NAD+
| |||||
| Ogólne informacje | |||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||
| biały[2] lub prawie biały proszek, silnie higroskopijny[3] | |||||
| Wzór Hilla |
C21H27N7O14P2 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Masa molowa |
663,43 g/mol | ||||
| Identyfikacja | |||||
| Numer CAS | |||||
| PubChem | |||||
| DrugBank | |||||
| Podobne związki | |||||
| Podobne związki | |||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||
Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy (NADH – forma zredukowana, NAD+ – forma utleniona) – organiczny związek chemiczny, nukleotyd pełniący istotną rolę w procesach oddychania komórkowego. Różne pochodne tego związku są akceptorami elektronów i protonów w procesach utleniania komórkowego. Pełnią też rolę koenzymów oksydoreduktaz.
Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy występuje w organizmach żywych w postaci utlenionej (NAD+ i NADP+) oraz zredukowanej (NADH i NADPH).
- NAD+ – forma utleniona
- NADP+ – 2'-fosforan formy utlenionej
- NADH – forma zredukowana
- NADPH – 2'-fosforan formy zredukowanej
NAD+/NADH
Cząsteczka NAD jest dinukleotydem składającym się z reszt adenozyno-5'-monofosforanu i nukleotydu nikotynoamidowego połączonych ze sobą wiązaniem bezwodnikowym. Jon NAD+ wiąże jeden proton i dwa elektrony, w wyniku czego reszta amidu kwasu nikotynowego ulega redukcji:

Z kolei forma zredukowana, NADH, jest utleniana na kompleksie I łańcucha oddechowego. W wyniku przenoszenia elektronów przez kolejne elementy łańcucha oddechowego zostaje wytworzony gradient elektrochemiczny zamieniany przez syntazę ATP na energię zmagazynowaną w ATP.
NADP+/NADPH

NADP+/NADPH różni się od NAD+/NADH obecnością reszty fosforanowej w pozycji 2' pierścienia rybozy nukleotydu adeninowego.
NADP+ jest także akceptorem protonu i elektronów w reakcjach redukcji, w ten sposób powstaje NADPH, wytwarzany przez reduktazę ferredoksyna-NADP+ w fazie jasnej fotosyntezy. Powstały NADPH wykorzystywany jest do syntezy aldehydu 3-fosfoglicerynowego, który jest prekursorem glukozy w cyklu Calvina.
NADPH wytwarzany jest także w szlaku metabolicznym określanym jako szlak pentozofosforanowy. Jest on następnie zużytkowywany w różnych reakcjach redukcji, głównie w przebiegu biosyntezy kwasów tłuszczowych i cholesterolu.
Wybrane reakcje redukcyjne w organizmie ludzkim z udziałem NADPH
Z zakresu metabolizmu węglowodanów:
- redukcja galaktozy do galaktitolu katalizowana przez reduktazę aldozolową[6.1],
- reakcja katalizowana przez oksydazę NADPH (przejście z tlenu cząsteczkowego do anionorodniku ponadtlenkowego[7]),
- redukcja glutationu[6.2],
- redukcja FAD w mikrosomalnym cyklu hydroksylacyjnym[6.3],
- biosynteza długołańcuchowych kwasów tłuszczowych[6.4],
- redukcja w mikrosomalnym układzie elongazy[6.5],
- redukcja alfa-ketoglutaranu do izocytrynianu jako wariant (używany przy reakcji katalizowanej przez dwie z trzech izoform enzymu)[6.6].
W tym z zakresu syntezy i modyfikacji cholesterolu:
- redukcja HMG-CoA do mewalonianu w cytoplazmie[6.7],
- synteza skwalenu z difosforanu farnezylu[6.8],
- reakcja katalizowana przez epoksydazę skwalenową (przekształcenie skwalenu w tlenek skwalenu),
- przekształcenie tlenku skwalenu w lanosterol,
- cztery z pięciu reakcji prowadzących do przemiany lanosterolu w cholesterol[6.9],
- 7α- i 12α-hydroksylacja cholesterolu z kofaktorem witaminą C,
- 20α- i 22α-hydroksylacja cholesterolu do pregnenolonu[6.10].
Z zakresu metabolizmu związków azotowych:
- redukcja tioredoksyny potrzebnej do redukcji NDP do dNDP[6.11],
- redukcja biliwerdyny[6.12],
- redukcyjne aminowanie alfa-ketoglutaranu do glutaminianu[6.13],
- synteza sfinganiny z 3-keto-sfinganiny[6.14],
- redukcja folianu i jego pochodnych,
- synteza tlenku azotu,
- redukcja uracylu i tyminy[6.15].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Grzegorz Góralski, dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy, [w:] Marzena Popielarska, Robert Konieczny, Grzegorz Góralski, Słownik szkolny. Biologia, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2008, s. 75, ISBN 978-83-7435-692-3.
- ↑ β-Nicotinamide adenine dinucleotide (nr N8285) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski.
- ↑ Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769.
- ↑ a b Nadide, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 5892 [dostęp 2024-08-21] (ang.).
- ↑ Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: N8285.
- ↑ Murray et al.: Biochemia Harpera. 2012.
- ↑ NADPH Oxidases. MeSH Descriptor Data 2019. [dostęp 2019-07-22]. (ang.).
Bibliografia
- Robert K. Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera. Warszawa: PZWL, 2012. ISBN 978-83-200-4554-3.