się cyfrowym wydaniem w PlayStation Store na PlayStation 3, pobijając poprzedni rekord należący do gry The Last of Us[227][228]. 8 października pobiła siedem rekordów Guinnessa: najlepiej sprzedająca się gra komputerowa w ciągu 24 godzin, najlepiej sprzedająca się przygodowa gra akcji w ciągu 24 godzin, gra komputerowa o największych przychodach w ciągu 24 godzin, najszybszy produkt rozrywkowy, który zarobił 1 mld dolarów, najszybsza gra komputerowa, która zarobiła 1 mld dolarów, największy przychód wygenerowany przez produkt rozrywkowy w ciągu 24 godzin oraz najczęściej oglądany zwiastun przygodowej gry akcji[9].

Cyfrowa wersja na Xbox 360 ukazała się 18 października[229] i została wydaniem o najwyższych przychodach w pierwszym dniu i w pierwszym tygodniu w Xbox Live[230]. Do maja 2014 roku gra przyniosła prawie 1,98 mld dolarów przychodu[231]. W sierpniu 2014 roku do sprzedawców trafiło ponad 34 mln egzemplarzy gry na PlayStation 3 i Xbox 360[232]. Do grudnia 2014 roku dostarczono 45 mln egzemplarzy, w tym prawie 10 mln egzemplarzy wersji wydanej ponownie[233]. W kwietniu 2018 roku MarketWatch(inne języki) podał, że gra przyniosła około 6 mld dolarów i jest najbardziej dochodowym produktem rozrywkowym wszech czasów[234][235]. W sierpniu 2018 roku zbliżała się do 100 mln egzemplarzy dostarczonych do sprzedawców[236], a do lipca 2021 roku dostarczono ich ponad 150 mln[237]. W 2020 roku sprzedano więcej egzemplarzy niż w którymkolwiek innym roku od premiery gry w 2013 roku[238]. Pod koniec 2023 roku Barron's(inne języki) podał, że łączne przychody gry wzrosły do 8,5 mld dolarów, przy czym co roku przynosi ona konsekwentnie ponad 500 mln dolarów, a gra w nią miesięcznie około 22 mln aktywnych graczy[239]. Według stanu na listopad 2026 roku na wszystkich platformach sprzedano na świecie prawie 235 mln egzemplarzy[240]. Do 2026 roku od premiery gra przyniosła ponad 10 mld dolarów przychodu[241][242], a jej tryb wieloosobowy online miał według doniesień zarabiać ponad 1 mln dolarów dziennie[243].

W Wielkiej Brytanii gra stała się najszybciej sprzedającą się grą w historii: w pięć dni sprzedano ponad 2,25 mln egzemplarzy. Pobiła w ten sposób rekord ustanowiony przez grę Call of Duty: Black Ops, która w tym samym czasie sprzedała dwa miliony egzemplarzy. Pobiła też rekord pierwszego dnia: sprzedano wtedy 1,57 mln egzemplarzy, a przychód wyniósł 65 mln funtów[244]. W ciągu dwóch tygodni sprzedano ponad 2,6 mln egzemplarzy, co stanowiło 52% gier sprzedanych we wrześniu 2013 roku[245]. Po trzech tygodniach sprzedaży gra przewyższyła łączną sprzedaż gry Grand Theft Auto IV w Wielkiej Brytanii[246]. W czwartym tygodniu stała się najszybciej sprzedającym się tytułem, który przekroczył w Wielkiej Brytanii barierę trzech milionów egzemplarzy, i wyprzedziła tym samym łączną sprzedaż gry Call of Duty: Black Ops II[247]. W listopadzie 2014 roku stała się najlepiej sprzedającą się grą wszech czasów w Wielkiej Brytanii, wyprzedzając Black Ops[248]. Podobny sukces gra odniosła w Stanach Zjednoczonych: we wrześniu była najlepiej sprzedającą się grą i odpowiadała za ponad 50% sprzedaży oprogramowania[249], a łączną sprzedaż oprogramowania zwiększyła o 52% w porównaniu z wrześniem 2012 roku[250].

W Polsce w ciągu 24 godzin od premiery gra trafiła do 60 tysięcy graczy. Według serwisu Gry-Online była to najszybciej sprzedająca się gra w kraju[251].

Znaczenie

Krytycy zgodzili się, że Grand Theft Auto V należy do najlepszych gier konsol siódmej generacji[252] i jest świetnym tytułem zamykającym tę generację przed pojawieniem się ósmej generacji[253][5]. Serwis Polygon zauważył, że gra będzie „pomostem między teraźniejszością gier a ich przyszłością”, i nazwał ją „zamknięciem tej generacji i punktem odniesienia dla następnej”[119]. Kyle Prahl z serwisu PlayStation Universe uznał, że gra „daje tej generacji konsol pożegnanie, na jakie zasługuje”[254], a serwis VideoGamer.com uznał ją za „ostateczny łabędzi śpiew tego cyklu konsol”, który „rzuci długi cień na następny”[255]. Trzy dni po premierze gra zajęła drugie miejsce na liście „Top 25 Xbox 360 Games” serwisu IGN. Redakcja uznała, że rozmach i szczegółowość otwartego świata przewyższają większość innych gier na Xbox 360, i nazwała grę „triumfem zarówno dla graczy, jak i dla samego medium, który zasługuje na swój oszałamiający sukces”[256]. W listopadzie 2013 roku serwis Hardcore Gamer umieścił grę w zestawieniu „Top Ten Games of the Generation”. Redakcja wskazała na ulepszoną w porównaniu z poprzedniczkami mechanikę strzelania i prowadzenia pojazdów, a konstrukcję z wieloma głównymi bohaterami uznała za „mile widzianą zmianę tempa”, która mogłaby stać się wzorcem dla gier ósmej generacji[257]. W grudniu dziennik The Daily Telegraph umieścił grę na liście „50 best games of the console generation”. Nazwał ją „kulturowym behemotem”, który „będzie trwałym dziedzictwem Rockstara”[258].

W styczniu 2014 roku serwis Computer and Video Games umieścił grę na czwartym miejscu listy „Games of the Generation”. Redakcja stwierdziła, że po raz pierwszy Rockstar stworzyło „niezwykle piękny” otwarty świat. Uznała też, że gra porzuciła powtarzalną konstrukcję misji z gry Grand Theft Auto IV i zamiast tego skupiła się na przyjemnej rozgrywce[259]. W maju serwis IGN umieścił ją na ósmym miejscu listy „Top 100 Games of a Generation” i nazwał „ogromnym, hałaśliwym i szalenie ambitnym pomostem ku [ósmej] generacji gier konsolowych”[260]. W czerwcu gra zajęła trzecie miejsce na liście „Games of a Generation: Your Top 100” serwisu IGN, ułożonej w głosowaniu czytelników serwisu[261]. W sierpniu pismo Game Informer umieściło ją na trzecim miejscu listy „Top 10 Action Games Of The Generation”. Redakcja porównała jakość gry z jakością poprzedniczki, uznała jednak, że zespołowa konstrukcja postaci, zróżnicowane misje i tryb wieloosobowy sprawiają, iż gra zasługuje na wyższe miejsce na liście niż Grand Theft Auto IV. Autorzy pisali o absurdalnym dramatyzmie fabuły i ogromie otwartego świata, a o czasie spędzonym z grą napisali, że nie „żałują ani jednej sekundy”[262]. W listopadzie pismo Edge uznało grę za piątą najlepszą swojej generacji i skomentowało, że „żadne inne studio nawet nie ośmiela się próbować stworzyć gry z otwartym światem w jej tradycji, ponieważ po prostu nie ma możliwości dorównania [jej] standardom”[263]. W 2015 roku to samo pismo uznało ją za drugą największą grę wszech czasów[264].

