Oenopia
| Oenopia | |||
| Mulsant, 1850 | |||
Imago wrzeciążeczki barwnej | |||
Larwa wrzeciążeczki barwnej | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina |
Coccinellinae | ||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
wrzeciążeczka | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Oenopia cinctella Mulsant, 1850 | |||
| Synonimy | |||
| |||



Wrzeciążeczka (Oenopia) – rodzaj chrząszczy z rodziny biedronkowatych.
Morfologia
Chrząszcze o ciele w zarysie owalnym do szeroko-owalnego, długości od 2,5 do 6 mm, od 1,25 do 1,5 raza większej od szerokości. Wierzch ciała jak na biedronkowate sklepiony jest przeciętnie[1], nagi[2].
Głowa ma przedni brzeg nadustka między bocznymi wypustkami prosty[2]. Długość czułków równa jest szerokości czoła mierzonej pomiędzy oczami[1]. Buduje czułki jedenaście członów, z których trzy ostatnie tworzą umiarkowanie zwartą buławkę[2].
Przedplecze ma równomiernie sklepiony dysk i wąskie obrzeżenia lekko łukowatych krawędzi bocznych. Tarczka jest trójkątna[2], o szerokości od 8 do 15 razy mniejszej niż największa szerokość ciała[1]. Pokrywy u podstawy są szersze niż przedplecze, a boczne krawędzie mają wąsko obrzeżone[2]. Szerokość podgięć pokryw jest od 6 do 12 razy mniejsza niż szerokość ciała[1]. Hypomery mają dołeczki przy przednich kątach[2]. Żeberka na wyrostku międzybiodrowym przedpiersia nie dochodzą do jego przedniej krawędzi. Śródpiersie ma płytki dołek pośrodku przedniej krawędzi. Episternity i epimeryty zapiersia są czarne. Odnóża cechują się małymi ostrogami wierzchołkowymi goleni. U większości gatunków stopy mają pazurki z wykształconym zębem nasadowym[1].
Odwłok ma pierwszy z widocznych sternitów z niepełnymi liniami udowymi (zabiodrowymi), tworzącymi ćwierć koła lub rozbitymi na dwie części, z których jedna jest ukośna, a druga równoległa do tylnej krawędzi segmentu. Genitalia samca mają szeroki, często rozwidlony i na szczycie ku górze odgięty płat środkowy fallobazy oraz silnie zwężony odsiebny odcinek prącia[1].
Ekologia i występowanie
Owady głównie nadrzewne[1]. Zarówno larwy, jak i postacie dorosłe są drapieżnikami żerującymi na drobnych owadach o miękkim ciele, przede wszystkim mszycach, koliszkach i gryzkach[1][3][4].
Rodzaj palearktyczno-orientalny[5]. W Polsce reprezentowany jest przez dwa gatunki, w. barwną i atłasową[6].
Taksonomia
Rodzaj ten wprowadził w 1850 roku Étienne Mulsant[7]. Oenopia cinctella wyznaczona została jego gatunkiem typowym w 1943 roku przez Philipa H. Timberlake’a[8].
