Oksykodon
|
| |||
| Ogólne informacje | |||
| Wzór Hilla |
C18H21NO4 | ||
|---|---|---|---|
| Masa molowa |
315,36 g/mol | ||
| Identyfikacja | |||
| Numer CAS | |||
| PubChem | |||
| DrugBank | |||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||
Oksykodon (łac. oxycodonum) – organiczny związek chemiczny, pochodna kodeiny, silny opioidowy lek przeciwbólowy zsyntetyzowany po raz pierwszy w 1916 roku w Niemczech z tebainy. W medycynie stosuje się go głównie w postaci chlorowodorku.
Strukturalnie podobny jest do kodeiny, od której różni się obecnością grupy hydroksylowej w pozycji 14, zastąpieniem grupy hydroksylowej w pozycji 6 przez grupę karbonylową (ketonową) oraz zredukowaniem wiązania podwójnego między węglami 7,8 do pojedynczego. Rdzeń nazwy substancji pochodzi od kodeiny, przedrostek „oksy-” oznacza formę utlenioną, a końcówka „-on” zaznacza obecność grupy ketonowej w cząsteczce.
Przyswajalność
Oksykodon stosuje się doustnie, doodbytniczo oraz w postaci zastrzyków; dożylnie, domięśniowo lub podskórnie. Przyswajalność przy podaniu doustnym wynosi 60–87%. Przy podaniu doodbytniczym przyswajalność jest podobna jak w przypadku podania doustnego. Zastosowanie oksykodonu w formie zastrzyku prowadzi do szybszego oraz mocniejszego działania substancji.
Działania niepożądane
Euforia, senność, nudności, zaparcia, trudności z oddawaniem moczu, wysypka, zaczerwienienie skóry, zawroty głowy i wahania emocjonalne to najczęściej spotykane skutki uboczne. Inne efekty uboczne to nieznaczne zmniejszenie poziomu testosteronu u mężczyzn, czasowa impotencja, jak również znaczne powiększenie prostaty u mężczyzn (przy długotrwałym używaniu leku). Oksykodon może także wydłużać odstęp QT w sercu, przyczyniając się potencjalnie do zwiększonego ryzyka występowania zawałów serca w przyszłości[5] (zob. zespół długiego QT). Dla porównania, w badaniach, o podobnej strukturalnie do oksykodonu morfinie nie uważa się, aby jej stosowanie miało mieć istotny wpływ na odstęp QT[6].
Ma działanie uzależniające, co zatajał jego producent, firma Purdue Pharma, będąca własnością Mortimera Sacklera i jego brata Raymonda. Firma ta prowadziła wieloletnią kampanię marketingową z udziałem lekarzy, która umniejszała ryzyko uzależnienia i promowała jego korzyści[7][8].
Użycie pozamedyczne
Oksykodon, jak prawie każdy lek opioidowy, stosowany jest jako narkotyk, głównie w USA, Kanadzie i Australii. Jego działanie podobne jest do działania morfiny i heroiny. Działanie narkotyczne wykazuje już w dawkach medycznych. Odnotowanych jest wiele przypadków śmiertelnych po jego zażyciu, często po podaniu równocześnie leków uspokajających, takich jak benzodiazepiny lub po spożyciu alkoholu.
Preparaty

W Polsce jest dostępny jako preparat prosty w postaci tabletek (Accordeon, Oxycodone Vitabalans, Oxycontin, Oxydolor i Reltebon) i roztworu do zastrzyków (Oxycodone Molteni i Oxynorm) oraz w połączeniu z naloksonem (tabletki Oxyduo, Oxynador i Targin). Wszystkie ww. preparaty wymagają recept Rpw[9].
Przypisy
- ↑ oksykodon, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-03-26].
- ↑ Oxycodone, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 5284603 (ang.).
- ↑ Oxycodone, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00497 (ang.).
- ↑ Oksykodon [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: O1378 [dostęp 2016-04-10].
- ↑ Jannis E. Meents i inni, The opioid oxycodone use-dependently inhibits the cardiac sodium channel NaV 1.5, „British Journal of Pharmacology”, 175 (14), 2018, s. 3007–3020, DOI: 10.1111/bph.14348, ISSN 1476-5381, PMID: 29722437, PMCID: PMC6016641 [dostęp 2026-09-19].
- ↑ Jiale Hu i inni, Opioids-Induced Long QT Syndrome: A Challenge to Cardiac Health, „Cardiovascular Toxicology”, 24 (5), 2024, s. 472–480, DOI: 10.1007/s12012-024-09853-6, ISSN 1559-0259, PMID: 38630336, PMCID: PMC11076354 [dostęp 2026-09-19], Cytat:
Although some reports of morphine causing TdP have been reported, there is no evidence to confirm that morphine has an effect on QT interval. - ↑ Marek Druś: Zbankrutował producent opioidowego leku. Puls Biznesu. [dostęp 2019-09-17].
- ↑ Jan Smoleński: Farmaceutyczny gigant oskarżony o wywołanie fali śmiertelnych przedawkowań. Krytyka Polityczna. [dostęp 2019-09-17].
- ↑ Preparaty zawierające: oksykodon (chlorowodorek oksykodonu). [w:] Indeks leków [on-line]. Medycyna Praktyczna. [dostęp 2018-12-18].
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.