Gra zajęła wysokie miejsca na kilku listach najlepszych gier: znalazła się na ósmym miejscu listy „100 Greatest Video Games Of All Time” magazynu Empire(inne języki), ułożonej w głosowaniu odbiorców magazynu, oraz na piątym miejscu listy „Top 100 Games” programu Good Game(inne języki)[265][266]. Grand Theft Auto V była najczęściej tweetowaną grą 2015 roku, mimo że ukazała się ponad rok wcześniej[267]. W 2025 roku magazyn Rolling Stone umieścił ją na swojej liście najlepszych gier, powołując się na jej „głęboki wpływ” na medium[268]. Według Mata Piscatelli, starszego dyrektora w firmie Circana(inne języki), zarówno w 2024, jak i w 2025 roku gra była trzecią najczęściej grywaną grą na PlayStation w Stanach Zjednoczonych[269].

Rockstar potwierdziło prace nad grą Grand Theft Auto VI w lutym 2022 roku[270]. Gra została oficjalnie zaprezentowana w grudniu 2023 roku[271] i ma ukazać się w listopadzie 2026 roku[272].

Wykorzystanie w badaniach i wojsku

Gra posłużyła do badania Intel Labs, w którym przedstawiono metodę ulepszania jej grafiki za pomocą sieci neuronowych[273][274]. Według doniesień z 2026 roku ukraińscy operatorzy dronów używali zmodyfikowanej wersji gry, aby symulować nawigację i namierzanie celów w środowisku miejskim podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej[275][276].

Uwagi

  1. ↑ Dodatkową pracę wykonały studia Rockstar San Diego, Rockstar Leeds, Rockstar Toronto, Rockstar New England i Rockstar London(inne języki)[1].
  2. ↑ Widok z perspektywy pierwszej osoby nie jest dostępny w wersjach gry na PlayStation 3 i Xbox 360[11].
  3. ↑ Dyrektor artystyczny Aaron Garbut oszacował, że świat gry jest na tyle duży, by zmieściły się w nim światy gier Red Dead Redemption, Grand Theft Auto: San Andreas i Grand Theft Auto IV[15].
  4. ↑ Dostęp do broni odbywa się przez wyskakujące „koło broni” z ośmioma miejscami, odpowiadającymi różnym typom broni[17.1].
  5. ↑ Gracze mogą też zatrzymywać taksówki, które wożą do wybranych miejsc[17.2].
  6. ↑ Zdrowie uzupełnia się w pełni po użyciu apteczek albo po zjedzeniu jedzenia lub wypiciu napoju[17.2].
  7. ↑ Gracze aresztowani lub zabici przez funkcjonariuszy podczas misji mogą zacząć ponownie od ostatniego punktu kontrolnego[17.3].
  8. ↑ Gracze mogą zastosować też inne sposoby uniknięcia pościgu, na przykład przemalować pojazd w dziupli, co natychmiast usuwa poziom poszukiwania[17.4].
  9. ↑ Prolog gry rozgrywa się dziewięć lat przed główną fabułą, której akcja toczy się w 2013 roku[30].
  10. ↑ Ludendorff jest w dużej mierze wzorowane na Fargo w Dakocie Północnej[31].
  11. ↑ W grze Grand Theft Auto V FIB jest fikcyjną parodią Federalnego Biura Śledczego (FBI)[32][12].
  12. ↑ W grze Grand Theft Auto V IAA jest fikcyjną parodią Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA)[32].
  13. ↑ Analityk mediów Arvind Bhatia oszacował, że budżet produkcji przekroczył 137 mln dolarów[41]. The Scotsman oszacował, że łączny budżet produkcji i marketingu wyniósł 170 mln funtów (265 mln dolarów)[40].
  14. ↑ Wersje na PlayStation 4, Windows i Xbox One dodają do radia w grze kolejnych 162 utwory[51].
  15. ↑ W wersjach gry Grand Theft Auto Online na PlayStation 3 i Xbox 360 mogło grać jednocześnie do 16 graczy[80], a we wszystkich pozostałych wersjach może grać jednocześnie do 30 graczy[64].
  16. ↑ Chodzi o utwory „C-Walk” w wykonaniu Kurupta oraz „Nothin' But the Cavi Hit(inne języki)” w wykonaniu Mack 10 i Tha Dogg Pound. Oba utwory wyprodukował Dillinger[214].
  17. ↑ Gravano jest córką dawnego zastępcy bossa rodziny przestępczej Gambino, Salvatore’a „Sammy the Bull” Gravano, i wystąpiła w programie Mob Wives[215].
  18. ↑ Przychód gry z pierwszego dnia pobił poprzedni rekord, 500 mln dolarów, ustanowiony przez grę Call of Duty: Black Ops II[221].
  19. ↑ Przychód gry w wysokości 1 mld dolarów pobił poprzedni rekord, należący do gry Call of Duty: Black Ops II, której przekroczenie 1 mld dolarów sprzedaży zajęło 15 dni[225].

Przypisy

  1. ↑ Rockstar North, Grand Theft Auto V. Rockstar Games, 2013-09-17. PlayStation 3 and Xbox 360. Poziom/obszar: Credits (ang.).
  2. ↑ a b Matt Hill: Grand Theft Auto V: meet Dan Houser, architect of a gaming phenomenon. The Guardian, 2013-09-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-08)]. (ang.).
  3. ↑ a b Alexa Ray Corriea: The accidental excellence of GTA 5's soundscape. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2013-10-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-03)]. (ang.).
  4. ↑ a b Thomas Morgan: Face-Off: Grand Theft Auto 5. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-09-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-17)]. (ang.).
  5. ↑ a b James Cullinane: Grand Theft Auto V review. Gameplanet, 2013-09-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-19)]. (ang.).
  6. ↑ a b Grand Theft Auto V for Xbox One Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2014-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-20)]. (ang.).
  7. ↑ Samit Sarkar: GTA 5 PC delayed again to April 14, online heists coming March 10. Polygon, 2015-02-24. [dostęp 2026-11-13]. (ang.).
  8. ↑ Eddie Makuch: GTA 5 For PS5 And Xbox Series X|S Out Now Alongside Standalone Version Of GTA Online. GameSpot, 2022-03-15. [dostęp 2026-11-13]. (ang.).
  9. ↑ a b Jenna Pitcher: Grand Theft Auto 5 smashes 7 Guinness World Records. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2013-10-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-09)]. (ang.).
  10. ↑ Kirk Hamilton: Five Ways You Can Make Grand Theft Auto V More Immersive. [w:] Kotaku [on-line]. Gawker Media, 2013-09-24. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-06)]. (ang.).
  11. ↑ a b c Daniel Krupa: Grand Theft Auto 5: A New Perspective. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2014-11-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-04)]. (ang.).
  12. ↑ a b Alex Simmons: Grand Theft Auto V: Reinventing the Open-World Rulebook. [w:] IGN [on-line]. News Corporation, 2012-11-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-20)]. (ang.).
  13. ↑ a b c Keith Stuart: Grand Theft Auto V preview: the inside story. The Guardian, 2012-11-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-31)]. (ang.).
  14. ↑ a b Tamoor Hussain: GTA V world 'is bigger than Red Dead Redemption, San Andreas and GTA 4 combined'. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2012-11-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-10)]. (ang.).
  15. ↑ Matt Bertz. Go Big Or Go Home. „Game Informer”. 236, s. 72–95, 2012-12. United States: GameStop. (ang.). 
    1. ↑ a b s. 93
    2. ↑ s. 91
    3. ↑ s. 76
  16. ↑ Alex Simmons: Grand Theft Auto 5's Unseen Mastermind. [w:] IGN [on-line]. News Corporation, 2012-11-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-24)]. (ang.).
