New Age
New Age (wym. [nju: eɪdʒ])[1], Nowa Era, Nowy Wiek[2] – złożony i wielowymiarowy alternatywny ruch kulturowy[3], zapoczątkowany w latach sześćdziesiątych XX wieku[2][4], wyrosły z przekonania, że ludzkość, pogrążona w głębokim kryzysie, znajduje się w punkcie zwrotnym między dwiema epokami (erami)[5]. Pojawił się z początku jako synkretyczny ruch społeczny. Szczytową popularność zyskał dopiero w latach 80., tracąc ją na przełomie tysiącleci[2]. Jego zwolennicy preferują nazywać go ruchem duchowym, gdyż słowo religia ma dla nich negatywny wydźwięk[2]. Ruch deklaruje się jako apolityczny, jednak według Emilii Kuzioła-Zimnickiej z Uniwersytetu Łódzkiego, niektóre jego działania mają cechy ideologii politycznej[6].
Jest to termin bardzo wieloznaczny[a], często będący etykietą (zachęcającą lub zniechęcającą) służącą do oceny zjawisk, a nie do ich nazywania[8]. Często służy także do prowadzenia walk ideologicznych[b].
Doktryna
Według Stanisława Wargackiego, New Age nie jest religią w tradycyjnym tego słowa rozumieniu, mimo że zainteresowania jego członków skierowane są na szeroko rozumianą boskość[2]. Opisuje on ten ruch następująco:
Jest niedogmatyczną kompilacją wątków starohinduskich, buddyjskich, taoistycznych, egipskich, szamańskich i okultystycznych, a także współczesnych teorii kosmogonicznych. Stąd też na doktrynę New Age składają się treści, idee oraz poglądy zaczerpnięte z dziedzictwa filozoficzno-religijnego, od zarania ludzkości, aż do chwili obecnej.
W New Age uznaje się nauki m.in. Jezusa, Mahometa, Buddy i Konfucjusza. Nie ma za to tradycyjnego obrazu Boga, gdyż członkowie tego ruchu wierzą w bezosobową siłę wyższą, określaną jako czysta i surowa energia, nazywając ją życiem[2]. Ruch ten opisuje swoją duchowość jako feministyczną, głosząc iż kobiety z racji na zdolność rodzenia dzieci (co New Age podkreśla jako kreację nowego życia), mają być bardziej zainteresowane wyższą jakością duchowości oraz dbaniem o środowisko i harmonijne współżycie z innymi[10]. Natura jest więc według osób zaangażowanych w New Age kojarzona z kobietą, nawiązując do greckiego kultu bogini Gai. W New Age istnieje kult matki Ziemi, będącej w opozycji do kulturowego stereotypu Boga Ojca, prezentującego sobą patriarchat i dominację mężczyzn nad kobietami. Mimo wyraźnego kultu kobiecości, członkowie tego ruchu postrzegają człowieka jako istotę androginistyczną[11].
Według zwolenników ruchu New Age historia świata podzielona jest na etapy, zaś dzisiejsze czasy są ostatnimi, jakie znamy. Po jego przejściu w nową rzeczywistość (Nową Erę), ma nastąpić złoty wiek ludzkości[2]. Zwolennicy New Age wyobrażają sobie bliżej nieokreśloną, ale raczej niedaleką przyszłość bez konfliktów, granic państwowych, zaś ludzkość będzie żyła w ogólnoświatowej wspólnocie kierowanej przez wspólny Rząd Światowy[2]. To czas, w którym ludzie całkowicie przewartościują swoje spojrzenie na otaczający ich świat. Zgodnie z tym przekonaniem nastanie wtedy kres wszelkich systemów religijnych oraz ich instytucji, zaś ludzi będzie jednoczyć wzajemnie zrozumienie, pozbawione wszelkich podziałów[2].
Według niektórych głosicieli New Age dobiega końca tzw. era Ryb (interpretowana między innymi symbolicznie jako epoka chrześcijaństwa), zaś na jej miejsce ma nastać era Wodnika[2]. Głosiciele tej doktryny wierzą, iż ludzkość doznaje duchowego wejścia w nową epokę, przypisane konkretnemu znakowi zodiaku, co ma według nich następować co około 2150 lat[2] (według innego opracowania: co 2146 lat[6]).
New Age jako kierunek filozoficzny może być scharakteryzowany jako monizm, panteizm, a także skrajny etycznie indywidualizm i woluntaryzm. Zakłada, iż wszyscy są jednością, a poczucie odrębności jednostki od świata i innych istot jest uświadomieniem sobie własnego ego przez umysł[12].