Do rodzaju tego zalicza się gatunki[9][5]:
- Oenopia adelgivora Poorani, 2002
- Oenopia baoshanensis Jing, 1992
- Oenopia billieti (Mulsant, 1853)
- Oenopia bissexnotata (Mulsant, 1850)
- Oenopia chinensis (Weise, 1912)
- Oenopia cinctella Mulsant, 1850
- Oenopia conglobata (Linnaeus, 1758) – wrzeciążeczka barwna
- Oenopia dequenensis Jing, 1992
- Oenopia diabolica Canepari, 1997
- Oenopia doublieri (Mulsant, 1846) – wrzeciążeczka różóweczka
- Oenopia dracoguttata Jing, 1986
- Oenopia emmerichi Mader, 1933
- Oenopia formosana Miyatake, 1965
- Oenopia gratiosa (Hoang, 1982)
- Oenopia guttata (Blackburn, 1892)
- Oenopia hiekei Iablokoff-Khnzorian, 1977
- Oenopia hirayamai (Yuasa, 1963)
- Oenopia impustulata (Linnaeus, 1767) – wrzeciążeczka atłasowa
- Oenopia kirbyi Mulsant, 1850
- Oenopia lyncea (Olivier, 1808) – wrzeciążeczka śródziemnomorska
- Oenopia mimica Weise, 1902
- Oenopia montana (Savojskaja, 1963)
- Oenopia oncina (Olivier, 1808)
- Oenopia quadripunctata Kapur, 1963
- Oenopia sauzeti Mulsant, 1866
- Oenopia scalaris (Timberlake, 1943)
- Oenopia sexareata (Mulsant, 1853)
- Oenopia sexmaculata Jing, 1986
- Oenopia shirkuhensis Khormizi et Nedvěd, 2020
- Oenopia signatella (Mulsant, 1866)
- Oenopia smetanai Canepari, 1997
- Oenopia takasago Sasaji, 1982
- Oenopia walteri (Sicard, 1913)
- Oenopia yunlongensis Jing, 1992
- Oenopia zonata Yu, 2000
Znaczenie gospodarcze
W Azji wrzeciążeczka barwna z powodzeniem wykorzystywana jest do biologicznego zwalczania koliszków w sadach[10].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h Mehdi Zare Khormizi, Oldřich Nedvěd. Oenopia shirkuhensis sp. nov. (Coleoptera, Coccinellidae) from Iran mimicking Adalia bipunctata. „ZooKeys”. 915, s. 107-116, 2020. DOI: 10.3897/zookeys.915.46390.
- ↑ a b c d e f Abdel-Hakam A. El-Saeady; Sherif F. Hafez; Mohamed K. Abied And Mohammad M. M. Bedewy. Taxonomical Revision of The Tribe Coccinellini (Coleoptera: Coccinellidae) In Egypt. „Egyptian Academic Journal of Biological Sciences”. 13 (4), s. 23-47, 2020. ISSN 1687-8809.
- ↑ Belen Lumbierres, Filipe Madeira, Xavier Pons. Prey Acceptability and Preference of Oenopia conglobata (Coleoptera: Coccinellidae), a Candidate for Biological Control in Urban Green Areas. „Insects”. 9 (1), 2018. DOI: 10.3390/insects9010007.
- ↑ Mehmet Mamay, Hüsna Dusak. Cannibalistic behavior of biological control agent Oenopia conglobata (Linnaeus, 1758) (Coleoptera: Coccinellidae) under laboratory conditions. „Egyptian Journal of Biological Pest Control”. 33 (66), 2023.
- ↑ a b I. Kovář, family Coccinellidae, [w:] Ivan Löbl, Aleš Smetana (red.), Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume IV. Elateroidea - Derodontoidea - Bostrichoidea - Lymexyleoidea - Cleroidea - Cucujoidea, Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2007, 568–630 (621-622), ISBN 87-88757-73-0.
- ↑ P. Ceryngier: rodzina: Coccinellidae Latreille, 1807 – biedronkowate. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2018-10-22].
- ↑ E. Mulsant. Species des Coléoptères trimères sécuripalpes. „Annales des Sciences Physiques et Naturelles, d’Agriculture et d’Industrie, Lyon”. 2 (2), s. 1–1104 (426), 1850.
- ↑ P.H. Timberlake. The Coccinellidae or ladybeetles of the Koebele collection–Part I. „Hawaiian Planters' Record”. 47, s. 1–67, 1943.
- ↑ genus Oenopia Mulsant, 1850. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2026-01-22].
- ↑ İnanç Özgen, Mehmet Mamay, Ertan Yanık. Release of the lady beetle (Oenopia conglobata L.) to control the common pistachio psylla. „Biological Control”. 171, 2022. DOI: 10.1016/j.biocontrol.2022.104940.