  17. ↑ Tim Bogenn, Rick Barba: Grand Theft Auto V Signature Series Strategy Guide. Dorling Kindersley, 2013. ISBN 978-0-7440-1467-9. (ang.).
    1. ↑ s. 7
    2. ↑ a b c s. 13
    3. ↑ s. 14
    4. ↑ s. 15
    5. ↑ s. 57
    6. ↑ s. 6
  18. ↑ Tom Hoggins: Grand Theft Auto V preview. The Daily Telegraph, 2013-05-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-14)]. (ang.).
  19. ↑ Stuart Keith: Grand Theft Auto 5 preview: Rockstar invites you to Los Santos. The Guardian, 2013-05-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-27)]. (ang.).
  20. ↑ Patricia Hernandez: The Mystery Of GTA V's Six-Star Wanted Level. [w:] Kotaku [on-line]. Gawker Media, 2015-05-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-08)]. (ang.).
  21. ↑ a b c d e Jim Sterling: Review: Grand Theft Auto V. [w:] Destructoid [on-line]. ModernMethod/Destructoid LLC, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-14)]. (ang.).
  22. ↑ a b c Keza MacDonald: What's New in the Grand Theft Auto V Gameplay Trailer. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-07-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ang.).
  23. ↑ a b Luke Reilly: World-First Hands-On With Grand Theft Auto V. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-09-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-03)]. (ang.).
  24. ↑ Carolyn Petit: Grand Theft Auto V: The Making of a Great Heist Sequence. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2013-05-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-31)]. (ang.).
  25. ↑ Matt Bertz: The Art Of The Heist In GTA V. [w:] Game Informer [on-line]. GameStop, 2013-05-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-13)]. (ang.).
  26. ↑ Tim Weaver: Preview: GTA V rewrites the open-world rulebook... again. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-05-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-14)]. (ang.).
  27. ↑ Matt Bertz: Running And Gunning In Grand Theft Auto V. [w:] Game Informer [on-line]. GameStop, 2013-05-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-11)]. (ang.).
  28. ↑ Hamza Aziz: Grand Theft Auto V Everything is Bigger and Better. [w:] Destructoid [on-line]. ModernMethod/Destructoid LLC, 2013-05-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-05)]. (ang.).
  29. ↑ Matt Bertz: Putting Your Personal Stamp On Grand Theft Auto V. [w:] Game Informer [on-line]. GameStop, 2013-05-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-13)]. (ang.).
  30. ↑ Rockstar North, Grand Theft Auto V. Rockstar Games, 2013-09-17. PlayStation 3, Xbox 360. (ang.). Cytat: „Mission: "The Paleto Score"
    Trevor: "Mikey, bro, what was your first bank score?"
    Michael: "Eighty-eight, outskirts of Carcer City. Took a small franchise for ten G. Things were easier back then."
    Trevor: "Twenty-five years ago. Jesus."”
  31. ↑ Asad Mubeen: These Real Locations Look Just As Cool As They Do In GTA. TheGamer, 2025-05-14. (ang.).
  32. ↑ a b c Tom Chick: Is Grand Theft Auto V the most relevant story about torture since Zero Dark Thirty?. Quarter to Three, 2013-09-21. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-17)]. (ang.).
  33. ↑ a b c d Rockstar North, Grand Theft Auto V. Rockstar Games, 2013-09-17. PlayStation 3, Xbox 360. (ang.).
  34. ↑ Rockstar North, Grand Theft Auto V. Rockstar Games, 2013-09-17. PlayStation 3 and Xbox 360 (wersja 1.0). Poziom/obszar: Something Sensible (ang.).
  35. ↑ Rockstar North, Grand Theft Auto V. Rockstar Games, 2013-09-17. PlayStation 3 and Xbox 360 (wersja 1.0). Poziom/obszar: The Time's Come (ang.).
  36. ↑ Rockstar North, Grand Theft Auto V. Rockstar Games, 2013-09-17. PlayStation 3 and Xbox 360 (wersja 1.0). Poziom/obszar: The Third Way (ang.).
  37. ↑ a b Michael French: Inside Rockstar North – Part 1: The Vision. [w:] Develop [on-line]. Intent Media, 2013-10-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-05)]. (ang.).
  38. ↑ Michael French: Inside Rockstar North – Part 2: The Studio. [w:] Develop [on-line]. Intent Media, 2013-10-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-04)]. (ang.).
  39. ↑ a b Joseph Bernstein: "Way Beyond Anything We've Done Before": Building The World Of "Grand Theft Auto V". BuzzFeed, 2013-08-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-15)]. (ang.).
  40. ↑ a b Luke Villapaz: 'GTA 5' Costs $265 Million To Develop And Market, Making It The Most Expensive Video Game Ever Produced: Report. [w:] International Business Times [on-line]. IBT Media, 2013-09-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-12)]. (ang.).
  41. ↑ Brendan Sinclair: GTA V dev costs over $137 million, says analyst. GamesIndustry.biz, 2013-02-01. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-02-04)]. (ang.).
  42. ↑ Jason Schreier: Grand Theft Auto V Rolls Back to San Andreas. [w:] Wired [on-line]. Condé Nast, 2011-11-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-02)]. (ang.).
  43. ↑ a b Rockstar North's Aaron Garbut on the making of Grand Theft Auto V – our game of 2013. [w:] Edge [on-line]. Future plc, 2014-01-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-02)]. (ang.).
  44. ↑ Michael French: Inside Rockstar North – Part 4: The Art. [w:] Develop [on-line]. Intent Media, 2013-10-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-09)]. (ang.).
  45. ↑ Luke Reilly: Grand Theft Auto V: The Sum of all Peers. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-09-05. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-07)]. (ang.).
  46. ↑ Matt Bertz: Grand Theft Auto V Q&A: Gun Combat. [w:] Wired [on-line]. Condé Nast, 2013-07-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-10)]. (ang.).
  47. ↑ a b Brett Molina: Interview: Crime pays for 'Grand Theft Auto V' actors. USA Today, 2013-10-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-08)]. (ang.).
  48. ↑ Keith Stuart: Grand Theft Auto 5 – inside the creative process with Dan Houser. The Guardian, 2013-09-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-14)]. (ang.).
  49. ↑ Tuffclub: GTA V's Trevor Talks To TSA: An Exclusive Interview With Steven Ogg. The Sixth Axis, 2013-12-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-18)]. (ang.).
  50. ↑ Colin Stutz: Rockstar Music Head on 'Grand Theft Auto V': We've Topped What's Come Before (Audio). The Hollywood Reporter, 2013-10-26. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-27)]. (ang.).
  51. ↑ Grand Theft Auto V Reveals Expanded Radio Station Tracklists for Game Relaunch. Pitchfork.com, 2014-11-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-18)]. (ang.).
  52. ↑ Evan Shamoon: Inside the 'Grand Theft Auto V' Soundtrack. [w:] Rolling Stone [on-line]. Jann Wenner, 2013-08-28. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-30)]. (ang.).
  53. ↑ Welcome to Los Santos – The Alchemist / Oh No. AllMusic. [dostęp 2026-11-13]. (ang.).
  54. ↑ Rockstar announces GTA V. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2011-10-25. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-22)]. (ang.).
  55. ↑ Keith Stuart: GTA 5 trailer: Rockstar unveils its Hollywood dream. The Guardian, 2011-11-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-26)]. (ang.).
  56. ↑ Andy Robinson: GTA 5: Los Santos confirmed, 'most ambitious Rockstar game ever'. Computer and Video Games, 2011-11-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-04)]. (ang.).