New Age zakłada osobistą odpowiedzialność człowieka za to, co się dzieje w jego życiu. Zakłada przy tym wiarę w determinizm[6]. oraz reinkarnację[13]. Jednocześnie, każda osoba rodzi się z czymś, co członkowie New Age nazywają boską iskrą, która jest fragmentem niesprecyzowanego Boga. Każdy członek tej wspólnoty ma dążyć do osiągnięcia stanu nazywanego pełną boskością[10]. Aby ją osiągnąć, stosuje się terapie i techniki poszerzania świadomości, które można praktykować zarówno indywidualnie, jak i grupowo. Członkom sugerowane jest praktykowanie tej techniki poprzez wchodzenie w trans[10].
W New Age istnieje pojęcie dzieci Nowej Ery, określanych jako Dzieci Indygo i Dzieci Kryształowe. Dzieci Indygo miały zacząć się rodzić w latach 50. XX wieku, ze szczytową liczbą urodzeń w latach 70., a przestać przychodzić na świat w roku 2000. Ludzie określani tym mianem mają się charakteryzować impulsywnością, skłonnością do buntu oraz domniemanymi zdolnościami parapsychicznymi[14]. Ich zadaniem ma być zburzenie dotychczasowego ładu społecznego, celem stworzenia świata bardziej przyjaznego człowiekowi oraz środowisku naturalnemu[14]. Z kolei Dzieci Kryształowe, to osoby urodzone po roku 2000. Mają one mieć temperament bardziej pokojowy. Również w ich przypadku domniemane jest posiadanie zdolności paranormalnych, a dokładniej – telepatii. Mają posiadać też duże oczy, określane jako piękne, w których skryta ma być zdolność hipnotycznego spojrzenia[14].
Wśród praktyk celebrowanych przez New Age wymienia się feng-shui, dietę makrobiotyczną, spożywanie zdrowej żywności, chromoterapię czy głodówki. Natomiast rytuałem tego ruchu jest channeling (ang. channel – kanał), poprzez który rozumie się bezpośredni kontakt z istotami duchowymi podczas bycia swoistym kanałem zdolnym do odbioru bodźców od takich istot[15]. Podczas takiego rytuału, osoba w nim uczestnicząca staje się swoistym naczyniem, do którego spływają informacje od innych istot. Ma się ona wówczas znajdować w alternatywnym stanie świadomości, zwanym przez członków New Age transem mediumicznym. Kontakt następuje wówczas drogą telepatyczną, pismem automatycznym bądź bezpośrednio przez mowę danego człowieka. Wśród postaci od których można w ten sposób otrzymać informacje wymienia się duchy zmarłych, duchowych mistrzów oraz kosmitów[16]. W latach 90. zaczęto pojęcie channeling zastępować określeniem blending, oznaczającym stapianie się w jedno, co według wyznawców New Age ma wskazywać na równość pomiędzy osobami połączonymi ze sobą podczas tego rytuału[16].
Organizacja
New Age odrzuca zorganizowaną strukturę, będąc zdecentralizowanym ruchem religijnym. Wszystkie doktryny oraz rytuały mają charakter oddolny, wychodząc bezpośrednio od jego członków. Z tego też powodu w New Age nie ma osób duchownych[16]. Organizacja tego ruchu opiera się na dobrowolnym uczestnictwie i nie określa jasno granic członkostwa ani wymagań dotyczących sposobu angażowania się w ruch[16].
Działalność New Age odbywa się poprzez dużą liczbę ośrodków szkoleniowych, stowarzyszeń czy fundacji, grup religijnych oraz terapeutycznych. Do kluczowych ośrodków zalicza się wioskę ekologiczną w Findhorn (Szkocja). Ruch ten posiada tam własną szkołę oraz bibliotekę. Prowadzone są tam liczne kursy oraz warsztaty[17]. Innym ważnym ośrodkiem jest Instytut Esalen w Kalifornii (USA). Uważa się go za jeden z najbardziej ekspansywnie działających ośrodków psychologicznych, skupiających się na psychologii transpersonalnej[17]. Wśród nazwisk związanych z Esalen wymienia się[17]:
- Carlos Castaneda – badacz transów wśród wyznawców szamanizmu, wywołanych środkami psychoaktywnymi.
- Aldous Huxley – teolog ewangelicki oraz twórca powieści Nowy Wspaniały Świat.
