Osteoklast


Osteoklasty, komórki kościogubne – wielojądrzaste komórki zwierzęce mające zdolność rozpuszczania i resorpcji tkanki kostnej. Mają istotne znaczenie w warunkach prawidłowego kształtowania się kości, procesów zrostu po złamaniach oraz w chorobach kości (np. osteoporozie). Są rodzajem makrofagów – powstają przez fuzję makrofagów jednojądrowych pobudzaną przez witaminę D. W nadmiernej ilości prowadzą do osteoporozy.
Budowa
Osteoklasty są wielkości ok. 100 μm, mają zwykle kształt owalny. Są polikariocytami, mają 5-10 jąder komórkowych. Ich cytoplazma jest kwasochłonna i bogata w lizosomy, mitochondria i polirybosomy. Na powierzchni komórek znajduje się wiele wypustek cytoplazmatycznych, zwiększających powierzchnię ich styku z macierzą międzykomórkową kości.
Funkcje
Główną funkcją osteoklastów jest niszczenie kości. Produkcja osteoklastów pobudzana jest przez białka, które wytwarzane są przez osteoblasty. Wydzielają enzymy hydrolityczne (oprócz kolagenazy, która jest syntetyzowana przez osteoblasty) oraz fagocytują rozkładaną kość. Na nasilenie ich czynności wpływają cytokiny wydzielane przez limfocyty T.
Osteoklastogeneza
Powstawanie osteoklastów wymaga obecności liganda czynnika stymulującego tworzenie kolonii makrofagów (M-CSF) oraz liganda aktywatora receptora jądrowego czynnika κB (RANKL). Oba te białka są wytwarzane przez osteoblasty, które regulują proces osteoklastogenezy[1][2].
Osteoklasty wywodzą się z komórek prekursorowych linii monocytarno-makrofagowej. Powstają z monocytów, które mają na powierzchni receptory dla M-CSF. Połączenie receptorów z odpowiednim ligandem rozpoczyna proces różnicowania się monocytów w makrofagi, co indukuje u nich ekspresję receptora RANK. Związanie się ligandu RANKL, występującego na powierzchni osteoblastów, z receptorem RANK wywołuje powstanie prekursorów osteoklastów oraz ich ostateczne różnicowanie w aktywne osteoklasty[1]. RANKL produkowany jest również przez komórki zrębu szpiku i aktywowane limfocyty T[2].
Osteoprotegeryna (OPG), syntezowana m.in. przez osteoblasty, wiąże RANKL z dużym powinowactwem. RANKL związany z OPG nie może połączyć się z receptorem RANK, co hamuje proces powstawania dojrzałych osteoklastów. Z tego powodu osteoprotegeryna jest inhibitorem resorpcji kości[2]. Denosumab, przeciwciało monoklonalne wiążące RANKL, działa podobnie do osteoprotegeryny i jest stosowany w leczeniu osteoporozy[1][3].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c Sylwia Borska i inni, Histologia: podręcznik dla studentów medycyny i stomatologii, Maciej Zabel (red.), Wydanie 2, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2021, s. 81-83, ISBN 978-83-66548-71-8 (pol.).
- ↑ a b c Tadeusz Cichocki, Jan Andrzej Litwin, Jadwiga Mirecka (red.), Kompendium histologii: podręcznik dla studentów nauk medycznych i przyrodniczych, Wydanie 4 poprawione i uzupełnione, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, ISBN 978-83-233-2752-3.
- ↑ Katarzyna Nessler, Osteoporoza [online], Medibas, 25 kwietnia 2024 [dostęp 2026-10-18] (pol.).
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.