  57. ↑ a b c Video Game Awards: Every VGA Winner From Years Past. Spike, 2011-12-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-18)]. (ang.).
  58. ↑ Steven Poole: Bang, bang, you're dead: how Grand Theft Auto stole Hollywood's thunder. The Guardian, 2012-03-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-26)]. (ang.).
  59. ↑ Daniel Terdiman: How Grand Theft Auto changed video games (and the world). [w:] CNET [on-line]. UGO Networks, 2012-04-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-17)]. (ang.).
  60. ↑ Luke Karmali: Grand Theft Auto V Gets a September Release Date. [w:] IGN [on-line]. News Corporation, 2013-01-31. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-31)]. (ang.).
  61. ↑ Lesley Win-Poole: Grand Theft Auto 5 Collector's Edition includes a real-life money bag and cap. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-05-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-07)]. (ang.).
  62. ↑ Shaun Prescott: News: Grand Theft Auto 5: Rockstar sends casting call for Los Santos cult members. Computer and Video Games, 2013-04-30. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-01)]. (ang.).
  63. ↑ a b Samit Sarkar: Grand Theft Auto 5 coming to PC and Xbox One as well as PS4 this fall. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2014-06-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-26)]. (ang.).
  64. ↑ a b R* Q: Grand Theft Auto V Release Dates and Exclusive Content Details for PlayStation 4, Xbox One and PC. [w:] Rockstar Newswire [on-line]. Rockstar Games, 2014-09-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-12)]. (ang.).
  65. ↑ Rob Crossley: GTA 5 PC Release Date Delayed Again. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2015-02-24. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-25)]. (ang.).
  66. ↑ Eddie Makuch, Rob Crossley: GTA 5 PC Release Date Delayed Again, First Screenshots Revealed. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2015-01-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-17)]. (ang.).
  67. ↑ R* Q: Grand Theft Auto V Is Now Available for PC. [w:] Rockstar Newswire [on-line]. Rockstar Games, 2015-04-14. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-14)]. (ang.).
  68. ↑ Joe Donnelly: Grand Theft Auto 5 is not getting single player DLC. [w:] PC Gamer [on-line]. Future plc, 2017-10-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-24)]. (ang.).
  69. ↑ Lawrence Abrams: GTA 5 source code reportedly leaked online a year after Rockstar hack. Bleeping Computer, 2023-12-25. [dostęp 2023-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-12-25)]. (ang.).
  70. ↑ Moulik Mathur: GTA V Source Code Reportedly Leaked Online Alongside GTA 6 Python Code, and Bully 2 Files; Rockstar Games Cancelled 8 DLCs for GTA 5. [w:] IGN India [on-line]. Ziff Davis, 2023-12-26. [dostęp 2023-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-12-26)]. (ang.).
  71. ↑ a b Eddie Makuch: GTA 5 Confirmed For PS5 And Xbox Series X In 2021. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2020-06-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-12)]. (ang.).
  72. ↑ Sammy Barker: PS5 GTA 5 Officially Releases on 15th March, with Raytracing and More. [w:] Push Square [on-line]. Gamer Network, 2022-02-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-02-04)]. (ang.).
  73. ↑ Brianna Reeves: GTA 5's PS5 Trailer Is One of PlayStation's Most Disliked Videos Ever. [w:] Screen Rant [on-line]. Valnet, 2021-09-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-14)]. (ang.).
  74. ↑ Will Nelson: The 'Grand Theft Auto V' PS5 and Xbox Series X|S trailer has left fans angry. [w:] NME [on-line]. BandLab Technologies, 2021-09-11. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-11)]. (ang.).
  75. ↑ Matt Kim: People Don't Want to Hear About Grand Theft Auto 5 Anymore. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2021-09-10. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-10)]. (ang.).
  76. ↑ Zack Zwiezen: GTA Fans Are Starving, And Rockstar Keeps Giving Them Nothing. [w:] Kotaku [on-line]. Gawker Media, 2021-09-10. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-10)]. (ang.).
  77. ↑ Adam Vjestica: GTA 5 Enhanced Edition looks 'exactly the same' as fans slam game's latest trailer. [w:] TechRadar [on-line]. Future plc, 2021-09-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-14)]. (ang.).
  78. ↑ Jay Peters: GTA V's next-gen console upgrades are coming to PC. [w:] The Verge [on-line]. Vox Media, 2025-02-20. [dostęp 2025-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-02-20)]. (ang.).
  79. ↑ Tim Weaver: Interview: Rockstar North president Leslie Benzies on GTA Online and GTA V. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-08-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-17)]. (ang.).
  80. ↑ a b Daniel Dawkins: GTA Online first look: Rockstar's persistent online world is its most ambitious project in years. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-08-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-17)]. (ang.).
  81. ↑ Shaun McInnis: Why Grand Theft Auto Online is Crazy Enough to Work. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2013-08-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-18)]. (ang.).
  82. ↑ Daniel Krupa: Max Payne 3: Rockstar's Multiplayer Reinvention. [w:] IGN [on-line]. News Corporation, 2012-03-22. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-25)]. (ang.).
  83. ↑ Mitch Dyer: When Can We Start Playing GTA Online. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-09-30. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-01)]. (ang.).
  84. ↑ Luke Karmali: GTA Online Launch Issues – Rockstar Speaks. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-10-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-05)]. (ang.).
  85. ↑ Samit Sarkar: GTA Online now live, Rockstar looking into server issues (update). [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2013-10-01. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-01)]. (ang.).
  86. ↑ Megan Farokhmanesh: GTA Online connection issues resolved, lost items still being investigated. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2013-10-06. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-06)]. (ang.).
  87. ↑ David Scammell: GTA Online: Rockstar investigating missing characters, progress and money. [w:] VideoGamer.com [on-line]. Pro-G Media, 2013-10-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-14)]. (ang.).
  88. ↑ Luke Karmali: GTA Online Deleted Character Fix Released by Rockstar. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-10-10. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-10)]. (ang.).
  89. ↑ Jeffrey Matulef: GTA Online's stimulus package is live. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-11-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-07)]. (ang.).
  90. ↑ Liam Martin: 'GTA Online' review (Xbox 360): Full of untapped potential. [w:] Digital Spy [on-line]. Hearst Corporation, 2013-10-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-15)]. (ang.).
  91. ↑ Chris Carter: Review: Grand Theft Auto Online. [w:] Destructoid [on-line]. ModernMethod/Destructoid LLC, 2013-10-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-11)]. (ang.).
  92. ↑ Carolyn Petit: Grand Theft Auto Online Review. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2013-10-11. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-14)]. (ang.).
  93. ↑ Keza MacDonald: Grand Theft Auto Online Review. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-10-22. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-22)]. (ang.).
  94. ↑ Jon Denton: GTA Online Review. [w:] VideoGamer.com [on-line]. Pro-G Media, 2013-10-25. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-30)]. (ang.).
  95. ↑ Free GTA Online Deathmatch & Race Creators Update Now Available. [w:] Rockstar Newswire [on-line]. Rockstar Games, 2013-12-11. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-29)]. (ang.).
  96. ↑ GTA Online Capture Update Now Available. [w:] Rockstar Newswire [on-line]. Rockstar Games, 2013-12-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-08)]. (ang.).
  97. ↑ Luke Karmali: Fresh GTA 5 update celebrates Independence Day. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2014-07-01. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-01)]. (ang.).
  98. ↑ Ryan McCaffrey: Grand Theft Auto 5 Online Heists (Finally) Revealed. IGN. Ziff Davis, 2014-12-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-16)]. (ang.).
  99. ↑ Daniel Perez: Grand Theft Auto 5's highly-anticipated online Heists now available. Shacknews, 2015-03-10. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-13)]. (ang.).
