Musikverein
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość |
Wiedeń |
| Adres |
Musikvereinsplatz 1 |
| Styl architektoniczny |
neoklasycyzm |
| Architekt |
Theophil von Hansen |
| Ukończenie budowy |
1870 |
Położenie na mapie Austrii | |
| Strona internetowa | |
Wiener Musikverein („Wiedeńskie Towarzystwo Muzyczne”) – sala koncertowa w Pierwszej Dzielnicy w Wiedniu. Siedziba najważniejszej orkiestry austriackiej – Filharmoników Wiedeńskich.
Początki
W 1812 roku Joseph Sonnleithner założył w Wiedniu Towarzystwo Miłośników Muzyki[1] (niem. Gesellschaft der Musikfreunde[2]; tablica upamiętniająca Josepha Sonnleithnera znajduje się w foyer w budynku Musikverein[3][4]). Towarzystwo organizowało koncerty w teatrach i pałacach. W 1831 roku jego siedzibą została nowo wybudowana sala koncertowa[1] przy ulicy Tuchlauben 12[5], mogąca pomieścić na widowni 700 osób, która jednak po pewnym czasie stała się za mała. W 1863 roku Franciszek Józef I wyznaczył obecny teren pod budowę nowej siedziby towarzystwa[1].
Budynek
Budynek Musikverein znajduje się przy Musikvereinsplatz 1[6]. Został zaprojektowany przez Theophila von Hansena w stylu neoklasycystycznym. Oficjalne otwarcie nastąpiło 6 stycznia 1870[1]. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem 33218[7].
Grosser Musikvereinssaal

Grosser Musikvereinssaal (Wielka Sala), inaczej zwana salą złotą, jest zbudowana na planie prostokąta (shoebox)[1] o wymiarach 48,9 m długości, 19,1 m szerokości oraz 17,75 m wysokości[8], ma kubaturę 15 000m³[1]. Mieści 1700 miejsc siedzących i 200 stojących[8] na widowni głównej i dwóch balkonach. Ściany sali w większości wykończono tynkiem. Balkony są podtrzymywane przez kariatydy. Na suficie znajdują się freski przedstawiające Apolla i dziewięć muz. Scena ma powierzchnię 163 m². Za sceną, na poziomie balkonów ulokowano organy[1]. W roku 1895 zamontowano elektryczne oświetlenie. W 1911 przebudowano balkony i zmieniono układ siedzeń w celu ułatwienia ewakuacji w razie zagrożenia. Dodano prawie 150 miejsc siedzących i zwiększono powierzchnię dla orkiestry o około 45%[9].
Proporcje sali i liczne nieregularności powierzchni ścian (dwadzieścioro drzwi, ponad czterdzieści okien, nisze, zdobienia i rzeźbienia) zapewniają dobre parametry akustyczne: czas pogłosu, siłę dźwięku, jego przejrzystość i przestrzenność oraz równomierne rozpraszanie na całą widownię[1]. Uważana jest za jedną z najlepszych sal koncertowych na świecie pod względem akustyki[1][10][11][12][13][14][15].
Odbywają się tutaj Koncerty Noworoczne Filharmoników Wiedeńskich[1].
Organy
Pierwsze organy, uruchomione w 1872 roku, zostały zaprojektowane przez Friedricha Ladegasta i miały 52 głosy[16]. Premierowy koncert wykonał na nich 15 listopada 1872 roku Anton Bruckner[9]. W 1907 roku zainstalowano nowe organy mające 71 głosów i wykonane przez firmę Gebrüder Rieger. W trakcie remontu w 1948 roku rozszerzono je do 80 głosów. Trzeci instrument był w użytku od roku 1968. Został wykonany przez E. F. Walcker & Cie. i Wernera Walcker-Mayera. Dysponował 100 głosami. 26 marca 2011 roku oddano do użytku czwarty instrument[16], dysponujący 86 głosami, wykonany przez firmę Rieger-Orgelbau[17].
