Moritz Schlick
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie |
filozof |
Moritz Schlick (ur. 14 kwietnia 1882 w Berlinie[1], zm. 22 czerwca 1936 w Wiedniu[2]) – niemiecki filozof, jeden z twórców pozytywizmu logicznego.
Profesor Uniwersytetu Wiedeńskiego, jeden z założycieli Koła Wiedeńskiego – grupy filozofów, logików, psychologów, socjologów, kulturoznawców zajmującej się interdyscyplinarnymi badaniami nad wiedzą, kulturą itp. o charakterze neopozytywistycznym. Do Koła tego należeli m.in. Rudolf Carnap, Otto Neurath, Hans Hahn i Kurt Gödel.
Życiorys
Moritz Schlick pochodził z bogatej pruskiej rodziny o nacjonalistycznych tradycjach. Studiował fizykę, doktorat na podstawie pracy o odbiciu światła w ośrodkach niejednorodnych, pisanej pod kierunkiem Maxa Plancka, uzyskał w Berlinie w 1906 r. Choć jego pracę o czasie i przestrzeni w fizyce współczesnej pochwalił sam Einstein, zdecydował się porzucić fizykę dla filozofii, którą wykładał na uniwersytetach w Rostocku i Kilonii, a od roku 1922 w Wiedniu. Jego pierwsza książka filozoficzna była poświęcona poszukiwaniu szczęścia, rozgłos przyniosła mu natomiast ogłoszona w 1918 r. Allgemeine Erkenntnislehre (Ogólna teoria poznania).
Do grona jego uczniów należał Henryk Mehlberg[3].
Zginął zastrzelony 22 czerwca 1936 przez Johanna Nelböcka, studenta sympatyzującego z narodowymi socjalistami, leczonego psychiatrycznie, lecz poczytalnego w chwili zabójstwa. W miejscu jego śmierci, w gmachu Uniwersytetu Wiedeńskiego umieszczono tablicę pamiątkową[4].
Pogląd na naturę filozofii
Moritz Schlick uważał, że spory w ramach filozofii dobiegły końca. Miało się to stać za sprawą odkryć w dziedzinie logiki matematycznej. O ile nauki szczegółowe zajmują się badaniem świata, o tyle filozofia miała się zajmować nauką: przede wszystkim definiowaniem pojęć tak, by były sensowne (tj. empiryczne, odnoszące się do doświadczenia).
Znaczenie słowa nie mogło odwoływać się do innych słów, gdyż dochodziłoby do błędnego koła — pojęcia tłumaczono by przez inne pojęcia, byłby to więc regressus ad infinitum. Znaczenie pojęć można znaleźć poprzez wskazanie desygnatu pojęcia w doświadczeniu, np. treść pojęcia „czerwony” można poznać tylko poprzez wskazanie na coś, co jest czerwone. Jeśli chodzi o znaczenie zdania, Schlick twierdził, że „znaczeniem zdania jest metoda jego weryfikacji”. Dał tym samym początek doktrynie weryfikacjonizmu w filozofii nauki.
Przypisy
- ↑ Schlick Moritz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-12-20].
- ↑ Adam Aduszkiewicz (red.), Słownik filozofii, Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 460, ISBN 83-7391-150-2.
- ↑ Philosophical Genealogy. faculty.washington.edu. [dostęp 2020-01-20].
- ↑ Katharina Kniefacz, Der Mord an Prof. Moritz Schlick, „650 plus”, geschichte.univie.ac.at, 31 stycznia 2014 [dostęp 2026-04-09] (niem.).