  100. ↑ Luke Reilly: Rockstar Issues Statement Regarding GTA Online Issues. IGN. Ziff Davis, 2015-03-10. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-13)]. (ang.).
  101. ↑ Chloi Rad: Using Single-Player Mods In Grand Theft Auto 5 Could Get You Banned From GTA Online. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2015-05-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-06)]. (ang.).
  102. ↑ R*Q: Asked & Answered: The Rockstar Editor, GTA Online Updates, PC Mods and More. [w:] Rockstar Newswire [on-line]. Rockstar Games, 2015-05-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-07)]. (ang.).
  103. ↑ Play: Economies of scale. „Edge”. 259, s. 85–89, 2013-11. Future. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.). 
    1. ↑ s. 85–89
    2. ↑ a b c s. 86
    3. ↑ a b s. 88
    4. ↑ s. 89
  104. ↑ a b c d e f g h Tom Bramwell: Grand Theft Auto 5 review. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-18)]. (ang.).
  105. ↑ Famitsu Review Scores: Issue 1296. Gematsu, 2013-01-10. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-11-07)]. (ang.).
  106. ↑ a b c d e f Matt Bertz: Grand Theft Auto V – The Seedy Side Of A Sunny State. [w:] Game Informer [on-line]. GameStop, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-18)]. (ang.).
  107. ↑ Szymon Liebert: Recenzja gry Grand Theft Auto V – 10 gwiazdek dla GTA V!. Gry-Online, 2013-09-24. [dostęp 2026-11-13]. (pol.).
  108. ↑ a b c d e f g Carolyn Petit: Grand Theft Auto V Review: City of Angels and Demons. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)]. (ang.).
  109. ↑ Rob Pearson: Grand Theft Auto 5 review. GamesRadar, 2014-11-28. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)]. (ang.).
  110. ↑ a b c d e f g h i j k Keza MacDonald: Grand Theft Auto V Review. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-16)]. (ang.).
  111. ↑ a b c d e Grand Theft Auto V review. [w:] Play [on-line]. Future plc, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-24)]. (ang.).
  112. ↑ a b c d e Xav de Matos: Grand Theft Auto 5 review: How to take it in America. Joystiq, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-18)]. (ang.).
  113. ↑ a b c Greg Tito: Grand Theft Auto 5 Review – People Suck. [w:] The Escapist [on-line]. Defy Media, 2013-09-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-05)]. (ang.).
  114. ↑ Łukasz Wiśniewski: Grand Theft Auto V – recenzja. Gram.pl, 2013-10-23. [dostęp 2026-11-13]. (pol.).
  115. ↑ a b Grand Theft Auto V (PlayStation 3). Metacritic. [dostęp 2021-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-01)]. (ang.).
  116. ↑ a b Grand Theft Auto V (Xbox 360). Metacritic. [dostęp 2021-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-17)]. (ang.).
  117. ↑ Highest and Lowest Scoring Games. [w:] Metacritic [on-line]. Red Ventures. [dostęp 2022-01-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-01-19)]. (ang.).
  118. ↑ a b c Jeff Gertsmann: Grand Theft Auto V Review. [w:] Giant Bomb [on-line]. CBS Interactive, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-06)]. (ang.).
  119. ↑ a b c d e f Chris Plante: Grand Theft Auto 5 review: golden years. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-18)]. (ang.).
  120. ↑ a b c Andy Kelly: GTA 5 review: Grand Theft Auto V achieves the extraordinary. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-19)]. (ang.).
  121. ↑ a b c Joel Gregory: GTA 5 PS3 review – Three men and a little LA deed sign the generation off in style. [w:] PlayStation Official Magazine [on-line]. Future plc, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-19)]. (ang.).
  122. ↑ a b c Mikel Reparaz: Grand Theft Auto 5 review. [w:] Official Xbox Magazine [on-line]. Future plc, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-28)]. (ang.).
  123. ↑ Tom Hoggins: GTA 5 review. The Daily Telegraph, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-17)]. (ang.).
  124. ↑ kevingifford: Japan Review Check: GTA5, Fairy Fencer F. Polygon, 2013-10-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-10)]. (ang.).
  125. ↑ Jeff Bakalar: Grand Theft Auto V – PlayStation 3 Games – CNET Reviews. [w:] CNET [on-line]. UGO Networks, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-16)]. (ang.).
  126. ↑ Grand Theft Auto V Review. [w:] GameTrailers [on-line]. Viacom Media Networks, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-20)]. (ang.).
  127. ↑ a b c d e Andrew Reiner: Grand Theft Auto V – Intimate Violence. [w:] Game Informer [on-line]. GameStop, 2014-11-21. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-24)]. (ang.).
  128. ↑ Krystian Smoszna: Recenzja gry Grand Theft Auto V – nowe konsole mają już GTA V, PC wciąż czeka. Gry-Online, 2014-11-24. [dostęp 2026-11-13]. (pol.).
  129. ↑ Luc: Recenzja gry GTA V na PC – Los Santos piękne, jak nigdy przedtem. Gry-Online, 2015-04-17. [dostęp 2026-11-13]. (pol.).
  130. ↑ a b c d e f g h Mark Walton, Peter Brown: Grand Theft Auto V Review. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2014-11-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-17)]. (ang.).
  131. ↑ a b c d Dan Stapleton: GTA 5 PlayStation 4 and Xbox One Review. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2014-11-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-19)]. (ang.).
  132. ↑ Dan Stapleton: GTA 5 PC Review. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2015-04-14. [dostęp 2015-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-19)]. (ang.).
  133. ↑ a b Chris Thursten: GTA 5 PC review. [w:] PC Gamer [on-line]. Future plc, 2015-04-20. [dostęp 2015-07-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-20)]. (ang.).
  134. ↑ a b c d e f Grand Theft Auto 5 Review. [w:] VideoGamer.com [on-line]. Pro-G Media, 2014-11-20. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-29)]. (ang.).
  135. ↑ a b Grand Theft Auto 5 Review. [w:] VideoGamer.com [on-line]. Pro-G Media, 2015-04-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-15)]. (ang.).
  136. ↑ Paweł Pochowski: Powrót do Los Santos – recenzujemy odświeżone Grand Theft Auto V na Xboksie One. Gram.pl, 2014-12-04. [dostęp 2026-11-13]. (pol.).
  137. ↑ Paweł Pochowski: Grand Theft Auto V – recenzja wersji PC. Gram.pl, 2015-04-17. [dostęp 2026-11-13]. (pol.).
  138. ↑ Grand Theft Auto V for PlayStation 4 Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2014-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-19)]. (ang.).
  139. ↑ Grand Theft Auto V for PC Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2015-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-23)]. (ang.).
  140. ↑ Grand Theft Auto V for PlayStation 5 Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2022-03-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-25)]. (ang.).
  141. ↑ Grand Theft Auto V for Xbox Series X Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2022-03-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-24)]. (ang.).
  142. ↑ Grand Theft Auto V Reviews. OpenCritic, 2014-11-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-11-11)]. (ang.).
  143. ↑ Best PlayStation 4 Video Games of All Time. [w:] Metacritic [on-line]. Red Ventures. [dostęp 2021-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-18)]. (ang.).
  144. ↑ Best Xbox One Video Games of All Time. [w:] Metacritic [on-line]. Red Ventures. [dostęp 2021-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-07)]. (ang.).
  145. ↑ Best PC Video Games of All Time. [w:] Metacritic [on-line]. Red Ventures. [dostęp 2021-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-24)]. (ang.).
  146. ↑ a b Dan Stapleton: GTA 5 PC Review in Progress. IGN. Ziff Davis, 2015-04-14. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-15)]. (ang.).