Pozostałe sale
Sala Brahmsa, przeznaczona do bardziej kameralnych występów, ma 32,5 m długości, 10,3 m szerokości oraz 11 m wysokości. Na widowni znajduje się 590 miejsc siedzących[18]. W 2004 roku w podziemiach powstały cztery wielofunkcyjne sale[1]. Gläserner Saal / Magna Auditorium (Sala szklana[1]) o wymiarach 22×12,5 m, wysokości 8 m, przewidziana na 350 miejsc siedzących i 50 stojących[19]. Metallener Saal (Sala metalowa[1]) o wymiarach 10,5×10,8 m, wysokości 3,2 m, posiadająca 126 miejsc siedzących[20]. Steinerner Saal / Horst Haschek Auditorium (Sala kamienna[1]) o wymiarach 13×8,6 m, wysokości 3,3 m, z 70 miejscami siedzącymi[21]. Hölzerner Saal (Sala drewniana[1]) o wymiarach 11,5×7,5 m, wysokości 3,2 m, z 50 miejscami siedzącymi[22].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Rafał Zaremba, Sale świata. Wiener Musikveiren, „Live Sound & Installation” (6), Warszawa: AVT Korporacja, 2017, s. 54–58, ISSN 2083-5647 (pol.).
- ↑ Till Gerrit Waidelich, Massen für die Musen. „Timotheus” vor 200 Jahren, musikverein.at, listopad 2012 [zarchiwizowane 2015-04-16] (pol.).
- ↑ Sonnleithner Gedenktafel [online], www.viennatouristguide.at [dostęp 2026-03-09].
- ↑ Gedenktafeln im Musikverein [online], cityabc.at [dostęp 2026-03-09] (niem.).
- ↑ Musikverein Wien [online], wienersymphoniker.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-09-08] (ang.).
- ↑ Kontakt und Team des Musikvereins [online], musikverein.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-02-03] (niem.).
- ↑ Unbewegliche und archäologische Denkmale unter Denkmalschutz [online], bda.gv.at, 30 czerwca 2025 [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-09-13] (niem.).
- ↑ a b Grosser Saal [online], musikverein.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-09-07] (niem.).
- ↑ a b PA Clements, Reflections on an Ideal: The Grosser Musikvereinssaal, Vienna, „Proceedings of the Institute of Acoustics”, 21 (6), St. Albans: Institute of Acoustics, 1999, s. 6–7, ISSN 1478-6095 [zarchiwizowane 2025-04-29] (ang.).
- ↑ Tadeusz Fidecki, Room acoustics and sound reinforcement systems [online], ire.pw.edu.pl [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-08] (ang.).
- ↑ Stefan Gawlick, Hörsäle der Welt: Musikverein Wien [online], fidelity-online.de, 14 września 2021 [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-22] (niem.).
- ↑ Keine Zigarrenkiste, spiegel.de, 14 sierpnia 1956 [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2022-01-28] (niem.).
- ↑ Trevor Cox, 10 of the world’s best concert halls [online], theguardian.com, 5 marca 2015 [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-08-12] (ang.).
- ↑ Gus Lubin, The 10 best-sounding concert halls in the world [online], businessinsider.com, 5 października 2016 [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-22] (ang.).
- ↑ Mélissa Lesnie, 20 of the most iconic concert halls around the world [online], travelmag.com, 14 grudnia 2023 [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-22] (ang.).
- ↑ a b Ulrike Lampert, Die Königin der Instrumente, musikverein.at [zarchiwizowane 2021-06-16] (niem.).
- ↑ Musikverein, Goldener Saal Wien (AT) 2011 [online], rieger-orgelbau.com [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-10-11] (niem.).
- ↑ Brahms Saal [online], musikverein.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-09-07] (niem.).
- ↑ Gläserner Saal / Magna Auditorium [online], musikverein.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-12-23] (niem.).
- ↑ Metallener Saal [online], musikverein.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-12-15] (niem.).
- ↑ Steinerner Saal / Horst Haschek Auditorium [online], musikverein.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-12-08] (niem.).
- ↑ Hölzerner Saal [online], musikverein.at [dostęp 2026-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-12-08] (niem.).