Internetowa Encyklopedia „Wiki”

NAD+


Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy
NAD+
(forma utleniona)
NADH
(forma zredukowana)
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
biały[2] lub prawie biały proszek, silnie higroskopijny[3]
Wzór Hilla

C21H27N7O14P2

Masa molowa

663,43 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

53-84-9

PubChem

5892

DrugBank

DB01907

Podobne związki
Podobne związki

dinukleotyd flawinoadeninowy

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy (NADH – forma zredukowana, NAD+ – forma utleniona) – organiczny związek chemiczny, nukleotyd pełniący istotną rolę w procesach oddychania komórkowego. Różne pochodne tego związku są akceptorami elektronów i protonów w procesach utleniania komórkowego. Pełnią też rolę koenzymów oksydoreduktaz.

Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy występuje w organizmach żywych w postaci utlenionej (NAD+ i NADP+) oraz zredukowanej (NADH i NADPH).

  • NAD+ – forma utleniona
  • NADP+ – 2'-fosforan formy utlenionej
  • NADH – forma zredukowana
  • NADPH – 2'-fosforan formy zredukowanej

NAD+/NADH

Cząsteczka NAD jest dinukleotydem składającym się z reszt adenozyno-5'-monofosforanu i nukleotydu nikotynoamidowego połączonych ze sobą wiązaniem bezwodnikowym. Jon NAD+ wiąże jeden proton i dwa elektrony, w wyniku czego reszta amidu kwasu nikotynowego ulega redukcji:

Reakcje utleniania i redukcji NAD
Reakcje utleniania i redukcji NAD

Z kolei forma zredukowana, NADH, jest utleniana na kompleksie I łańcucha oddechowego. W wyniku przenoszenia elektronów przez kolejne elementy łańcucha oddechowego zostaje wytworzony gradient elektrochemiczny zamieniany przez syntazę ATP na energię zmagazynowaną w ATP.

NADP+/NADPH

Struktura NADPH (tetraanion)

NADP+/NADPH różni się od NAD+/NADH obecnością reszty fosforanowej w pozycji 2' pierścienia rybozy nukleotydu adeninowego.

NADP+ jest także akceptorem protonu i elektronów w reakcjach redukcji, w ten sposób powstaje NADPH, wytwarzany przez reduktazę ferredoksyna-NADP+ w fazie jasnej fotosyntezy. Powstały NADPH wykorzystywany jest do syntezy aldehydu 3-fosfoglicerynowego, który jest prekursorem glukozy w cyklu Calvina.

NADPH wytwarzany jest także w szlaku metabolicznym określanym jako szlak pentozofosforanowy. Jest on następnie zużytkowywany w różnych reakcjach redukcji, głównie w przebiegu biosyntezy kwasów tłuszczowych i cholesterolu.

Wybrane reakcje redukcyjne w organizmie ludzkim z udziałem NADPH

Z zakresu metabolizmu węglowodanów:

W tym z zakresu syntezy i modyfikacji cholesterolu:

  • redukcja HMG-CoA do mewalonianu w cytoplazmie[6.7],
  • synteza skwalenu z difosforanu farnezylu[6.8],
  • reakcja katalizowana przez epoksydazę skwalenową (przekształcenie skwalenu w tlenek skwalenu),
  • przekształcenie tlenku skwalenu w lanosterol,
  • cztery z pięciu reakcji prowadzących do przemiany lanosterolu w cholesterol[6.9],
  • 7α- i 12α-hydroksylacja cholesterolu z kofaktorem witaminą C,
  • 20α- i 22α-hydroksylacja cholesterolu do pregnenolonu[6.10].

Z zakresu metabolizmu związków azotowych:

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Grzegorz Góralski, dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy, [w:] Marzena Popielarska, Robert Konieczny, Grzegorz Góralski, Słownik szkolny. Biologia, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2008, s. 75, ISBN 978-83-7435-692-3.
  2. ↑ β-Nicotinamide adenine dinucleotide (nr N8285) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski.
  3. ↑ Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769.
  4. ↑ a b Nadide, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 5892 [dostęp 2024-08-21] (ang.).
  5. ↑ Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: N8285.
  6. ↑ Murray et al.: Biochemia Harpera. 2012.
    1. ↑ S. 227.
    2. ↑ S. 221.
    3. ↑ S. 123.
    4. ↑ S. 243.
    5. ↑ S. 247.
    6. ↑ S. 181.
    7. ↑ S. 283.
    8. ↑ S. 284.
    9. ↑ S. 285.
    10. ↑ S. 290.
    11. ↑ S. 366.
    12. ↑ S. 346.
    13. ↑ S. 296.
    14. ↑ S. 262.
    15. ↑ S. 371.
  7. ↑ NADPH Oxidases. MeSH Descriptor Data 2019. [dostęp 2019-07-22]. (ang.).

Bibliografia

  • Robert K. Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera. Warszawa: PZWL, 2012. ISBN 978-83-200-4554-3.