  147. ↑ a b Chris Shive: Review: Grand Theft Auto V (PlayStation 5). Hardcore Gamer, 2022-03-21. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-21)]. (ang.).
  148. ↑ a b Shubhankar Parijat: Grand Theft Auto 5 (PS5) Review – One Last Score. GamingBolt, 2022-03-21. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-25)]. (ang.).
  149. ↑ a b Nicolas Dixmier: Test de Grand Theft Auto V par jeuxvideo.com. [w:] Jeuxvideo.com [on-line]. Webedia, 2022-03-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-18)]. (fr.).
  150. ↑ a b Sammy Barker: Grand Theft Auto V Review (PS5). [w:] Push Square [on-line]. Hookshot Media, 2022-03-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-20)]. (ang.).
  151. ↑ Highest Rated Video Games for 2013. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2014-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-19)]. (ang.).
  152. ↑ Browse and Search Games – Highest Rated Video Games for 2013. [w:] GameRankings [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2014-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-24)]. (ang.).
  153. ↑ Tom Chick: The top ten games of 2013. Quarter to Three, 2013-12-20. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-27)]. (ang.).
  154. ↑ Jeff Bakalar: The 15 best video games of 2013 (pictures). CNET, 2013-12-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-26)]. (ang.).
  155. ↑ The Edge awards 2013: best game. [w:] Edge [on-line]. Future plc, 2013-12-26. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-26)]. (ang.).
  156. ↑ a b Tamoor Hussain: Golden Joysticks 2013: Full list of winners. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-10-25. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-28)]. (ang.).
  157. ↑ a b Brian P Rubin: Winners of the 5th Annual Inside Gaming Awards Announced. Machinima.com, 2013-12-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-06)]. (ang.).
  158. ↑ a b c Grand Theft Auto 5 wins top prize at Spike's VGX 2013 Awards. Digital Spy. Hearst Corporation, 2013-12-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-03)]. (ang.).
  159. ↑ The 25 Best Video Games of 2013. Slant Magazine, 2013-12-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-05)]. (ang.).
  160. ↑ Top 10 Video Games of 2013. [w:] Time [on-line]. Time Inc., 2013-12-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-06)]. (ang.).
  161. ↑ Patrick O'Rourke: Top video games of 2013: What's this year's best game?. [w:] Canada.com [on-line]. Postmedia News, 2013-12-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-17)]. (ang.).
  162. ↑ Carolyn Petit: Xbox 360 Game of the Year 2013 Winner. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2013-12-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-18)]. (ang.).
  163. ↑ Best Xbox 360 Game – IGN's Best of 2013. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-12-14. [dostęp 2013-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-24)]. (ang.).
  164. ↑ Kyle MacGregor: The winner of Destructoid's best 2013 multiplatform game. [w:] Destructoid [on-line]. ModernMethod/Destructoid LLC, 2013-12-24. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-22)]. (ang.).
  165. ↑ The Edge awards 2013: studio of the year. [w:] Edge [on-line]. Future plc, 2013-12-30. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-25)]. (ang.).
  166. ↑ a b c d Jeff Cork: Last Of Us, Tearaway, Grand Theft Auto V Win Big At The BAFTA Awards. [w:] Game Informer [on-line]. GameStop, 2014-03-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-28)]. (ang.).
  167. ↑ Official Xbox Magazine's 2013 Awards: Categories, Genres, and Platforms. [w:] Official Xbox Magazine [on-line]. Future plc, 2014-01-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-15)]. (ang.).
  168. ↑ Giant Bomb's 2013 Game of the Year Awards: Day Two. [w:] Giant Bomb [on-line]. CBS Interactive, 2013-12-24. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-22)]. (ang.).
  169. ↑ 2013 Best Original Soundtrack. Hardcore Gamer, 2013-12-21. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-24)]. (ang.).
  170. ↑ a b c Tom Hoggins: Telegraph Video Game Awards 2013. The Daily Telegraph, 2013-12-31. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-07)]. (ang.).
  171. ↑ GameTrailers Game of the Year Awards Video – Winners Montage. [w:] GameTrailers [on-line]. Viacom Media Networks, 2014-01-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-08)]. (ang.).
  172. ↑ Best Xbox 360 Multiplayer Game – IGN's Best of 2013. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-12-15. [dostęp 2013-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-24)]. (ang.).
  173. ↑ Nicholas Tan: Biggest Disappointment 2013. [w:] Game Revolution [on-line]. AtomicOnline, 2013-12-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-08)]. (ang.).
  174. ↑ 2013 Most Disappointing. Hardcore Gamer, 2013-12-21. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-24)]. (ang.).
  175. ↑ a b c 14th Annual Game Developers Choice Awards. Game Developers Choice Awards, 2014-01-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-01)]. (ang.).
  176. ↑ a b Best Xbox 360 Graphics – IGN's Best of 2013. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-12-15. [dostęp 2013-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-24)]. (ang.).
  177. ↑ 2014 Awards Category Details Outstanding Achievement in Gameplay Engineering. Academy of Interactive Arts & Sciences. [dostęp 2023-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-07-19)]. (ang.).
  178. ↑ a b Alexa Ray Corriea: Grand Theft Auto 5 goes platinum at Sony PlayStation Awards. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2013-12-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-07)]. (ang.).
  179. ↑ Best PS3 Action Game – IGN's Best of 2013. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-12-15. [dostęp 2013-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-24)]. (ang.).
  180. ↑ Best Overall Action Game – IGN's Best of 2013. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-12-14. [dostęp 2013-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-24)]. (ang.).
  181. ↑ The International Press Academy Announces Nominations For The 18th Annual Satellite Awards™. Reuters, 2013-12-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-03)]. (ang.).
  182. ↑ Spike VGX 2013 Nominations Announced. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-11-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)]. (ang.).
  183. ↑ 17th Annual D.I.C.E. Awards. Academy of Interactive Arts & Sciences. [dostęp 2020-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-08)]. (ang.).
  184. ↑ Eddie Makuch: 2014 Game Awards Winners Revealed Right Here Tonight. GameSpot. CBS Interactive, 2014-12-05. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-12)]. (ang.).
  185. ↑ Owen S. Good: Steam Awards names its first-ever winners. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2016-12-31. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)]. (ang.).
  186. ↑ Liz Lanier: PUBG Named Steam Awards Game of the Year 2018. 2019-02-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-08)]. (ang.).
  187. ↑ Steve Watts: Steam Awards 2019 Winners Announced. [w:] GameSpot [on-line]. Red Ventures, 2019-12-31. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-31)]. (ang.).
  188. ↑ Tom Senior: See the Golden Joystick Awards 2019 winners. [w:] PC Gamer [on-line]. Gamer Network, 2019-11-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-16)]. (ang.).
  189. ↑ Voting is live for the Golden Joystick Awards 2020 nominations. [w:] GamesRadar+ [on-line]. Future plc, 2020-09-30. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-01)]. (ang.).
  190. ↑ Ben Tyrer: Golden Joystick Awards 2021: see the full list of nominees and how to vote today. [w:] GamesRadar+ [on-line]. Future plc, 2021-10-19. [dostęp 2024-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-19)]. (ang.).
  191. ↑ All nominees for QTCinderella's Streamer Awards. 2022-03-21. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-16)]. (ang.).
  192. ↑ Iain Harris: The Golden Joystick Awards 2023 – here are the nominees in full. [w:] GamesRadar+ [on-line]. Future plc, 2023-10-16. [dostęp 2024-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-09-29)]. (ang.).
  193. ↑ Cale Michael, Nicholas Taifalos: Streamer Awards 2024: All results and winners for every category. [w:] Dot Esports [on-line]. Gamurs, 2024-02-18. [dostęp 2024-02-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-02-18)]. (ang.).
