Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Mutinus


Mądziak
Ilustracja
Mądziak psi (Mutinus caninus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

grzyby podstawkowe

Klasa

pieczarniaki

Rząd

sromotnikowce

Rodzina

sromotnikowate

Rodzaj

mądziak

Nazwa systematyczna
Mutinus Fr.
Summa veg. Scand. (Stockholm): 434 (1849)
Typ nomenklatoryczny

Mutinus caninus (Huds.) Fr.

Mutinus Fr. (mądziak) – rodzaj grzybów należący do rodziny sromotnikowatych (Phallaceae)[1].

Charakterystyka

Grzyby saprotroficzne wytwarzające owocniki złożone z główki z zarodnikami osadzonej na receptaklu, podobnie jak w rodzaju Phallus (sromotnik). Różnią się od nich między innymi mniejszymi wymiarami, zabarwionym (przynajmniej w górnej części) receptakla, oraz brakiem urzeźbienia powierzchni główek, które są też bardziej przyrośnięte. Młode owocniki mądziaków są kuliste (tzw. jaja). W Europie występuje jeden gatunek rodzimy (Mutinus caninus) i trzy zawleczone[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mutinus, Phallaceae, Phallales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Takson utworzył Elias Fries w 1849 r. Gatunkiem typowym jest Mutinus caninus (Huds.) Fr.[1] Synonimy: Aedycia Raf., Caromyxa Mont., Corynites Berk. & M.A. Curtis, Cynophallus (Fr.) Corda, Floccomutinus Henn., in Engler, Ithyphallus Gray, Jansia Penz., Phallus sect. Xylophallus Schltdl., Phallus trib. Cynophallus Fr., Xylophallus (Schltdl.) E. Fisch[3]. Polską nazwę podał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki były też opisywane jako sromotnik, smardzik, smardz, chwościak[4].

Gatunki występujące w Polsce:

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[5]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody[4] i Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[6].

Przypisy

  1. ↑ a b c Paul Kirk, CABI Bioscience Databases [online] [dostęp 2024-01-16] (ang.).
  2. ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 457, 458, ISBN 83-09-00714-0.
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  4. ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 440, 441, ISBN 83-89648-09-1.
  5. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
  6. ↑ Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-21].