Internetowa Encyklopedia „Wiki”

Peltigera


Pawężnica
Ilustracja
Pawężnica psia (Peltigera canina)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

miseczniaki

Rząd

pawężnicowce

Rodzina

pawężnicowate

Rodzaj

pawężnica

Nazwa systematyczna
Peltigera Willd.
Florae Berolinensis Prodromus. (Berlin): 347 (1787)
Typ nomenklatoryczny

Peltigera canina (L.) Willd.

Pawężnica brodawkowata (Peltigera aphtosa)

Peltigera Willd. (pawężnica) – rodzaj grzybów z rodziny pawężnicowatych (Peltigeraceae)[1]. Ze względu na symbiozę z glonami, należącymi do rodzaju trzęsidło (Nostoc)[2], zaliczany jest do porostów[3]. Obejmuje co najmniej 75 gatunków[4]. W 2018 ogłoszono, że zastosowanie analiz molekularnych w odniesieniu do komponenta grzybowego i sinicy 500 przedstawicieli tego rodzaju z 5 kontynentów pozwoliło zidentyfikować 88 gatunków, w tym 50 nowych dla nauki[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Peltigeraceae, Peltigerales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Rodzaj Peltigera utworzył Carl Ludwig Willdenow w 1787 r. Gatunkiem typowym jest Peltigera canina[1]. Nazwa polska według Wiesława Fałtynowicza[3]. Synonimy naukowe[5]:

  • Antilyssa Haller ex M. Choisy,
  • Byrsalis Neck. ex Kremp.,
  • Chloropeltigera (Gyeln.) Gyeln.,
  • Chloropeltis Clem.,
  • Hydrothyria J.L. Russell,
  • Peltidea Ach., Method. Lich.,
  • Peltideomyces E.A. Thomas,
  • Peltigeromyces E.A. Thomas ex Cif. & Tomas.,
  • Peltophora Clem.,
  • Placodion Adans.

Gatunki występujące w Polsce:

  • Peltigera aphthosa (L.) Willd. 1787 – pawężnica brodawkowata
  • Peltigera canina (L.) Willd. 1787 – pawężnica psia
  • Peltigera collina (Ach.) Röhl. 1813 – pawężnica pagórkowa
  • Peltigera degeni Gyeln. 1927 – pawężnica Degena
  • Peltigera didactyla (With.) J.R. Laundon 1984 – pawężnica drobna
  • Peltigera elisabethae Gyeln. 1927 – pawężnica Elżbiety
  • Peltigera extenuata (Nyl. ex Vain.) Lojka 1886 – pawężnica osłabiona
  • Peltigera horizontalis (Huds.) Baumg. 1790 – pawężnica rozłożysta
  • Peltigera hymenina (Ach.) Delise ex Duby 1830 – pawężnica sałatowa
  • Peltigera lepidophora (Nyl.) Bitter 1904 – pawężnica tarczkowata
  • Peltigera leucophlebia (Nyl.) Gyeln. 1926 – pawężnica żyłkowata
  • Peltigera malacea (Ach.) Funck 1827 – pawężnica jabłkowata
  • Peltigera membranacea (Ach.) Nyl. 1887 – pawężnica pergaminowa
  • Peltigera monticola Vitik. 1994 – pawężnica forteczna
  • Peltigera neckeri Hepp ex Müll. Arg. 1862 – pawężnica Neckera
  • Peltigera neopolydactyla (Gyeln.) Gyeln. 1932[6] – pawężnica nibypalczasta
  • Peltigera polydactylon (Neck.) Hoffm. 1790 – pawężnica palczasta
  • Peltigera ponojensis Gyeln. 1931 – pawężnica węgierska
  • Peltigera praetextata (Flörke ex Sommerf.) Vain. 1899 – pawężnica łuseczkowata
  • Peltigera rufescens (Weiss) Humb. 1793 – pawężnica rudawa
  • Peltigera scabrosa Th. Fr. 1861 – pawężnica szorstka
  • Peltigera venosa (L.) Hoffm. 1790 – pawężnica żeberkowata

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[7]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist[8].

W Polsce większość gatunków z tego rodzaju objętych jest ścisłą ochroną lub częściową (zob. porosty chronione w Polsce)[9].

Przypisy

  1. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  2. ↑ a b Nicolas Magain i inni, Species delimitation at a global scale reveals high species richness with complex biogeography and patterns of symbiont association in Peltigera section Peltigera (lichenized Ascomycota: Lecanoromycetes), „Taxon”, 67, 5, 2018, s. 836–870, DOI: 10.12705/675.3 [zarchiwizowane z adresu 2018-10-21].
  3. ↑ a b Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 214–217, ISBN 83-89648-06-7.
  4. ↑ Guy Richard Bisby, G.C. Ainsworth, P.M. Kirk, André Aptroot, Ainsworth & Bisby’s Dictionary of the fungi / by P.M. Kirk... [et al.]; with the assistance of A. Aptroot, Oxon: CAB International, 2001, ISBN 0-85199-377-X.
  5. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  6. ↑ Według Index Fungorum takson niepewny.
  7. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
  8. ↑ Wiesław Fałtynowicz i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 370–378, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).
  9. ↑ Dz. U. z 2014 r. poz. 1408 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.