  194. ↑ Matt Patches: Astro Bot, Final Fantasy 7 Rebirth top Golden Joystick Awards nominees, with key indies close behind. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2024-10-07. [dostęp 2024-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-10-07)]. (ang.).
  195. ↑ Iain Harris: Clair Obscur: Expedition 33 leads the Golden Joystick Award 2025 charge for most nominations, nudging out Death Stranding 2, Ghost of Yotei, and Kingdom Come: Deliverance 2. [w:] GamesRadar+ [on-line]. Future plc, 2025-10-03. [dostęp 2025-10-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-10-03)]. (ang.).
  196. ↑ Tom Bramwell: Is the most disturbing scene in GTA5 justified?. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-18)]. (ang.).
  197. ↑ a b Alex Hern: Grand Theft Auto 5 under fire for graphic torture scene. The Guardian, 2013-09-19. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-20)]. (ang.).
  198. ↑ Mark Langshaw: 'GTA 5' playable torture scene cut in Japan. [w:] Digital Spy [on-line]. Hearst Communications, 2013-10-27. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-18)]. (ang.).
  199. ↑ Robert Stoneback: Japanese Version of GTA V Censors Violence And Sex Scenes. [w:] The Escapist [on-line]. Alloy Digital, 2013-10-27. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-30)]. (ang.).
  200. ↑ Todd Martens: 'Grand Theft Auto V' review: Stubborn sexism, violence ruin game play. Los Angeles Times, 2013-09-20. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-23)]. (ang.).
  201. ↑ Dave Cook: GTA 5: misogyny, teeth-pulling and subjectivity. [w:] VG247 [on-line]. Videogaming 247 Ltd, 2013-09-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-19)]. (ang.).
  202. ↑ Ben Parfitt: Gamers petition for sacking of GameSpot writer who criticised GTAV for misogyny. [w:] MCV [on-line]. Intent Media, 2013-09-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-20)]. (ang.).
  203. ↑ a b Helen Lewis: Yes, it's misogynistic and violent, but I still admire Grand Theft Auto. The Guardian, 2013-09-22. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-05)]. (ang.).
  204. ↑ Tom Hoggins: Grand Theft Auto V is designed deliberately to degrade women. The Daily Telegraph, 2013-10-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-04)]. (ang.).
  205. ↑ a b Eddie Makuch: GTA 5 "Violence Against Women" Criticisms Spurs Ban by Australian Retailer. [w:] Yahoo! News [on-line]. Yahoo, 2014-12-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-13)]. (ang.).
  206. ↑ Lucinda Kent: Grand Theft Auto 5: Target, Kmart pull game off shelves over sexual violence controversy. [w:] ABC News [on-line]. Australian Broadcasting Corporation, 2014-12-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-04)]. (ang.).
  207. ↑ Luke Reilly: Target's GTA 5 Snub is Misinformed and Achieves Nothing. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2014-12-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-04)]. (ang.).
  208. ↑ Mark Serrels: Target's Grand Theft Auto V Ban Leaves Us With No-One To Blame. [w:] Kotaku [on-line]. Gawker Media, 2014-12-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-04)]. (ang.).
  209. ↑ a b Representation of LGBTQ Communities in the Grand Theft Auto Series. W: Ben Colliver: Video Games Crime and Next-Gen Deviance. Emerald Group Publishing, 2020, s. 131–149. DOI: 10.1108/978-1-83867-447-220201008. ISBN 978-1-83867-450-2. (ang.).
  210. ↑ Carolyn Petit: GTAV's Enhanced 2022 Release Should Leave The 2013 Transphobia Behind. [w:] Kotaku [on-line]. G/O Media, 2021-09-22. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-22)]. (ang.).
  211. ↑ Jordan Middler: Rockstar looks to have removed 'transphobic' content from GTA 5's next gen release. [w:] Video Games Chronicle [on-line]. 1981 Media, 2022-04-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-04-16)]. (ang.).
  212. ↑ Demi Williams: GTA 5 Remasters Cut Transphobic Content. [w:] GameSpot [on-line]. Fandom, Inc., 2022-04-20. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-04-20)]. (ang.).
  213. ↑ Ed Nightingale: Transphobic content has been removed from the GTA 5 remasters. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2022-04-19. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-04-19)]. (ang.).
  214. ↑ a b Daz Dillinger accuses Grand Theft Auto V of Stealing his Beats. Pitchfork Media, 2013-10-11. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-14)]. (ang.).
  215. ↑ a b Mike Jackson: Mob Wives' Karen Gravano suing Rockstar over GTA V character. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2014-02-27. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-07)]. (ang.).
  216. ↑ Bill Donahue: Video Game Makers Say Free Speech Bars 'Mob Wives' Suit. [w:] Law360 [on-line]. LexisNexis, 2014-04-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-29)]. (ang.).
  217. ↑ Lindsay Lohan is suing the makers of Grand Theft Auto V. [w:] Newsbeat [on-line]. BBC, 2014-07-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-03)]. (ang.).
  218. ↑ Tom Phillips: Lindsay Lohan sued Rockstar for attention, Grand Theft Auto 5 dev says. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2014-08-27. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-30)]. (ang.).
  219. ↑ Lindsay Lohan loses lawsuit versus 'Grand Theft Auto' makers. CTV News, 2016-09-01. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-02)]. (ang.).
  220. ↑ Eddie Makuch: Guinness claims GTAV day-one sales total 11.2 million copies. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2013-10-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-11)]. (ang.).
  221. ↑ Sean Hollister: 'Grand Theft Auto V' sets record by earning $1 billion in just three days. [w:] The Verge [on-line]. Vox Media, 2013-09-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ang.).
  222. ↑ Marc Graser: 'Grand Theft Auto V' Earns $800 Million in a Day, More than Worldwide Haul of 'Man of Steel'. [w:] Variety [on-line]. Penske Business Media, 2013-09-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-20)]. (ang.).
  223. ↑ Malathi Nayak: Take Two's GTA V starts strong with $800 mln in first-day sales. [w:] Reuters [on-line]. Thomson Reuters, 2013-09-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-19)]. (ang.).
  224. ↑ Andrew Goldfarb: GTA 5 Sales Hit $1 Billion in Three Days. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-09-20. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-23)]. (ang.).
  225. ↑ Andrew Webster: 'Grand Theft Auto V' sets record by earning $1 billion in just three days. [w:] The Verge [on-line]. Vox Media, 2013-09-20. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ang.).
  226. ↑ Jeffrey Matulef: GTA5 has exceeded GTA4's lifetime sales to retail in six weeks. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-10-29. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-31)]. (ang.).
  227. ↑ Tom Ivan: GTA 5 is PS3's biggest ever digital release. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-10-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-10)]. (ang.).
  228. ↑ Luke Karmali: GTA 5 Overtakes GTA 4's UK Lifetime Sales in Three Weeks. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-10-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-07)]. (ang.).
  229. ↑ Mike Jackson: GTA V gets digital release on Xbox 360. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-10-19. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-18)]. (ang.).
  230. ↑ Mike Jackson: GTA V sales near 29 million in six weeks. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-10-30. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-31)]. (ang.).
  231. ↑ Dave Thier: 'Grand Theft Auto 5' Has Sold Nearly $2 Billion. Forbes, 2014-05-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-05)]. (ang.).
  232. ↑ Strauss Zelnick: Q1 2015 Take-Two Interactive Software, Inc. Earnings Conference Call. Take-Two Interactive, 2014-08-05. [dostęp 2026-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-08)]. Cytat: Nearly a year later, the title continues to attract new audiences on Xbox 360 and PlayStation 3 with worldwide sell-in now surpassing 34 million units. (ang.).