- Gregory Bateson – badacz mitologii
- Robert Bly – mitolog oraz poeta.
Jak wskazuje Stanisław Wargacki, kluczowym elementem organizacji New Age są sieci wzajemnych powiązań, które funkcjonują w tym wyznaniu bez ustalonych centralnie zasad. Komunikacja w ich ramach odbywa się za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej[17]. Jak pisze Wargacki:
Sieci te są dla jednostki źródłem emocjonalnego, intelektualnego, duchowego i ekonomicznego wsparcia. Są rodzajem „niewidzialnego domu” (invisible home) i siłą będącą w stanie zmienić nawet politykę i działanie instytucji.
New Age, pomimo zadeklarowanej apolityczności[6], jest stowarzyszone w ONZ jako organizacja pozarządowa[17].
Założenia kultury duchowej New Age
- Wszystko we wszechświecie jest ze sobą powiązane, jest jednością (jednią).
- Wszystko jest emanacją kosmicznej energii, którą można nazwać na przykład Bogiem albo Absolutem.
- Wszystko, co istnieje, posiada moc (współ)tworzenia rzeczywistości.
- Najwyższym dobrem i celem istnienia jest miłość, w najszerszym rozumieniu.
- Nauka nie jest w stanie wytłumaczyć wszystkiego, ponieważ jest tylko niedoskonałym instrumentem naszego poznania. Alternatywne metody mogą być niekiedy skuteczniejsze od naukowych.
- Życie ziemskie jest tylko stanem przejściowym, jednym z etapów rozwoju. Śmierć nie jest finalna, to tylko proces transformacji energii w inną formę.
- Świat zmieni się, gdy ludzkość osiągnie odpowiedni poziom rozwoju duchowego.
- Najważniejszym narzędziem człowieka jest wolna wola. Może on dokonywać w każdym momencie życia dowolnego wyboru, bez narażania siebie na osąd, krytykę bądź aprobatę (o ile czyni to świadomie i zdaje sobie sprawę z konsekwencji swojego postępowania).
- Instytucjonalne religie są zbędne, gdyż człowiek nie potrzebuje pośrednika między sobą a absolutem.
- Poprzez gnozę, ludzkość jest w stanie dotrzeć do prawdy absolutnej.
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Termin New Age jest kategorią pojemną i – ze względu na swoją niedookreśloność – może konkurować z tak wieloznacznymi kategoriami, jak mistycyzm, romantyzm czy postmodernizm[7].
- ↑ Termin New Age jest częstokroć używany jako negatywny termin ideologiczny – odpowiednik tego, co w języku niemieckim określa się mianem Kampfbegriff – i jako taki służy nie tyle do opisywania czegokolwiek, ile raczej do zwalczania oraz oceniania innych[9].
Przypisy
- ↑ New Age [online], dictionary.cambridge.org [dostęp 2026-10-22] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Wargacki 2007 ↓, s. 567.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 108.
- ↑ New Age zmienia świat. Internet napędza nową erę wierzeń [online], wiadomosci.onet.pl, 15 listopada 2001 [dostęp 2026-10-22].
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 95.
- ↑ a b c d Kuzioła-Zimnica 2007 ↓, s. 120.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 9.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 12–14.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 14.
- ↑ a b c Wargacki 2007 ↓, s. 569.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 569–570.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 568.
- ↑ Kuzioła-Zimnica 2007 ↓, s. 122.
- ↑ a b c Wargacki 2007 ↓, s. 570.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 572.
- ↑ a b c d Wargacki 2007 ↓, s. 573.
- ↑ a b c d e Wargacki 2007 ↓, s. 574.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 567–579.
- ↑ Kuzioła-Zimnica 2007 ↓, s. 117–133.
Bibliografia
- Bartłomiej Dobroczyński: New Age. Kraków: Wydawnictwo „Znak”, 2000. ISBN 83-7006-926-6.
- Stanisław A. Wargacki: New Age. W: Słownik wiedzy o religiach. Kazimierz Banek (redaktor naczelny). Bielsko-Biała: Wydawnictwo „Park”, 2007, s. 567–575. ISBN 978-83-7266-595-9.
- Emilia Kuzioła-Zimnica. New Age a chrześcijaństwo. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologic”. nr 32 [9], s. 117–133, 2007. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. (pol.).
- Will Baron: Byłem kapłanem New Age. Wyd. Pierwsze. Chrześcijański Instytut Wydawniczy „Znaki Czasu'”, 2004. ISBN 83-7295-074-1.