  233. ↑ Jeffrey Matulef: Grand Theft Auto 5 has sold 45 m units to retailers. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2015-02-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-04)]. (ang.).
  234. ↑ James Billcliffe: GTA 5 is the most profitable entertainment product ever. [w:] VG247 [on-line]. Videogaming 247 Ltd, 2018-04-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-09)]. (ang.).
  235. ↑ Joe Donnelly: GTA 5 estimated to be the most profitable product of all time. [w:] PC Gamer [on-line]. Future plc, 2018-04-09. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-09)]. (ang.).
  236. ↑ Brian Crecente: 'Grand Theft Auto V' Sales Approach 100 Million, Continue to Fuel Take-Two Success. Variety, 2018-08-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-10-07)]. (ang.).
  237. ↑ Eddie Makuch: GTA 5 Sells 150 Million Copies As GTA Online Continues To Grow. GameSpot, 2021-08-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-10-07)]. (ang.).
  238. ↑ Kevin Knezevic: GTA 5 Has Sold More Than 140 Million Copies. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2021-02-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-08)]. (ang.).
  239. ↑ Lucas Erwan: Grand Theft Auto: Built For The Long Haul. Barron's, 2023-12-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-12-08)]. (ang.).
  240. ↑ Dom Peppiatt: GTA 6 pre-orders are tracking 'well above expectations' and the game will 'set a new baseline' for Take-Two, says CEO Strauss Zelnick. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2026-11-09. [dostęp 2026-11-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-11-09)]. (ang.).
  241. ↑ Jeremy Peel: ‘I’m Shocked That People Are Still Playing’ – How GTA 5 Took Over the World. IGN, 2026-10-11. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-10-13)]. (ang.).
  242. ↑ Matthew Field: The blood-soaked British success story testing Labour’s mettle. The Daily Telegraph, 2025-08-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-03)]. (ang.).
  243. ↑ Zack Zwiezen: Hackers Reveal Rockstar Earns Over $1 Million A Day From GTA Online. Kotaku, 2026-04-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-13)]. (ang.).
  244. ↑ Luke Karmali: Grand Theft Auto V UK Sales Figures Revealed. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-09-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-26)]. (ang.).
  245. ↑ Stephany Nunneley: Grand Theft Auto 5 accounted for 52% of games sold in UK during September, market up 45% yoy. [w:] VG247 [on-line]. Videogaming 247 Ltd, 2013-10-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-05)]. (ang.).
  246. ↑ Wesley Yin-Poole: GTA5 beats GTA4's lifetime sales in UK after just three weeks. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-10-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-07)]. (ang.).
  247. ↑ Tom Phillips: Grand Theft Auto 5 sales top three million in UK. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2013-10-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-17)]. (ang.).
  248. ↑ Tom Phillips: Grand Theft Auto 5 now UK's best-selling game ever. [w:] Eurogamer [on-line]. Gamer Network, 2014-11-24. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-25)]. (ang.).
  249. ↑ Eddie Makuch: ND: GTAV leads surging September. [w:] GameSpot [on-line]. CBS Interactive, 2013-10-17. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-19)]. (ang.).
  250. ↑ Shaun Prescott: GTA 5 revitalises declining US games market – NPD. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2013-10-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-19)]. (ang.).
  251. ↑ Grand Theft Auto V największą grową premierą w Polsce – 60 tysięcy sprzedanych kopii. Gry-Online, 2013-09-18. [dostęp 2026-11-13]. (pol.).
  252. ↑ Hollander Cooper: GTA 5 Review. [w:] GamesRadar [on-line]. Future plc, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)]. (ang.).
  253. ↑ Sebastiaan Quekel: Grand Theft Auto 5 Recensie. [w:] XGN [on-line]. XGN BV, 2013-09-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-21)]. (niderl.).
  254. ↑ Kyle Prahl: Grand Theft Auto V Review. PlayStation Universe, 2013-09-21. [dostęp 2013-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-19)]. (ang.).
  255. ↑ Simon Miller: Grand Theft Auto 5 Review. [w:] VideoGamer.com [on-line]. Pro-G Media, 2013-09-16. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-06)]. (ang.).
  256. ↑ The Top 25 Xbox 360 Games – The best of Xbox 360 and Xbox Live Arcade.. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2013-09-20. s. 5. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-23)]. (ang.).
  257. ↑ Top 100 Games of the Generation: The Top Ten Games of the Generation. Hardcore Gamer, 2013-11-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-24)]. (ang.).
  258. ↑ Tom Hoggins: The 50 best games of the last console generation: part one. The Daily Telegraph, 2013-12-27. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)]. (ang.).
  259. ↑ CVG's Games of the Generation 20–1. [w:] Computer and Video Games [on-line]. Future plc, 2014-01-01. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-22)]. (ang.).
  260. ↑ Grand Theft Auto V – #8 Top Games of a Generation. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2014-05-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-06)]. (ang.).
  261. ↑ Games of a Generation: Your Top 100. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2014-06-04. s. 2. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-06)]. (ang.).
  262. ↑ Tim Turi: Top 10 Action Games Of The Generation. [w:] Game Informer [on-line]. GameStop, 2014-08-01. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-18)]. (ang.).
  263. ↑ The Ten Best Games Of The Generation. „Edge”. 272, s. 74–81, 2014-11. Future. (ang.). 
  264. ↑ The 100 Greatest Videogames. „Edge”, s. 204, 2015. Bath, UK: Future. (ang.). 
  265. ↑ 8. Grand Theft Auto V – The 100 Greatest Video Games Of All Time. [w:] Empire [on-line]. Bauer Media Group, 2014-08-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-19)]. (ang.).
  266. ↑ Steven O'Donnell, Stephanie Bendixsen: Good Game Top 100 – Final List. [w:] Good Game [on-line]. Australian Broadcasting Corporation, 2014-08-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-22)]. (ang.).
  267. ↑ Vikki Blake: Grand Theft Auto 5 Tops 2015 Most-Tweeted About Chart. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2016-02-05. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-05)]. (ang.).
  268. ↑ Hayes Madsen: The 50 Greatest Video Games of All Time. [w:] Rolling Stone [on-line]. Penske Media Corporation, 2025-01-06. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-06)]. (ang.).
  269. ↑ Jordan Middler: PlayStation's most-played games of 2025 are identical to 2024's list. [w:] Video Games Chronicle [on-line]. 1981 Media, 2026-01-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-08)]. (ang.).
  270. ↑ Joe Skrebels: GTA 6 Confirmed: Rockstar Finally Says It's in Development. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2022-02-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-02-04)]. (ang.).
  271. ↑ Michael McWhertor: Grand Theft Auto 6’s first trailer is here. [w:] Polygon [on-line]. Vox Media, 2023-12-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-12-04)]. (ang.).
  272. ↑ Rebekah Valentine: GTA 6 Is Delayed Again Until November 2026. [w:] IGN [on-line]. Ziff Davis, 2025-11-06. [dostęp 2025-11-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-11-06)]. (ang.).
  273. ↑ Enhancing Photorealism Enhancement. isl-org.github.io. [dostęp 2023-01-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-05-23)]. (ang.).
  274. ↑ Ian Carlos Campbell: Intel is using machine learning to make GTA V look incredibly realistic. [w:] The Verge [on-line]. Vox Media, 2021-05-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-13)]. (ang.).
  275. ↑ Chris Panella: Ukraine says it's training drone pilots in Grand Theft Auto V. [w:] Business Insider [on-line]. Insider Inc., 2026-05-03. [dostęp 2026-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-05-04)]. (ang.).
  276. ↑ Ivan Khomenko: Ukraine Turns GTA V Into a Battlefield Drone Training Ground. United24, 2026-05-17. [dostęp 2026-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-05-22)]. (ang.).